
                       De Debian GNU/Linux FAQ


---------------------------------------------------------------------
                                  
                            Version 12.1

---------------------------------------------------------------------

Copyright © 1996-2024 Software in the Public Interest

    Er wordt toestemming verleend om van dit document letterlijke
    kopieën te maken en deze te verspreiden op voorwaarde dat de
    copyright-vermelding en de vermelding van deze toestemming op
    elke kopie behouden wordt.

    Er wordt toestemming verleend om gewijzigde versies van dit
    document te kopiëren en te verspreiden onder dezelfde voorwaarden
    als die voor letterlijke kopieën, op voorwaarde dat het volledige
    afgeleide werk dat daardoor ontstaat, verspreid wordt onder de
    termen van een kennisgeving waarin een identieke toestemming als
    deze verleend wordt.

    Er wordt toestemming verleend om vertalingen van dit document in
    een andere taal te kopiëren en te verspreiden onder de hierboven
    vermelde voorwaarden voor gewijzigde versies, behalve dat de
    kennisgeving van deze toestemming in een door de Free Software
    Foundation goedgekeurde vertaling mag gebeuren in plaats van in
    de originele Engelse versie.

October 2024

Samenvatting

Dit document geeft antwoorden op veel gestelde vragen over Debian GNU
/Linux.

