Lokalize El Kitabı

# Lokalize El Kitabı

Nick Shaforostoff `<shaforostoff@kde.ru>`

Çeviri: Emir SARI
Baskı Uygulamalar 25.10 (2025‒08‒19)

Telif Hakkı © 2007-2009 Nick Shaforostoff

Yasal Uyarı

Lokalize üretkenlik ve kalite önceliği amaçlı bir bilgisayar destekli çeviri sistemidir. Genelde CAT araçlarında da bulunan çeviri belleği, kavram dizini ve ayrıca benzersiz bir çeviri birleştirme (eşzamanlama) yeteneğine iyedir. Yazılım çevirisi için özel olarak tasarlanmıştır ve serbest ofis belgeleri çevirisi için de dış dönüştürme araçları ile tümleşir.

Bölüm 1. Giriş
Giriş

# Bölüm 1. Giriş

Genellikle, program iletileri ve belgelendirmeler İngilizce yazılır. Gerekli araçlar ve kitaplıklardan oluşan ilgili çatıları kullanarak, favori uygulamalarınızı İngilizce olmayan kendi ana dilinize çevirmeniz olanaklıdır. Bir uygulamayı belirli bir dile adapte etme olarak bilinen bu kavrama yerelleştirme denir. Yerelleştirme süreci, programın arayüzünü ve belgelendirmesini, kullanıcıların gereksinim duyduğu çeşitli dillere çevirme ve bazı ülke ve bölgelere göre girdi ve çıktıları çeşitli göreneklere uyacak biçimde ayarlamaktır. Lokalize, bir uygulamanın arayüzünü birden çok dili konuşacak biçimde ayarlamada yardımcı olacak bir araçtır.

Uluslararasılaştırma destekli her program, bir veya birden çok ileti kataloğu dosyasını çeviri için kullanıma sunar. Bu dosyaların uzantısı `.pot`’tur. POT, “Portable Object Template” (Taşınabilir Nesne Şablonu) ifadesinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. Lokalize, gelişmiş ve kullanımı kolay bir PO dosyası (GNU gettext ileti kataloğu) düzenleyicisidir. KDE Platform 4 çatısı kullanılarak sıfırdan yazılmıştır ve çevirmenler için gelişmiş bir bilgisayar destekli çeviri ortamı sunar. PO dosyalarının temel düzenlemesi yanında; kavram dizini, çeviri belleği, kalite önceliği için diff düğümleri, proje yönetimi vb. için destek içerir. Tam dolaşım yeteneği, gelişmiş düzenleme işlevselliği, arama işlevleri, sözdizim denetimi ve istatistik işlevleri gibi birçok özelliği vardır.

Portable Object (.po) dosyaları: Her bir çevirmen, bu POT şablonlarından birini alır ve boşlukları doldurmaya başlar; her bir ileti, istenen dile çevrilir. Çeviri metnini içeren dosya, artık bir PO (Portable Object) dosyası olarak anılır.

Bölüm 2. Düzenleyici
Düzenleyici

# Bölüm 2. Düzenleyici

## Ana Pencere

Öntanımlı olarak, ana pencere altı bölümden oluştur. Sağ üst kutu saltokunurdur ve yalnızca açılmış PO/POT dosyasından alınan msgid’yi (kaynak metin) içerir. Bu kutunun altında bulunan düzenleme kutusu ise msgstr’yi (hedef metin) belirtir. Buraya metin girebilir veya girilen metni değiştirebilirsiniz.

Ana pencerenin sol üst köşesi Çeviri Birimleri’ni gösterir. Bunun altında Birim Üst Verisi vardır ve şu anda görüntülenen kaynak metinle ilgili yorumları içerir. Sol altta, geçerli kaynak metin girdisi için çeviri veri tabanındaki önerilen çevirileri gösteren bir Çeviri Belleği bölümü vardır. Pencerenin sağ alt köşesinde, Kavram Dizini bölümü görüntülenir.

Çeviri dosyaları, ayrı sekmelerde iki büyük çoklu satır düzenleme görünümüyle ve birkaç araç görünümleriyle açılır. Bu görünümler üst üste yığılabilir (sekmeler gibi), ayrı ayrı gösterilebilir veya gizlenebilir. Çeviri dosyaları, birimler adı verilen birden çok İngilizce girdi eşinden oluşur. Bir birim, genelde kullanıcı arayüzündeki bir diziye veya belgelendirmedeki bir paragrafa denk gelir. İlk çoklu satır düzenlemesinin amacı, eşin özgün kısmını görüntülemektir. İkinci çoklu satır düzenlemesinin amacı ise çeviriyi görüntülemektir. Birimler arasında Çeviri Birimleri görünümü ile veya Page Down ve Page Up düğmeleriyle dolaşabilirsiniz.

