Hoofdstuk 4. Een gedetailleerde geschiedenis

# Hoofdstuk 4. Een gedetailleerde geschiedenis

## 4.1. De 0.x-releases

Debian was begun in August 1993 by Ian Murdock, then an undergraduate at Purdue University. Debian was sponsored by the GNU Project of The Free Software Foundation, the organization started by Richard Stallman and associated with the General Public License (GPL), for one year -- from November 1994 to November 1995.

Debian 0.01 tot en met Debian 0.90 werden uitgebracht tussen augustus en december 1993. Ian Murdock schrijft:

"Debian 0.91 werd uitgebracht in januari 1994. Het had een primitief pakketsysteem waarmee gebruikers pakketten konden manipuleren, maar dat deed verder weinig anders (het kende zeker nog geen vereisten of iets dergelijks). Tegen die tijd werkten er een paar dozijn mensen aan Debian, hoewel ik de releases toen nog grotendeels zelf samenstelde. 0.91 was de laatste release die op deze manier gebeurde.

Het grootste deel van 1994 werd besteed aan het organiseren van het Debian-project, zodat anderen effectiever konden meewerken, en aan het werken aan dpkg (Ian Jackson was hier grotendeels verantwoordelijk voor). Voor zover ik me kan herinneren, waren er in 1994 geen releases voor het publiek, hoewel er wel verschillende interne releases waren terwijl we werkten aan het verbeteren van het proces.

Debian 0.93 Release 5 vond plaats in maart 1995 en was de eerste "moderne" release van Debian: er waren toen veel meer ontwikkelaars (hoewel ik me niet precies herinner hoeveel), die elk hun eigen pakketten onderhielden, en dpkg werd gebruikt om al deze pakketten te installeren en te onderhouden nadat een basissysteem was geïnstalleerd.

Debian 0.93 Release 6 happened in November 1995 and was the last a.out release. There were about sixty developers maintaining packages in 0.93R6. If I remember correctly, dselect first appeared in 0.93R6."

Ian Murdock merkt ook op dat Debian 0.93R6 "... altijd mijn favoriete release van Debian is geweest", hoewel hij toegeeft dat hij mogelijk een persoonlijke voorkeur had, aangezien hij in maart 1996 stopte met actief meewerken aan het project tijdens de pre-productie van Debian 1.0, dat feitelijk werd uitgebracht als Debian 1.1 om verwarring te voorkomen nadat een cd-fabrikant een niet-uitgebrachte versie ten onrechte als Debian 1.0 had bestempeld. Dit incident leidde tot het concept van "officiële" cd-images, waarmee het project leveranciers kon helpen dit soort fouten te voorkomen.

In augustus 1995 (tussen Debian 0.93 Release 5 en Debian 0.93 Release 6) begon Hartmut Koptein met de eerste overzetting van Debian naar de Motorola m68k-familie. Hij meldt dat "Veel, heel veel pakketten i386-centrisch waren (little endian, -m486, -O6 en allemaal voor libc4) en het was een moeilijke tijd om een basispakket op mijn machine te krijgen (een Atari Medusa 68040, 32 MHz). Na drie maanden (in november 1995) had ik 200 pakketten geüpload van de 250 beschikbare pakketten, allemaal voor libc5! Later begon hij samen met Vincent Renardias en Martin Schulze een andere overzetting naar de PowerPC-familie.

Since this time, the Debian Project has grown to include several ports to other architectures, a port to a new (non-Linux) kernel, the GNU Hurd microkernel, and at least one flavor of BSD kernel.

Een van de eerste leden van het project, Bill Mitchell, herinnert zich dat de Linux-kernel

"... een versienummer tussen 0,99r8 en 0,99r15 had toen we begonnen. Lange tijd kon ik de kernel in minder dan 30 minuten bouwen op een machine met een 386 processor van 20 MHz, en kon ik in diezelfde tijd ook een Debian-installatie uitvoeren op minder dan 10 MB schijfruimte.

"... Ik herinner me dat de eerste groep bestond uit Ian Murdock, mezelf, Ian Jackson, een andere Ian wiens achternaam ik me niet herinner, Dan Quinlan en nog een paar mensen wiens namen ik me niet herinner. Matt Welsh was ofwel betrokken bij de initiële groep of sloot zich er vrij vroeg bij aan (hij heeft het project sindsdien verlaten). Iemand zette een mailinglijst op en we konden aan de slag.

