5. Penselen
| Hoofdstuk 7. Tekenen met GIMP |

## 5. Penselen

Afbeelding 7.15. Verschillende penseelstreken

Een aantal voorbeelden van penseelstreken met verschillende penselen uit de set die is meegeleverd met GIMP. Ze werden allemaal getekend met het gereedschap Penseel.

Een penseel is een beeldpuntenkaart of set van beeldpuntenkaarten, gebruikt voor tekenen. GIMP bevat een set tekengereedschappen, die niet alleen bewerkingen uitvoeren die u normaal gesproken zou kunnen zien als tekenen, maar ook bewerkingen zoals verwijderen, kopiëren, smeren, verlichten of donkerder maken, etc. Al deze tekengereedschappen, behalve de Inktpot, gebruiken dezelfde set penselen. De beeldpuntkaarten van de penselen geven de markeringen weer die worden gemaakt door enkele “aanrakingen” van het penseel op de afbeelding. Een penseelstreek, gewoonlijk gemaakt door de aanwijzer over de afbeelding te bewegen met de muisknop ingedrukt gehouden, produceert een reeks markeringen die langs het traject zijn geplaatst, op een manier die werd gespecificeerd door de karakteristieken van het penseel en het gebruikte tekengereedschap.

Penselen kunnen worden geselecteerd door te klikken op een pictogram in het dialoogvenster Penselen. GIMP's huidige penseel wordt weergegeven in het gebied Penseel/Patroon/Kleurverloop van de Gereedschapskist. Daar klikken op het symbool Penseel is een manier om het dialoogvenster Penselen te activeren.

Wanneer u GIMP installeert worden een aantal basispenselen meegeleverd, plus een paar bizarre die voornamelijk dienen om u voorbeelden te laten zien van wat er mogelijk is (d.i. het penseel "green pepper" in de illustratie). U kunt ook nieuwe penselen maken, of ze downloaden en ze installeren, zodat GIMP ze zal herkennen.

GIMP kan verschillende typen penselen gebruiken. Ze worden echter allemaal op dezelfde manier gebruikt en voor de meeste doeleinden hoeft u zich geen zorgen te maken over de verschillen bij het tekenen ermee. Hier zijn de beschikbare typen penselen:

Eenvoudige penselen

  De meeste penselen die worden meegeleverd met GIMP vallen in deze categorie. Zij worden in het dialoogvenster Penselen weergegeven als beeldpuntenkaarten in grijswaarden. Wanneer u met ze tekent wordt de huidige voorgrondkleur (zoals weergegeven in het gebied Kleur van de Gereedschapskist) vervangen door zwart en de beeldpuntenkaart die wordt weergegeven in het dialoogvenster Penselen geeft de markering weer die het penseel maakt op de afbeelding.

  Maken van een dergelijk penseel: maak een afbeelding Grijswaarden in grijze niveaus, waar zwart volledig zichtbaar is, wit is transparant, met daartussen grijze niveaus. Gebruik geen transparantie voor deze penselen. Sla die op met de extensie .gbr. Klik op de knop Penselen vernieuwen in het dialoogvenster Penselen om er een voorbeeld van te krijgen, zonder GIMP opnieuw op te moeten starten.

Kleurpenselen

  Penselen in deze categorie worden weergegeven door gekleurde afbeeldingen in het dialoogvenster Penselen. Zij mogen afbeeldingen of tekst zijn. Wanneer u met ze tekent worden de kleuren gebruikt zoals die worden weergegeven; de huidige voorgrondkleur speelt niet mee. Anders werken zij op dezelfde manier als gewone penselen.

  Om zo'n penseel te maken maakt u eerst een kleine afbeelding RGBA:

  Selecteer Bestand → Nieuw... uit het hoofdmenu.

  Stel in de geavanceerde opties bijvoorbeeld de kleurruimte in op RGB-kleur en stel Vullen met in op Transparantie.

  Teken uw afbeelding. Tegengesteld aan penselen van grijswaarden, zullen transparante gebieden hier transparant getekend worden.

  Selecteer Bestand → Opslaan… uit het hoofdmenu om uw afbeelding eerst op te slaan als een bestand `.xcf` om zijn eigenschappen te behouden.

  Selecteer Bestand → Exporteren als... uit het hoofdmenu om de afbeelding te exporteren als een penseel met de extensie `.gbr`.

  Klik, in het dialoogvenster Penselen, op de knop Penselen vernieuwen .

  Uw penseel verschijnt naast de andere penselen. U kunt het onmiddellijk gebruiken, zonder GIMP opnieuw te starten.

  | Tip
  Wanneer u een Kopiëren of een Knippen doet op een selectie, ziet u de inhoud van het klembord (dat is de selectie) op de eerste positie in het dialoogvenster Penselen. En u kunt het gebruiken om te tekenen.

  Afbeelding 7.16. Selectie naar penseel na Kopiëren of Knippen

Bewegende/Geanimeerde penselen

  Penselen in deze categorie kunnen meer dan een soort markering op een afbeelding maken. Zij worden aangeduid door kleine rode driehoeken in de linkerbenedenhoek van het symbool van het penseel in het dialoogvenster Penselen. Zij worden vaak "geanimeerde penselen" genoemd, omdat de markeringen wijzigen als u een penseelstreek maakt. In principe kunnen geanimeerde penselen heel geavanceerd zijn, speciaal als u een tablet gebruikt, door van vorm te veranderen als een functie voor druk, hoek, etc. Deze mogelijkheden zijn echter nooit echt uitgewerkt; en die welke zijn meegeleverd met GIMP zijn relatief eenvoudig (maar toch nog steeds heel bruikbaar).