Bir birim,çevrilmiş veya çevrilmemiş olabilir. Çevrilmiş bir birimin çevirisi hazır olabilir veya hazır olmayabilir (buna bazen bulanık çeviri de denir). Birim hazır değilse çevirisi yatık metinle gösterilir. Lokalize, dosyada çeviri durumlarına göre kolayca dolaşmanıza izin verir. Kısayollar için Git menüsüne bir göz atın. Pencerenin altındaki durum çubuğu, sırasıyla geçerli dizi numarasını, toplam çevrilmemiş dizi sayısını, toplam hazır olmayan dizi sayısını ve geçerli dizinin durumunu gösterir. Dolaşırken, çevrilmemiş diziler hazır değil olarak varsayılır. Ayrıca, Çeviri Birimleri araç görünümünün süzme özelliğini kullanabilirsiniz. Page Down düğmesine basmak, sizi bu araç görünümündeki bir sonraki süzülmüş/sıralanmış birime götürür.

İletilerdeki boşlukların önemli olduğu konsol uygulamalarının çevirisini kolaylaştırmak için Ayarlar → Lokalize Uygulamasını Yapılandır… ana menü ögesindeki Düzenleme sekmesinden, Düzenleyicide boşluklar, sekmeler ve yeni satırlar gibi ayırıcıları görselleştir seçeneğini etkinleştirin.

Özgün çeviri şablonuna artık erişiminiz yoksa (kimi ticari çeviri projelerinde çok sık rastlanan bir durumdur) ilgili dilden bir çeviri dosyası kullanabilirsiniz. Tüm çeviri birimlerini temizlemek için Dosya → Tüm Çevrilmiş Girdileri Temizle menü ögesini veya Kontrol+Seçenek+D kısayolunu kullanın.

Ana menüden Ayarlar → Araç Görünümleri ögesini kullanarak Alternatif Çeviriler, Birincil Eşzamanlama, İkincil Eşzamanlama, İkili Birimler vb. gibi birçok ek bölümü ana pencereye ekleyebilirsiniz.

Araç Çubukları
Araç Çubukları

## Araç Çubukları

Ana menüden Ayarlar → Araç Çubuklarını Yapılandır… ögesini kullanarak araç çubuğuna yeni eylemler ekleyebilir veya var olanları kaldırabilirsiniz.

Daha fazla bilgi için KDE Temel Bilgisi içindeki Araç Çubukları bölümünü okuyun.

Kısayol Düğmeleri
Kısayol Düğmeleri

## Kısayol Düğmeleri

Çeviri sırasında kısayol düğmelerini kullanarak zaman kazanabilirsiniz. Kısayol düğmelerini yapılandırmak için ana menüden Ayarlar → Klavye Kısayollarını Yapılandır… ögesini kullanın.

Daha fazla bilgi için KDE Temel Bilgisi içindeki Kısayollar bölümünü okuyun.

Genel Öneriler
Genel Öneriler

## Genel Öneriler

KDE için çeviri yapıyorsanız Lokalize proje dosyasına büyük olasılıkla sahipsinizdir (genelde `index.lokalize` olarak adlandırılmıştır) veya Proje → Yeni Proje Oluştur menü ögesini seçtiğinizde sihirbaz diliniz için çeviri dosyalarını indirip projeyi sizin yerinize oluşturacaktır.

### İpucu

Artırılmış üretkenlik için menü ve araç çubuklarına bağımlı olmak yerine klavye kısayollarına alışmanız önerilir. Örneğin, Çeviri Birimleri görünümündeki Tez ara… giriş satırına tez odaklanmak için Kontrol+L kısayolunu kullanın. Odaklandıktan sonra Sayfa Aşağı’ya basıp süzülen listede gezinmeye başlayın. Süzgeç girdisinde Vazgeç düğmesine basmak, odağı başka bir birimi seçmeden hedef metin alanına geri taşır.

Eğer XLIFF biçimindeki çeviri dosyalarıyla çalışıyorsanız (OpenDocument çevirisi yapıyorsanız bunu kesin kullanırsınız) genişletilmiş durumlar kullanıma açıktır (yeni, gözden geçirme gerekiyor, onaylanmış, vb.). Bunları, araç çubuğundaki Onaylanmış düğmesindeki açılır menüden kullanabilirsiniz. Hazır veya Hazır Değil biçimindeki bir sınıflandırmaya, geçerli iş akışı aşamalarına göre karar verilir (çeviri, gözden geçirme, onay). Sizin için kullanılacak öntanımlı faza, projedeki rolünüze göre karar verilir (proje ayarlarından belirlenir). Her birim, genelde son değiştirilen fazı hakkında bilgi içerir ve her bir faz için onun sahibi dosyaya günlüklenir.