Voor zover ik me herinner, zijn we niet met een plan begonnen, en we zijn ook niet begonnen met het opstellen van een plan op een zeer georganiseerde manier. Vanaf het begin, herinner ik me, begonnen we met het verzamelen van bronnen voor een vrij willekeurige verzameling pakketten. Na verloop van tijd richtten we ons op een verzameling items die nodig waren om de kern van een distributie samen te stellen: de kernel, een shell, update, getty, diverse andere programma's en ondersteunende bestanden die nodig zijn om het systeem te initialiseren, en een set basisgereedschappen."

## 4.2. Het vroege verpakkingssysteem van Debian

In de beginfase van het project overwogen de leden om alleen broncode-pakketten te distribueren. Elk pakket zou bestaan uit de bovenstroomse broncode en een Debianspecifiek patchbestand, en gebruikers zouden de broncode uitpakken, de patches toepassen en de binaire bestanden zelf compileren. Ze realiseerden zich echter al snel dat er een soort binair distributieschema nodig zou zijn. Het eerste verpakkingshulpmiddel, geschreven door Ian Murdock en dpkg genaamd, creëerde een pakket in een Debian-specifiek binair formaat, en kon later worden gebruikt om de bestanden in het pakket uit te pakken en te installeren.

Ian Jackson nam al snel de ontwikkeling van de verpakkingstool over, hernoemde de tool zelf naar dpkg-deb en schreef een frontendprogramma dat hij dpkg noemde om het gebruik van dpkg-deb te vergemakkelijken en de in het huidige Debian gebuikte systeem van Dependencies (vereisten) en Conflicts (conflicten) te bieden. De pakketten die door deze tools werden geproduceerd, hadden een header met daarin de versie van de tool die werd gebruikt om het pakket te maken, en een offset binnen het bestand naar een door tar geproduceerd archief, dat door bepaalde besturingsinformatie van de header werd gescheiden.

Rond deze tijd ontstond er een discussie tussen de leden van het project. Sommigen vonden dat het Debian-specifieke formaat, gecreëerd door dpkg-deb, moest worden vervangen door het formaat dat werd geproduceerd door het programma ar. Na verschillende herziene bestandsformaten en bijbehorende pakkettools werd het ar-formaat aangenomen. De belangrijkste waarde van deze wijziging is dat het mogelijk wordt om een Debian-pakket uit te pakken op elk Unix-achtig systeem zonder dat er een niet-vertrouwd uitvoerbaar bestand hoeft te worden uitgevoerd. Met andere woorden, alleen standaardtools die op elk Unix-systeem aanwezig zijn, zoals 'ar' en 'tar', zijn nodig om een binair Debian-pakket uit te pakken en de inhoud ervan te onderzoeken.

## 4.3. De 1.x-releases

Toen Ian Murdock Debian verliet, benoemde hij Bruce Perens tot de volgende leider van het project. Bruce raakte voor het eerst geïnteresseerd in Debian toen hij probeerde een cd met een Linux-distributie te maken die "Linux for Hams" zou heten, en die alle Linux-software zou bevatten die nuttig is voor radioamateurs. Omdat hij constateerde dat het kernsysteem van Debian nog veel doorgedreven werk vereiste om zijn project te kunnen ondersteunen, werkte Bruce uiteindelijk intensief aan het basis-Linux-systeem en de bijbehorende installatietools, waardoor hij zijn amateurradio-distributie uitstelde. Hij stak (samen met Ian Murdock) de eerste set Debian-installatiescripts in elkaar, wat uiteindelijk resulteerde in de Debian Rescue Floppy (noodfloppy/herstelfloppy), die gedurende verschillende releases een kerncomponent was van het geheel van de Debian-installatietools.

Ian Murdock stelt:

"Bruce was de logische keuze om mij op te volgen, aangezien hij bijna een jaar lang het basissysteem had onderhouden en de taken had overgenomen toen de hoeveelheid tijd die ik aan Debian kon besteden snel afnam."

Hij gaf de aanzet tot verschillende belangrijke aspecten van het project, waaronder de coördinatie van de inspanningen voor de ontwikkeling van de Richtlijnen voor Vrije Software van Debian en het Debian Sociaal Contract, en startte een Open Hardware Project op. Tijdens zijn periode als projectleider verwierf Debian marktaandeel en een reputatie als platform voor serieuze, technisch vaardige Linux-gebruikers.

Bruce Perens also spearheaded the effort to create Software in the Public Interest, Inc.. Originally intended to provide the Debian Project with a legal entity capable of accepting donations, its aims quickly expanded to include supporting free software projects outside the Debian Project.