  U vindt een voorbeeld van hoe deze zelf te maken in Geanimeerde penselen

Parametrische penselen

  Dit zijn penselen die zijn gemaakt met de Penseelbewerker, die u in staat stelt een grote variëteit aan penseelvormen te genereren met een eenvoudige grafische interface. Een leuke mogelijkheid van parametrische penselen is dat zij in grootte aan te passen zijn. Het is mogelijk, met het dialoogvenster Voorkeuren, om sneltoetsen of draaiingen met het muiswiel te maken die er voor zorgen dat het huidige penseel groter of kleiner wordt, als het een parametrisch penseel is.

Maar, alle penselen hebben een variabele grootte. In feite staat er in het vak met opties voor alle tekengereedschappen een schuifbalk om de grootte van het actieve penseel te vergroten of te verkleinen. U kunt dat direct in het afbeeldingsvenster doen als u uw muiswiel juist hebt ingesteld; bekijk Variërende grootte penseel.

In aanvulling op de beeldpuntenkaart van het penseel, heeft elk penseel van GIMP nog een andere belangrijke eigenschap: de Tussenruimte voor het penseel. Dat geeft de afstand weer tussen opeenvolgende penseel-markeringen als een doorlopende penseelstreek wordt getekend. Elk penseel heeft hiervoor een standaard toegewezen waarde, die kan worden aangepast met het dialoogvenster Penselen.

| Opmerking
GIMP kan MyPaint-penselen gebruiken. Bekijk Paragraaf 3.11, “MyPaint-penseel” voor meer informatie.

### 5.1. Nieuwe penselen toevoegen

| Opmerking
De snelle manier om een nieuw penseel toe te voegen: Paragraaf 5.4, “Snel een nieuw penseel maken”.

Toevoegen van een nieuw penseel kan, nadat u het gemaakt hebt of gedownload, als u het hebt opgeslagen in een indeling die GIMP kan gebruiken. Het bestand voor het penseel moet worden geplaatst in het zoekpad van GIMP, zodat GIMP in staat is om het te indexeren en weer te geven in het dialoogvenster penselen. U kunt drukken op de knop Penselen vernieuwen, die de map Penselen opnieuw zal indexeren. GIMP gebruikt drie bestandsindelingen voor penselen:

GBR

  De indeling `.gbr` ("gimp brush") wordt gebruikt voor normale en kleurpenselen. U kunt andere typen afbeeldingen converteren, inclusief heel veel penselen die worden gebruikt door andere programma's, naar penselen voor GIMP door ze te openen in GIMP en ze dan op te slaan met bestandsnamen die eindigen met `.gbr`. Dat brengt een dialoogvenster naar voren waarin u de standaard Tussenruimte voor het penseel kunt instellen.

  Een technische specificatie van de bestandsindeling GBR is te vinden op developer.gimp.org.

  Afbeelding 7.17. Opslaan als `.gbr` penseel

GIH

  De indeling `.gih` ("gimp image hose") wordt gebruikt voor geanimeerde penselen. Deze penselen worden geconstrueerd uit afbeeldingen die meerdere lagen bevatten: elke laag mag meerdere penseelvormen bevatten, geschikt in een raster. Wanneer u een afbeelding opslaat als een bestand `.gih`, komt een dialoogvenster naar voren dat u in staat stelt de indeling van het penseel te beschrijven. Bekijk Paragraaf 5.2, “Geanimeerde penselen maken” voor meer informatie over het dialoogvenster.

  Een technische specificatie van de bestandsindeling GIH is te vinden op developer.gimp.org.

VBR

  De indeling `.vbr` wordt gebruikt voor parametrische penselen, d.i. penselen die zijn gemaakt met de Penseelbewerker. Er is echt geen andere betekenisvolle manier voor het verkrijgen van bestanden in deze indeling.

MYB

  De `.myb`-indeling wordt gebruikt voor MyPaint Penselen. Zie Paragraaf 3.11, “MyPaint-penseel” voor meer informatie.

Plaats, om een penseel beschikbaar te maken, die in een van de mappen in het zoekpad voor penselen van GIMP. Standaard bevat het zoekpad voor penselen twee mappen, de systeemmap `brushes`, die u niet zou moeten gebruiken of wijzigen en de map `brushes` in uw persoonlijke map van GIMP. U kunt nieuwe mappen aan het zoekpad voor penselen toevoegen via de pagina mappen Penselen van het dialoogvenster Voorkeuren. Elk bestand GBR, GIH of VBR, dat is opgenomen in een map in het zoekpad voor penselen, zal worden weergegeven in het dialoogvenster Penselen als u de volgende keer GIMP opstart, of zodra u drukt op de knop Penselen vernieuwen in het dialoogvenster Penselen.

| Opmerking
Bij het opslaan van een nieuw parametrisch penseel met de Penseelbewerker wordt dat automatisch opgeslagen in uw persoonlijke map `brushes`.

Er zijn een aantal websites met te downloaden collecties van penselen voor GIMP. In plaats van een lijst te verschaffen met links die snel verouderd zullen zijn, is het beste advies om een zoekactie te doen met uw favoriete zoekmachine naar “GIMP brushes”. Er zijn ook veel collecties penselen voor andere programma's met mogelijkheden voor tekenen. Sommige kunnen gemakkelijk worden geconverteerd naar penselen voor GIMP, sommige vereisen speciale programma's voor conversie en sommig kunnen helemaal niet worden geconverteerd. De meeste leuke procedurele typen penselen vallen in de laatste categorie. Als u het wilt weten, kijk rond op het web en als u niets vind, zoek een expert om het aan te vragen.

4.7. Paden en SVG-bestanden |  | 5.2. Geanimeerde penselen maken

Report a bug in GIMP Rapporteer een fout in de documentatie