Bölüm 3. Projeler
Projeler

# Bölüm 3. Projeler

## Genel Notlar

Projeler, Lokalize’deki ana kavramlardan biridir. Bir proje, yolları, çevirileri olan klasörleri, şablonları ve diğer dosyaları içeren bir dosyayla temsil edilir: Kavram dizini dosyası, otomasyon komut dosyaları, çeviri bellekleri. Lokalize, yüklü bir proje olmadan bir dosyayı açarsa ana klasörlerde (dört düzeye kadar) bir proje dosyası arar. Alternatif olarak, Lokalize’yi başlatırken proje dosyasını `--project` bayrağıyla komut satırından belirtebilirsiniz.

Her proje için rolünüzü seçersiniz (çevirmen, gözden geçiren,onaylayan), bu da iş akışı aşamasını etkiler. Lokalize, düzenlediğiniz dosyaları otomatik olarak alır.

Bir proje düzeyinde bir sözcük kaydırma konumu tanımlamak olanaklıdır. Proje → Projeyi Yapılandır… menü ögesini kullanmanız ve ardından Gelişmiş sayfasına gitmeniz yeterlidir.

### Not

Çeviri bellekleri (proje dosyaları, sözlük ve betiklerin aksine), çeviri ekibi üyeleri arasında paylaşılmaz; çünkü bunlar kullanıcının ana klasörü altında oluşturulur ve saklanır, yani tüm projeler için çeviri bellekleri aynı klasörde saklanır ve böylece diğer projeler açıldığında kullanılabilir.

Proje Genel Görünümü Sekmesi
Proje Genel Görünümü Sekmesi

## Proje Genel Görünümü Sekmesi

Lokalize’yi ilk kez başlattığınızda, boş bir Proje Genel Görünümü sekmesini görürsünüz. Proje Genel Görünümü, PO dosyalarınızın çetelesini tutmanıza yardımcı olan bir dosya yöneticisi görünümüdür. Lokalize süiti, sizi tez çevirmeye başlamanıza ve çevirilerinizi tutarlı yapmanıza yardımcı olacaktır. Lokalize iş akışı, bir proje oluşturarak/açarak başlayacağınızı varsayar.

Yeni bir proje oluşturmak için Proje → Yazılım Çeviri Projesi Oluştur ögesini kullanın. Bu, sizi yeni bir proje oluşturmak için gerekli adımlar ile yönlendirir. Proje menüsünde ayrıca Proje Genel Görünümü, Projeyi Yapılandır, Proje Aç ve Son Kullanılan Projeyi Aç gibi ögeler bulunur.

Proje Genel Görünümü sekmesi, geçerli bir proje için istatistikleri gösteren bir dosya ağacı görüntüler; örneğin, çevrilen birimlerin çeviri yüzdeleri ve son çevirmen gibi. Sizin geçerli Lokalize penceresinde seçili bir dosyayı yeni bir sekmede açmanıza olanak tanır.

### Not

Tümüyle çevrilmiş dosyaları Proje Genel Görünümü’nden ana araç çubuğundaki Tamamlanan Ögeleri Gizle düğmesiyle veya Kontrol+T öntanımlı kısayoluyla gizleyebilirsiniz.

Lokalize uygulamasını bir sonraki başlatışınızda, öntanımlı olarak son açılan dosyayı gösterir. Bu davranışı, ayarlardan Lokalize’yi başlatırken önceden açılan dosyaları geri yükle seçeneğiyle kapatabilirsiniz (Ayarlar → Lokalize Uygulamasını Yapılandır…, Genel sekmesi). Aynı sayfa, içindeki bir sonraki/önceki sekmeye geçtiğinizde Lokalize davranışını yapılandırmak için kullanılabilir. Sekme listesinde sekme konumlarına göre veya etkinleştirme sıralarına göre ilerlemek olanaklıdır.

Bölüm 4. Kavram Dizini
Kavram Dizini

# Bölüm 4. Kavram Dizini

Sırf kopyala yapıştır için çevirisini bulmak daha fazla zaman alacağı için aynı uzun metin dizisini birkaç kez yazmaktan yoruldunuz mu hiç? Artık yalnızca Kavram Dizini görünümünde (sık kullanılan) sözcük dizisini bulmanız ve ardından bir kısayola basarak eklemeniz yeterlidir.