De volgende Debian-versies werden in deze periode uitgebracht:

- 1.1 Buzz uitgebracht in juni 1996 (474 pakketten, 2.0 kernel, volledig ELF, dpkg)

- 1.2 Rex uitgebracht in december 1996 (848 pakketten, 120 ontwikkelaars)

- 1.3 Bo uitgebracht in juli 1997 (974 pakketten, 200 ontwikkelaars)

Er zijn verschillende tussentijdse "punt"-releases (tussenreleases) gemaakt voor 1.3, waarvan de laatste 1.3.1R6 was.

Bruce Perens werd begin januari 1998 als Debian Projectleider vervangen door Ian Jackson, nadat hij het project grotendeels had geleid tijdens de voorbereidingen voor de 2.0-release.

## 4.4. De 2.x-releases

Ian Jackson werd begin 1998 de leider van het Debian-project en werd kort daarna als vice-president toegevoegd aan de raad van bestuur van Software in the Public Interest. Na het aftreden van de penningmeester (Tim Sailer), de voorzitter (Bruce Perens) en de secretaris (Ian Murdock), werd hij voorzitter van de raad van bestuur en werden er drie nieuwe leden gekozen: Martin Schulze (vicevoorzitter), Dale Scheetz (secretaris) en Nils Lohner (penningmeester).

Debian 2.0 (Hamm) werd in juli 1998 uitgebracht voor de architecturen Intel i386 en Motorola 68000-serie. Deze release markeerde de overstap naar een nieuwe versie van de C-bibliotheken van het systeem (glibc2 of, om historische redenen, libc6). Ten tijde van de release werden meer dan 1500 pakketten onderhouden door meer dan 400 Debian-ontwikkelaars.

Wichert Akkerman succeeded Ian Jackson as Debian Project Leader in January of 1999. Debian 2.1 was released on 09 March, 1999, after being delayed by a week when a few last-minute issues arose.

Debian 2.1 (Slink) featured official support for two new architectures: Alpha and Sparc. The X-Windows packages included with Debian 2.1 were greatly reorganized from previous releases, and 2.1 included apt, the next-generation Debian package manager interface. Also, this release of Debian was the first to require 2 CD-ROMs for the "Official Debian CD set"; the distribution included about 2250 packages.

On 21 April 1999, Corel Corporation and the K Desktop Project effectively formed an alliance with Debian when Corel announced its intentions to release a Linux distribution based on Debian and the desktop environment produced by the KDE group. During the following spring and summer months, another Debian-based distribution, Storm Linux, appeared, and the Debian Project chose a new logo, featuring both an Official version for use on Debian-sanctioned materials such as CD-ROMs and official Project web sites, and an Unofficial logo for use on material mentioning or derived from Debian.

A new, unique, Debian port also began at this time, for the Hurd port. This is the first port to use a non-Linux kernel, instead using the GNU Hurd, a version of the GNU Mach microkernel.

Debian developers joined formally for the first time in an annual meeting called DebConf. The first meeting, called Debconf0, took place in Bordeaux, France from the 5th to the 9th of July 2000. The conference aim was to join developers and advanced users in a single place to talk about Debian and work together developing parts of the distribution.

Debian 2.2 (Potato) werd op 15 augustus 2000 uitgebracht voor de architecturen Intel i386, Motorola 68000-serie, alpha, SUN Sparc, PowerPC en ARM. Dit was de eerste release met overzettingen naar PowerPC en ARM. Ten tijde van de release waren er meer dan 3900 binaire en meer dan 2600 bronpakketten, beheerd door meer dan 450 Debian-ontwikkelaars.

Een interessant feit over Debian 2.2 is dat het liet zien hoe een vrije software-inspanning ondanks alle problemen eromheen toch kon leiden tot een modern besturingssysteem. Dit is grondig bestudeerd door een groep geïnteresseerden in een artikel genaamd Counting potatoes: The size of Debian 2.2 (Aardappels tellen: De omvang van Debian 2.2), door Jesús González Barahona; een citaat uit dit artikel:

"[...] we gebruiken het sloccount-systeem van David A. Wheeler om het aantal fysieke broncoderegels (SLOC) van Debian 2.2 (ook wel bekend als potato) te bepalen. We laten zien dat Debian 2.2 meer dan 55.000.000 fysieke SLOC's bevat (bijna twee keer zoveel als Red Hat 7.1, dat ongeveer 8 maanden later uitkwam), wat aantoont dat het Debian-ontwikkelingsmodel (gebaseerd op het werk van een grote groep vrijwillige ontwikkelaars verspreid over de hele wereld) minstens even geschikt is als andere ontwikkelmethoden [...] Ook wordt aangetoond dat als Debian was ontwikkeld met behulp van traditionele, eigendomsgebonden methoden, de kosten voor de ontwikkeling van Debian 2.2 volgens de schattingen van het COCOMO-model bijna 1,9 miljard dollar zouden bedragen. Daarnaast bieden we zowel een analyse van de programmeertalen die in de distributie worden gebruikt (C is goed voor ongeveer 70%, C++ voor ongeveer 10%, LISP en Shell voor ongeveer 5%, met nog vele andere die volgen), als van de grootste pakketten (Mozilla, de Linux-kernel, PM3, XFree86, enz.)"