---------------------------------------------------------------------

Inhoudsopgave

1. Definities en overzicht
    1.1. Wat is deze FAQ?
    1.2. Wat is Debian GNU/Linux?
    1.3. OK, nu ik weet wat Debian is... wat is Linux?!
    1.4. Maakt Debian alleen maar GNU/Linux?
    1.5. Wat is het verschil tussen Debian GNU/Linux en andere Linux
    distributies? Waarom zou ik Debian moeten verkiezen boven een
    bepaalde andere distributie?
    1.6. Hoe past het Debian-project zich in het GNU project van de
    Free Software Foundation in of hoe staat het ertegenover?
    1.7. Hoe spreekt men het woord Debian uit en wat betekent het?
2. Debian GNU/Linux verkrijgen en installeren
    2.1. Wat is de recentste versie van Debian?
    2.2. Vinden er opwaarderingen van pakketten plaats in 'stable'?
    2.3. Waar/hoe kan ik Debian installatie-images verkrijgen?
    2.4. Hoe installeer ik Debian vanaf CD's?
    2.5. Waarom bevat de officiële CD van de stabiele release
    symbolische koppelingen naar 'frozen' en 'unstable'? Ik dacht dat
    op die CD enkel "stable" stond!
    2.6. Kan ik Debian rechtstreeks verkrijgen en installeren vanaf
    een internetsite?
    2.7. Zijn er nog andere methodes om het installatiesysteem op te
    starten?
3. Een Debian-distributie kiezen
    3.1. Welke Debian-distributie (stable/testing/unstable) is best
    voor mij?
        3.1.1. U vroeg me om stable te installeren, maar in stable
        wordt die en die hardware niet herkend of werkt ze niet. Wat
        moet ik doen?
        3.1.2. Hebben pakketten in verschillende distributies een
        andere versie?
        3.1.3. De stabiele distributies bevatten echt verouderde
        pakketten. Kijk gewoon naar Kde, Gnome, Xorg en zelfs de
        kernel. Die zijn erg oud. Waarom is dat zo?
        3.1.4. Mocht ik besluiten om naar een andere distributie over
        te gaan, kan ik dat dan doen?
        3.1.5. Kunt u me zeggen of ik stable, testing of unstable
        moet installeren?
        3.1.6. U hebt het over testing dat defect kan zijn. Wat
        bedoelt u daarmee?
        3.1.7. Wat is de reden waarom testing gedurende maanden
        defect kan zijn? Schuiven de reparaties die in unstable
        geïntroduceerd worden, niet onmiddellijk door naar testing?
        3.1.8. Welke distributie vereist vanuit het oogpunt van een
        beheerder meer aandacht?
        3.1.9. Wat gebeurt er als er een nieuwe release gemaakt
        wordt?
        3.1.10. Ik heb een werkende desktopcomputer/cluster met
        daarop Debian. Hoe weet ik welke distributie ik gebruik?
        3.1.11. I am currently using the stable version. Can I change
        to testing or unstable? If so, how?
        3.1.12. Momenteel volg ik testing op (forky). Wat zal er
        gebeuren als een nieuwe release uitgebracht wordt? Zal ik nog
        steeds testing opvolgen of zal mijn computer dan de nieuwe
        stabiele distributie gebruiken?
        3.1.13. Ik ben nog steeds wat in de war. Wat had u weer
        gezegd dat ik moest installeren?
    3.2. But what about Kali, Knoppix, Linux Mint, Ubuntu, and
    others?
        3.2.1. I know that Kali/Knoppix/Linux Mint/Ubuntu/... is
        Debian-based. So after installing it on the hard disk, can I
        use 'apt' package tools on it?
        3.2.2. I installed Kali/Knoppix/Linux Mint/Ubuntu/... on my
        hard disk. Now I have a problem. What should I do?
        3.2.3. I'm using Kali/Knoppix/Linux Mint/Ubuntu/... and now I
        want to use Debian. How do I migrate?
4. Compatibiliteitskwesties
    4.1. Op welke hardwarearchitecturen/systemen kan Debian GNU/Linux
    werken?
    4.2. Welke kernels gebruikt Debian GNU/Linux?
    4.3. Hoe compatibel is Debian met andere Linux-distributies?
    4.4. Hoe compatibel is de broncode van Debian met andere
    Unix-systemen?
    4.5. Kan ik Debian-pakketten (".deb"-bestanden) gebruiken op mijn
    Red Hat/Slackware/... Linux-systeem? Kan ik Red Hat-pakketten
    (".rpm"-bestanden) gebruiken op mijn Debian GNU/Linux-systeem?
    4.6. Hoe moet ik een niet-Debian programma installeren?
5. In het Debian-systeem aanwezige software
    5.1. Welke types toepassingssoftware en ontwikkelingssoftware
    zijn beschikbaar in Debian GNU/Linux?
    5.2. Wie schreef al deze software?
    5.3. Hoe verkrijg ik een actuele lijst van programma's die
    verpakt werden voor Debian?
    5.4. Hoe kan ik een ontwikkelingsomgeving installeren voor het
    bouwen van pakketten?
    5.5. Wat ontbreekt in Debian GNU/Linux?
    5.6. Waarom krijg ik bij het compileren van programma's meldingen
    zoals "ld: cannot find -lfoo"? Waarom bevatten
    bibliotheekpakketten in Debian geen libfoo.so-bestanden?
    5.7. (Hoe) ondersteunt Debian Java?
    5.8. Hoe kan ik nagaan dat ik een Debian-systeem gebruik en welke
    versie het is?
    5.9. Hoe ondersteunt Debian andere talen dan het Engels?
    5.10. I have a device that requires non-free firmware. What
    should I do?
    5.11. Ik heb een kaart voor draadloos netwerk die in Linux niet
    werkt. Wat moet ik doen?
6. De archieven van Debian
    6.1. Hoeveel distributies van Debian zijn er?
    6.2. Wat beteken het soort namen zoals etch, lenny, enz.?
        6.2.1. Welke ander codenamen werden in het verleden gebruikt?