Elbette kavram dizini, önce sözcük dizileriyle doldurulmalıdır. Lokalize, tüm kavram dizini üzerinde açık bir arama yapılmasına olanak tanıyan kullanışlı bir düzenleyiciye sahiptir.

Bölüm 5. Çeviri Belleği
Çeviri Belleği

# Bölüm 5. Çeviri Belleği

Çeviri Belleği görünümü, çeviri dosyaları içeren bir klasörü; örneğin, Dolphin dosyalarını görünüme sürükleyip bırakmanıza olanak tanır. Birkaç dakika içinde, çeviri önerileri birime geçişte kendiliğinden görüntüleneceklerdir. Bir çeviri önerisini dosyaya geçirmek için Kontrol+1, Kontrol+2 gibi ilerleyen klavye kısayollarını kullanın.

Çeviri belleğinize projeler eklemek/yönetmek için Araçlar → Çeviri Belleğini Yönet seçeneğini kullanın. Buradan `tmx` biçimli dosyalardan veri içe aktarabilir veya veriyi dışa aktarabilirsiniz.

F7 düğmesine basıldığında, çeviri belleğini serbestçe sorgulamanızı sağlayan Çeviri Belleği sekmesi açılacaktır. Bir arama sonucuna tıkladığınızda ilgili dosya ve birim açılır. Projedeki bir dosyayı tez açmak (ve çeviri belleğine eklemek) için Proje Genel Görünümü içinde bakınmak yerine onun adını Dosya maskesi alanına “*” ile yazabilirsiniz.

TM işletkesi, hazır olmayan ve çevrilmemiş olanlar da içerilmek üzere tüm girdileri indeksler. Bu, her arama yapıldığında projedeki her dosyanın taranmasını gerektiren Dosyalar İçinde Ara özelliğinin tümüyle yerini almasını sağlar.

### Not

Ayarlardaki Eksik dosyaları yeniden tararken veya kayıp girdiye sağ tıkladığında çeviri belledğinden sil seçeneği işaretliyse eski çeviri belleği girdileri Lokalize çeviri belleğinden yeniden tarama veya eksik bir girdiye sağ tıklandığında kaldırılır (Ayarlar → Lokalize Uygulamasını Yapılandır…, Çeviri Belleği sayfası).

Toplu Çeviri:

  Çeviri belleği veri tabanından tam uyuşan önerileri kendiliğinden doldurmak için Araçlar → Tüm Tam Uyuşan Önerileri Doldur veya Tüm Tam Uyuşan Önerileri Doldur ve Belirsiz Olarak İmle seçeneklerini kullanın.

Bölüm 6. Çeviri Eşzamanlama Yetenekleri
Çeviri Eşzamanlama Yetenekleri

# Bölüm 6. Çeviri Eşzamanlama Yetenekleri

Eşzamanlama Kipi (eski adı Birleştirme Kipi), editörlere pek çok zaman kazandırır ve iki veya daha çok çevirmen bir dosya üzerinde çalışıyorsa veya bir yazılımın birkaç dalı için çeviri bakımı gerekiyorsa çok yararlıdır.

Lokalize, farklı birimlerde tez dolaşıma olanak tanır ve sözcük başına olan farkları görüntüler. Ayrıca Lokalize’da iki eşzamanlama görünümü vardır — Birincil Eşzamanlama ve İkincil Eşzamanlama. Bunlar eşdeğerdir; ancak iki yazılım dalı bakımını yaparken birincisi çevirileri birleştirmede, ikincisi de çevirileri eşzamanlı tutmada kullanılır.

Çeviriyi yardımcı dosyadan kopyaladıktan sonra (eşzamanladığınızda), bu birimde yapılan sonraki tüm değişiklikler yardımcı dosyaya geri kopyalanacaktır.

## Birleştirme

Eşzamanlama Kipi’nin bir kullanımı da, yapılan işin kalitesinden emin olamadığınızda (yeni) katkıda bulunanlar tarafından yapılan değişiklikleri gözden geçirmektir.

Taban dosyayı açın, değiştirilen sürümünü Birincil Eşzamanlama görünümüne sürükleyip bırakın, farklı olan girdilerde dolaşmak için Seçenek+Aşağı Ok Düğmesi veya Seçenek+Yukarı Ok Düğmesi kombinasyonlarını kullanın (KDE uygulamalarında kısayolların tercihlerinize göre düzenlenebileceğini unutmayın).