## 4.5. De 3.x-releases

Before woody could even begin to be prepared for release, a change to the archive system on ftp-master had to be made. Package pools, which enabled special purpose distributions, such as the new "Testing" distribution used for the first time to get woody ready for release, were activated on ftp-master in mid December 2000. A package pool is just a collection of different versions of a given package, from which multiple distributions (currently experimental, unstable, testing, and stable) can draw packages, which are then included in that distribution's Packages file.

Tegelijkertijd werd een nieuwe distributie testing geïntroduceerd. Vooral pakketten uit unstable die als stabiel worden beschouwd, worden na een periode van een paar weken verplaatst naar testing. Dit werd geïntroduceerd om de bevriezingstijd te verkorten en het project de mogelijkheid te geven op elk moment een nieuwe release klaar te maken.

In die periode sloten enkele bedrijven die aangepaste versies van Debian leverden hun deuren. Corel verkocht zijn Linux-divisie in het eerste kwartaal van 2001, Stormix ging op 17 januari 2001 failliet en Progeny stopte op 1 oktober 2001 met de ontwikkeling van zijn distributie.

The freeze for the next release started on July 1st 2001. However, it took the project a little more than a year to get to the next release, due to problems in boot-floppies, because of the introduction of cryptographic software in the main archive and due to the changes in the underlying architecture (the incoming archive and the security architecture). In that time, however, the stable release (Debian 2.2) was revised up to seven times, and two Project Leaders were elected: Ben Collins (in 2001) and Bdale Garbee. Also, work in many areas of Debian besides packaging kept growing, including internationalization, Debian's web site (over a thousand web pages) was translated into over 20 different languages, and installation for the next release was ready in 23 languages. Two internal projects: Debian Junior (for children) and Debian Med (for medical practice and research) started during the woody release time frame providing the project with different focuses to make Debian suitable for those tasks.

The work around Debian didn't stop the developers from joining the annual DebConf meeting. The second meeting Debconf1 was held from the 2nd to the 5th of July together with the Libre Software Meeting (LSM) at Bordeaux (France) gathered around forty Debian developers. The third conference, Debconf2 took place in Toronto (Canada) July 5th 2002 with over eighty participants.

Debian 3.0 (woody) werd op 19 juli 2002 uitgebracht voor de architecturen Intel i386, Motorola 68000-serie, Alpha, SUN Sparc, PowerPC, ARM, HP PA-RISC, IA-64, MIPS, MIPS (DEC) en IBM s/390. Dit is de eerste release met ondersteuning voor HP PA-RISC, IA-64, MIPS, MIPS (DEC) en IBM s/390. Ten tijde van de release waren er ongeveer 8500 binaire pakketten die werden onderhouden door meer dan negenhonderd Debian-ontwikkelaars. Het was de eerste release die beschikbaar was op dvd en cd.

Vóór de volgende release werd de jaarlijkse bijeenkomst DebConf voortgezet met de vierde conferentie, DebConf3, die van 18 tot en met 20 juli 2003 plaatsvond in Oslo met meer dan honderdtwintig deelnemers, voorafgegaan door een DebCamp van 12 tot en met 17 juli. De vijfde conferentie, DebConf4, vond plaats van 26 mei tot en met 2 juni 2004 in Porto Alegre, Brazilië, met meer dan honderdzestig deelnemers uit zesentwintig verschillende landen.

Debian 3.1 (sarge) werd uitgebracht op 6 juni 2005 voor dezelfde architecturen als woody, hoewel er tegelijkertijd een onofficiële overzetting naar AMD64 werd uitgebracht die gebruikmaakte van de hostinginfrastructuur die ter beschikking stond van de distributie en beschikbaar was op Alioth (voorheen te vinden op https://alioth.debian.org). Er waren ongeveer 15.000 binaire pakketten, onderhouden door meer dan negenhonderd Debian-ontwikkelaars.

Er waren veel belangrijke wijzigingen in de sarge-release, voornamelijk vanwege de lange tijd die het kostte om de distributie te bevriezen en uit te brengen. Deze release bevatte niet alleen updates voor meer dan 73% van de software die in de vorige versie werd meegeleverd, maar bevatte ook veel meer software dan eerdere releases, waardoor de omvang bijna verdubbelde met 9.000 nieuwe pakketten, waaronder de OpenOffice-suite, de webbrowser Firefox en de e-mailclient Thunderbird.

Deze release werd geleverd met de Linux-kernels 2.4 en 2.6, XFree86 4.3, GNOME 2.8 en KDE 3.3, en met een gloednieuw installatiesysteem. Dit nieuwe installatiesysteem verving het verouderde installatiesysteem met bootfloppy's door een modulair ontwerp dat geavanceerdere installaties mogelijk maakte (met ondersteuning voor RAID, XFS en LVM), inclusief hardwaredetectie, en maakte installaties eenvoudiger voor beginnende gebruikers van alle architecturen. Het schakelde ook over naar aptitude als de geselecteerde tool voor pakketbeheer. Het installatiesysteem bood daarnaast volledige internationalisatieondersteuning, aangezien de software in bijna veertig talen werd vertaald. De ondersteunende documentatie, de installatiehandleiding en de notities bij de release, werden met de release beschikbaar gesteld in respectievelijk tien en vijftien verschillende talen.

Deze release bevatte het resultaat van de inspanningen van de subprojecten Debian-Edu/Skolelinux, Debian-Med en Debian-Accessibility, waardoor het aantal educatieve pakketten, pakketten uit de medische sector en pakketten die speciaal zijn ontworpen voor mensen met een handicap, aanzienlijk toenam.

The sixth DebConf, Debconf5 was held in Espoo, Finland, from July 10th to July 17th, 2005 with over three hundred participants. Videos from this conference are available online.

The seventh DebConf, Debconf6 was held in Oaxtepec, Mexico, from May 14th to May 22nd, 2006 with around two hundred participants. Videos and pictures from this conference are available online.

## 4.6. The 4.x Releases

Debian 4.0 (etch) was released April 8th, 2007 for the same number of architectures as in sarge. This included the AMD64 port but dropped support for m68k. The m68k port was, however, still available in the unstable distribution. There were around 18,200 binary packages maintained by more than one thousand and thirty Debian developers.

## 4.7. De 5.x-releases

Debian 5.0 (lenny) was released February 14th, 2009 for one more architecture than its predecessor, etch. This included the port for newer ARM processors. As with the previous release, support for the m68k architecture was still available in unstable. There were around 23,000 binary packages (built from over 12,000 source packages) maintained by more than one thousand and ten Debian developers.

With the release of Debian lenny, the naming scheme for point releases was changed: point releases will use a true micro version number, so the first point release of Debian lenny will be 5.0.1. In the past point releases were named by an r plus the number appended to major and minor number, e.g. 4.0r1.

The eighth DebConf, Debconf7, was held in Edinburgh, Scotland, from June 17th to 23th, 2007 with over four hundred participants. Videos and pictures from this conference are available online.

The ninth DebConf, Debconf8, was held in Mar de Plata, Argentina, from August 10th to 16th, 2008 with over two hundred participants. Videos and pictures from this conference are available online.

The tenth DebConf, Debconf9, was held in Cáceres, Spain, from July 23th to 30th, 2009 with over two hundred participants. Videos and pictures from this conference are available online.

The eleventh DebConf, Debconf10, was held in New York City, United States of America, from August 1st to 7th, 2010 with DebCamp preceding it from July 25th to 31st. Over 200 people including Debian developers, maintainers, users gathered at the Columbia Campus to participate in the conference. Videos and pictures from this conference are available online.

## 4.8. De 6.x-releases

Debian 6.0 (squeeze) werd uitgebracht op 6 februari 2011.

After the project decided, the 29th of July 2009, to adopt time-based freezes so that new releases would be published the first half of every even year. Squeeze was a one-time exception to the two-year policy in order to get into the new time schedule.

Dit beleid werd ingevoerd om de voorspelbaarheid van releases voor gebruikers van de Debian-distributie te verbeteren en Debian-ontwikkelaars in staat te stellen een betere planning op de lange termijn te maken. Een releasecyclus van twee jaar bood meer tijd voor ingrijpende wijzigingen, waardoor het ongemak voor gebruikers werd verminderd. Verwacht werd dat voorspelbare bevriezingen ook de algehele bevriezingstijd zouden verkorten.