Yineleme
Yineleme

## Yineleme

Eşzamanlama Kipi, aynı anda iki dalın çevirisinde değişiklik yapmak için de kullanılabilir. Proje seçeneklerinizdeki Dal klasörü yolunu dalın temel klasörüne karşılık gelen yol olarak ayarlayın ve İkincil Eşzamanlama görünümü kendiliğinden daldaki dosyaları açacaktır. Daha sonra, ana dalınızdaki dosyalarda her değişiklik yaptığınızda, bunlar kendiliğinden dala kopyalanacaktır (tabii ki aynı İngilizce diziyi içeriyorsa).

Örneğin, KDE çevirileri üzerinde çalışıyorsanız trunk’ı `/home/xx/hacking/kde/trunk/l10n-kf5/DİL_ADI` yoluna ve stable’ı da `/home/xx/hacking/kde/branches/stable/l10n-kf5/DİL_ADI` yoluna çıkış yapın. Lokalize projenizi: `/home/xx/hacking/kde/trunk/l10n-kf5/DİL_ADI/proje.lokalize` olarak oluşturun ve `BranchDir=../../../branches/stable/l10n-kf5/DİL_ADI` olarak ayarlayıp hem trunk ve stable klasörlerindeki değişiklikleri işleyin.

Alternatif Çeviriler
Alternatif Çeviriler

## Alternatif Çeviriler

Her birim, kendisiyle ilişkili birkaç alternatif çeviriye sahip olabilir. Bu tür çeviriler dosya güncellemesi sırasında, kaynak dizisi biraz değiştiğinde ortaya çıkabilir. Bu durumda, eski çeviri (eski) kaynağıyla birlikte alternatif çeviriler listesine taşınır, böylece kaybolmazlar.

Yazılım çevirisi yaparken, çeviri dosyalarını hazırlamak için genellikle gettext araçları kullanılır. Özgün metin değiştiğinde, gettext araçları çeviri dosyalarını günceller ve değiştirilmiş özgün metne sahip girişleri bulanık (veya diğer terminolojide hazır olmayan) olarak imler. Çevirmenlerin tam olarak hangi değişikliklerin yapıldığını görebilmeleri için önceki özgün metni saklarlar. Lokalize çevirmenin hayatını kolaylaştırır ve Alternatif Çeviriler görünümünde özgün metnin değiştirilen kısımlarını vurgular.

Bölüm 7. Dış Araçlar
Dış Araçlar

# Bölüm 7. Dış Araçlar

## Pology

Pology yapılandırma sayfasını kullanarak, Pology uygulaması ile etkileşimi yapılandırabilirsiniz. Yapılandırma penceresini açmak için Ayarlar → Lokalize Uygulamasını Yapılandır…’ı seçin.

Daha fazla bilgi için lütfen Pology ana sayfasına başvurun.

LanguageTool
LanguageTool

## LanguageTool

LanguageTool, çeviri birimleriniz için yazım ve dilbilgisi denetimi sunar.

LanguageTool yapılandırma sayfasını kullanarak, kendi özel LanguageTool sunucunuzu yapılandırabilirsiniz. Yapılandırma penceresini açmak için Ayarlar → Lokalize Uygulamasını Yapılandır…’ı seçin.

LanguageTool denetleme yeteneklerinden yararlanmak için Düzen → Bu Birimi LanguageTool ile Denetle menü ögesini veyaKontrol+J kısayolunu kullanın.

Daha fazla bilgi için lütfen LanguageTool ana sayfasına başvurun.

Bölüm 8. Katkıda Bulunanlar ve Teşekkürler
Katkıda Bulunanlar ve Teşekkürler

# Bölüm 8. Katkıda Bulunanlar ve Teşekkürler

Lokalize

Program telif hakkı (c) 2007–2015, Nick Shaforostoff `(shaforostoff AT kde.ru)`

Bazı kodlar, Lokalize programının atası olan KBabel’den alınmıştır.

Belgelendirme telif hakkı(c) 2007–2009 Nick Shaforostoff `(shaforostoff AT kde.ru)`

Yazar:

- Nick Shaforostoff `(shaforostoff AT kde.ru)`; Shankar Prasad `(svenkate AT redhat.com)`; Sweta Kothari `(swkothar AT redhat.com)`

Daha fazla ayrıntı için Lokalize ana sayfasını ziyaret edin.

Çeviri: Emir SARI `(emir_sari AT icloud.com)`

Bu belgelendirme, GNU Serbest Belge Lisansı (GFDL) altında dağıtılmaktadır.

Bu program, GNU Genel Kamu Lisansı altında dağıtılmaktadır.