However, even though the freeze was expected in December 2009, the announcement that squeeze had frozen came in August 2010, coinciding with the celebration of the 10th annual DebConf meeting in New York.

Nieuwigheden zijn onder meer:

- Linux Kernel 2.6.32, nu volledig vrij en zonder problematische firmwarebestanden.

- libc: eglibc 2.11

- GNOME 2.30.0 met enkele onderdelen van 2.32

- KDE 4.4.5

- X.org 7.5

- Xfce 4.6

- OpenOffice.org 3.2.1

- Apache 2.2.16

- PHP 5.3.3

- MySQL 5.1.49

- PostgreSQL 8.4.6

- Samba 3.5.6

- GCC 4.4

- Perl 5.10

- Python 2.6 en 3.1

- 10.000 nieuwe pakketten, voor meer dan 29.000 binaire pakketten gebouwd uit bijna 15.000 bronpakketten.

- DKMS, een raamwerk voor het genereren van Linux-kernelmodules waarvan de bronnen zich niet in de Linux-kernelbroncodeboom bevinden.

- Afhankelijkheidsgebaseerde ordening van init-scripts met behulp van insserv, waardoor parallelle uitvoering mogelijk is en de tijd die nodig is om het systeem op te starten, wordt verkort.

- Twee nieuwe overzettingen, naar kfreebsd-i386 en naar kfreebsd-amd64.

Veel pakketten zijn een nieuw bronpakketformaat gaan gebruiken, gebaseerd op quilt. Dit nieuwe formaat, genaamd "3.0 (quilt)" voor niet-eigen pakketten, scheidt Debian-patches van de gedistribueerde broncode. Een nieuw formaat, "3.0 (native)", werd ook geïntroduceerd voor eigen pakketten. Nieuwe functies in deze formaten zijn onder andere ondersteuning voor meerdere bovenstroomse tar-archieven, ondersteuning voor tar-archieven, gecomprimeerd met bzip2- en lzma en het insluiten van binaire bestanden.

De twaalfde DebConf, Debconf11, werd gehouden in Banja Luka, Servische Republiek, Bosnië en Herzegovina, van 24 tot 30 juli 2011, voorafgegaan door DebCamp van 17 tot 23 juli.

De dertiende DebConf, Debconf12, werd gehouden in Managua, Nicaragua, van 8 tot 14 juli 2012, voorafgegaan door DebCamp van 1 tot 6 juli en een Debian Day op 7 juli.

## 4.9. De 7.x-releases

Debian 7.0 (wheezy) was released May 4th, 2013. This new version of Debian included various interesting features such as multiarch support, several specific tools to deploy private clouds, an improved installer, and a complete set of multimedia codecs and front-ends which removed the need for third-party repositories.

Na de release van Debian wheezy is de naamgeving voor tussenreleases opnieuw gewijzigd: tussenreleases worden benoemd met het subversienummer, bijvoorbeeld 7.1. In het verleden werden tussenreleases benoemd door het micronummer toe te voegen aan het hoofd- en subversienummer, bijvoorbeeld 6.0.1.

Tijdens de conferentie van Debian, DebConf11, in juli 2011, werd de "multiarchitectuur-ondersteuning" geïntroduceerd. Deze functionaliteit was een releasedoel voor deze release. Multiarch is een radicale herziening van de hiërarchie van het bestandssysteem met betrekking tot bibliotheek- en headerpaden, om programma's en bibliotheken van verschillende hardwarearchitecturen eenvoudig parallel op hetzelfde systeem te kunnen installeren. Dit stelt gebruikers in staat om pakketten van meerdere architecturen op dezelfde machine te installeren. Dit is op verschillende manieren nuttig, maar het meest gebruikelijk is het installeren van zowel 64- als 32-bits software op dezelfde machine en het automatisch correct oplossen van vereisten. Deze functionaliteit wordt uitgebreid beschreven in de Multiarch-handleiding.

Het installatieproces was aanzienlijk verbeterd. Het systeem kon worden geïnstalleerd met behulp van spraaksoftware, vooral door mensen met een visuele beperking die geen brailleapparaat gebruiken. Dankzij de gezamenlijke inspanningen van een groot aantal vertalers was het installatiesysteem beschikbaar in 73 talen, en voor meer dan een dozijn ervan was ook spraaksynthese beschikbaar. Bovendien ondersteunde Debian voor het eerst installeren en opstarten via UEFI voor nieuwe 64-bits pc's, hoewel er nog geen ondersteuning was voor Secure Boot, veilig opstarten.

Andere nieuwe functies en bijgewerkte softwarepakketten waren onder meer:

- Linux Kernel 3.2

- kFreeBSD kernel 8.3 en 9.0

- libc: eglibc 2.13

- de GNOME 3.4 desktopomgeving

- KDE Plasma-werkruimtes en KDE-toepassingen 4.8.4

- de Xfce 4.8 desktopomgeving

- X.org 7.7

- LibreOffice 3.5.4 (vervangt OpenOffice)

- Xen Hypervisor 4.1.4

- Apache 2.2.22

- Tomcat 6.0.35 en 7.0.28

- PHP 5.4

- MySQL 5.5.30

- PostgreSQL 9.1

- Samba 3.6.6

- GCC 4.7 op pc's (4.6 elders)

- Perl 5.14

- Python 2.7

- 12.800 nieuwe pakketten, voor meer dan 37.400 binaire pakketten gebouwd uit bijna 17.500 bronpakketten.

For more information on the new features introduced in this release, see the What's new in Debian 7.0 chapter of Wheezy Release Notes.

De veertiende DebConf Debconf13 werd gehouden in Vaumarcus, Zwitserland, van 11 tot en met 18 augustus 2013, voorafgegaan door DebCamp van 6 tot en met 10 augustus en een Debian Day op 11 augustus.

De vijftiende DebConf Debconf14, werd gehouden in Portland, Verenigde Staten, van 23 tot en met 31 augustus 2014. Met 301 deelnemers was het de grootste Debconf op het westelijk halfrond tot nu toe.

## 4.10. De 8.x-releases

Debian 8.0 (Jessie) werd uitgebracht op 25 april 2015.

Een belangrijke verandering in deze release was de vervanging van het init-systeem: systemd verving sysvinit. Dit nieuwe init-systeem bood vele verbeteringen en snellere opstarttijden. De introductie ervan leidde echter tot veel discussie in de verschillende mailinglijsten en zelfs tot een algemene resolutie met de titel init-systeemkoppeling. Voor deze resolutie bracht bijna de helft van de ontwikkelaars zijn stem uit[2].

Andere nieuwe functies en bijgewerkte softwarepakketten waren onder meer:

- Apache 2.4.10

- Asterisk 11.13.1

- GIMP 2.8.14

- een bijgewerkte versie van de GNOME-desktopomgeving 3.14

- GNU Compiler Collection 4.9.2

- Icedove 31.6.0 (een merkloze versie van Mozilla Thunderbird)

- Iceweasel 31.6.0esr (een merkloze versie van Mozilla Firefox)

- KDE Plasma-werkruimtes en KDE-toepassingen 4.11.13

- LibreOffice 4.3.3

- Linux 3.16.7-ctk9

- MariaDB 10.0.16 en MySQL 5.5.42

- Nagios 3.5.1

- OpenJDK 7u75

- Perl 5.20.2

- PHP 5.6.7

- PostgreSQL 9.4.1

- Python 2.7.9 en 3.4.2

- Samba 4.1.17

- Tomcat 7.0.56 en 8.0.14

- Xen Hypervisor 4.4.1

- de Xfce 4.10 desktopomgeving

- meer dan 43.000 andere kant-en-klare softwarepakketten, gebouwd uit bijna 20.100 bronpakketten.

For more information on the new features introduced in this release, see the What's new in Debian 8.0 chapter of Jessie Release Notes.

De zestiende DebConf Debconf15, met DebCamp en het Open Weekend, vond plaats in Heidelberg, Duitsland, van 9 tot en met 22 augustus 2015.

De zeventiende DebConf Debconf16 vond plaats in Kaapstad, Zuid-Afrika, van 23 juni tot en met 9 juli 2016 (voorafgegaan door DebCamp en DebianDay). Het was de eerste DebConf in Afrika.

## 4.11. De 9.x-releases

Debian 9.0 (Stretch) werd uitgebracht op 17 juni 2017.

Nieuwe functies en bijgewerkte softwarepakketten waren onder meer:

- Apache 2.4.23

- Bind 9.10

- Calligra 2.9

- Emacs 25.1

- Firefox 50.0

- GNOME desktopomgeving 3.22

- GNU Compiler Collection 6.3

- GnuPG 2.1

- KDE Plasma-werkruimtes en KDE-toepassingen 5.8

- LibreOffice 5.2.7

- Linux 4.9

- MariaDB 10.1

- OpenJDK 8

- OpenSSH 7.4p1

- Perl 5.24

- PHP 7.0

- Postfix 3.1

- PostgreSQL 9.6

- Python 3.5

- Samba 4.5.8

- Xen Hypervisor 4.8.1

- de Xfce 4.12 desktopomgeving

- meer dan 51.000 andere kant-en-klare softwarepakketten, gebouwd uit bijna 25.000 bronpakketten.

For more information on the new features introduced in this release, see the What's new in Debian 9.0 chapter of Stretch Release Notes.

De achttiende DebConf Debconf17 vond plaats in Montreal, Canada, van 31 juli tot en met 12 augustus 2017, voorafgegaan door het DebCamp en de DebianDay.

De negentiende DebConf Debconf18 - de eerste DebConf in Azië - werd van 21 juli tot en met 5 augustus 2018 gehouden in Hsinchu, Taiwan, traditioneel voorafgegaan door het DebCamp en een Open Dag voor het publiek.

## 4.12. De 10.x-releases

Debian 10.0 (Buster) werd uitgebracht op 6 juli 2019.

Nieuwe functies en bijgewerkte softwarepakketten waren onder meer:

- Apache 2.4.38

- Bind 9.11

- Calligra 3.1

- Emacs 26.1

- Firefox 60.7

- GNOME desktopomgeving 3.30

- GNU Compiler Collection 8.3

- GnuPG 2.2

- KDE Plasma-werkruimtes en KDE-toepassingen 5.14

- LibreOffice 6.1

- Linux 4.19

- MariaDB 10.3

- OpenJDK 11

- OpenSSH 7.9p1

- Perl 5.28

- PHP 7.3

- Postfix 3.3.2

- PostgreSQL 11

- Python 3.7.3

- Rustc 1.34

- Samba 4.9

- de Xfce 4.12 desktopomgeving

- meer dan 57.700 andere kant-en-klare softwarepakketten, gebouwd uit bijna 25.000 bronpakketten.

For more information on the new features introduced in this release, see the What's new in Debian 10.0 chapter of Buster Release Notes.

Direct na de release van Buster vond van 14 tot en met 28 juli 2019 in Curitiba, Brazilië, de twintigste DebConf Debconf19 plaats, samen met DebCamp en een Open Dag.

De eenentwintigste DebConf Debconf20 werd vanwege COVID-19 online gehouden van 23 tot en met 29 augustus 2020.

## 4.13. De 11.x-releases

Debian 11.0 (Bullseye) werd uitgebracht op 14 augustus 2021.

Nieuwe functies en bijgewerkte softwarepakketten waren onder meer:

- Apache 2.4.48

- Bind 9.16

- Calligra 3.2

- Emacs 27.1

- Firefox 78

- GNOME desktopomgeving 3.38

- GNU Compiler Collection 10.2

- GnuPG 2.2.27

- KDE Plasma-werkruimtes en KDE-toepassingen 5.20

- LibreOffice 7.0

- Linux 5.10

- MariaDB 10.5

- OpenJDK 11

- OpenSSH 8.4p1

- Perl 5.32

- PHP 7.4

- Postfix 3.5

- PostgreSQL 13

- Python 3.9.1

- Rustc 1.48

- Samba 4.13

- de Xfce 4.16 desktopomgeving

- meer dan 59.500 andere kant-en-klare softwarepakketten, gebouwd uit meer dan 25.000 bronpakketten.

For more information on the new features introduced in this release, see the What's new in Debian 11.0 chapter of Bullseye Release Notes.

Direct na de release van Bullseye werd de tweeëntwintigste DebConf Debconf21 online gehouden - vanwege COVID-19 - van 24 tot en met 28 augustus 2021. Een (online) DebCamp ging eraan vooraf van 15 tot en met 23 augustus 2021.

DebConf22, de 23e jaarlijkse Debian-conferentie, vond plaats in Prizren, Kosovo van 17 tot en met 24 juli 2022. We ontvingen 260 deelnemers uit 38 verschillende landen die deelnamen aan 91 evenementen, lezingen, discussiesessies, Birds of a Feather (BoF)-bijeenkomsten, workshops en andere activiteiten.

DebConf23 vond plaats in Kochi, India van 10 tot en met 17 september 2023. Meer dan 474 deelnemers uit 35 landen van over de hele wereld kwamen bijeen voor in totaal 89 evenementen, bestaande uit lezingen, discussies, Birds of a Feather (BoF)-bijeenkomsten, workshops en andere activiteiten.

[2] Bij de verkiezingen voor de projectleider van Debian van de voorafgaande vier jaar lag het aantal kiezers doorgaans rond de 40% van het aantal Debian-ontwikkelaars

Hoofdstuk 3. Releases van Debian |  | Hoofdstuk 5. Enkele belangrijke gebeurtenissen