        6.2.2. Waar komen deze codenamen vandaan?
    6.3. Hoe zit het met "sid"?
    6.4. Wat bevat de map 'stable'?
    6.5. Wat bevat de distributie 'testing'?
        6.5.1. Hoe zit het met "testing"? Hoe wordt het 'bevroren'?
    6.6. Wat zit er in de distributie unstable?
    6.7. Wat betekenen al die mappen in de archieven van Debian?
    6.8. Wat betekenen al deze mappen binnenin dists/stable/main?
    6.9. Waar zit de broncode?
    6.10. Wat is de map pool?
    6.11. Wat is "incoming"?
    6.12. Where can I find old packages of previous releases?
    6.13. Hoe zet ik mijn eigen pakketbron op die met apt gebruikt
    kan worden?
7. Grondbeginselen van het pakketbeheersysteem van Debian
    7.1. Wat is een Debian-pakket?
    7.2. Wat is de indeling van een binair pakket van Debian?
    7.3. Waarom hebben Debian-pakketten dergelijke lange namen?
    7.4. Wat is een Debian control-bestand?
    7.5. Wat is een Debian conffile?
    7.6. Wat is een Debian preinst, postinst, prerm, en postrm
    script?
    7.7. Wat is een Essential (essentieel), Required (vereist), 
    Important (belangrijk), Standard (standaard), Optional
    (optioneel) en Extra (extra) pakket?
    7.8. Wat is een virtueel pakket?
    7.9. Wat wordt bedoeld met het feit dat een pakket een ander
    pakket Depends (vereist), Recommends (aanbeveelt), Suggests
    (suggereert), Conflicts (ermee in strijd is), Replaces
    (vervangt), Breaks (maakt onklaar) of Provides (erin voorziet)?
    7.10. Wat wordt bedoeld met Pre-Depends (voorvereisten)?
    7.11. Wat wordt bedoeld met unknown (onbekend), install
    (installeren), remove (verwijderen), purge (wissen) en hold
    (handhaven) in de pakketstatus?
    7.12. Hoe plaats ik een pakket in de toestand 'te handhaven' (on
    hold)?
    7.13. Hoe installeer ik een bronpakket?
    7.14. Hoe bouw ik binaire pakketten, vertrekkend van een
    bronpakket?
    7.15. Hoe kan ik zelf Debian-pakketten maken?
8. De gereedschappen voor het pakketbeheer in Debian
    8.1. Welke programma's stelt Debian ter beschikking voor het
    beheren van zijn pakketten?
        8.1.1. dpkg
        8.1.2. APT
        8.1.3. aptitude
        8.1.4. synaptic
        8.1.5. tasksel
        8.1.6. Andere gereedschappen voor pakketbeheer
    8.2. Debian beweert in staat te zijn een actief programma te
    kunnen opwaarderen. Hoe wordt dit gerealiseerd?
    8.3. Hoe kan ik weten welke pakketten reeds geïnstalleerd zijn op
    deen Debian-systeem?
    8.4. Hoe geef ik de bestanden weer van een geïnstalleerd pakket?
    8.5. Hoe kan ik te weten komen welk pakket een gegeven bestand
    produceerde?
    8.6. Waarom wordt 'foo-data' niet verwijderd als ik 'foo'
    de-installeer? Hoe zorg ik ervoor dat oude niet-gebruikte
    bibliotheekpakketten gewist worden?
9. Uw Debian-systeem up-to-date houden
    9.1. Hoe kan ik mijn Debian-systeem actueel houden?
        9.1.1. aptitude
        9.1.2. apt-get en apt-cdrom
    9.2. Moet ik overschakelen naar de één-gebruikersmodus om een
    pakket op te waarderen?
    9.3. Moet ik al die .deb-archieven op mijn schijf behouden?
    9.4. Hoe kan ik een logboek bijhouden van de pakketten die ik
    toevoegde aan het systeem? Ik zou willen weten wanneer er
    opwaarderingen en verwijderingen plaats gevonden hebben en over
    welke pakketten het dan ging!
    9.5. Kan ik het systeem automatisch bijwerken?
    9.6. Ik heb verschillende computers. Hoe kan ik de bijwerkingen
    slechts eenmaal downloaden?
10. Debian en de kernel
    10.1. Kan ik een kernel installeren en compileren zonder bepaalde
    Debian-specifieke afstellingen?
    10.2. Welke gereedschappen stelt Debian ter beschikking om een
    aangepaste kernel te bouwen?
    10.3. Welke bijzondere voorzieningen stelt Debian ter beschikking
    voor het omgaan met modules?
    10.4. Kan ik een oud kernel-pakket veilig de-installeren, en zo
    ja, hoe?
    10.5. Waar vindt ik meer informatie over Linux-pakketten voor
    Debian?
11. Uw Debian GNU/Linux-systeem aanpassen
    11.1. Hoe zorg ik ervoor dat alle programma's dezelfde
    papiergrootte gebruiken?
    11.2. Hoe kan ik toegang verlenen tot randapparatuur zonder de
    beveiliging in het gedrang te brengen?
    11.3. Hoe laad ik bij het opstarten van de computer een tekenset
    voor de console op de manier van Debian?
    11.4. Hoe kan ik de standaardinstellingen configureren van een
    toepassingsprogramma onder X11?
    11.5. Hoe start een Debian-systeem op?
    11.6. En wat met Debian en het traditionele System V init?
    11.7. Zijn er nog andere methodes om een Debian-systeem op te
    starten?
    11.8. Hoe gaat het systeem voor pakketbeheer om met pakketten die
    configuratiebestanden voor andere pakketten bevatten?
    11.9. Hoe omzeil ik een bestand dat door een pakket geïnstalleerd
    werd, zodat in de plaats van dat bestand een andere versie
    gebruikt kan worden?
    11.10. Hoe kan ik mijn lokaal gebouwd pakket opgenomen krijgen in
    de lijst van beschikbare pakketten waar het pakketbeheersysteem
    weet heeft?
    11.11. Dommige gebruikers houden van mawk, anderen houden van
    gawk; sommigen houden van vim, anderen houden van elvis; sommigen
    houden van trn, anderen houden van tin. Hoe ondersteunt Debian
    diversiteit?
12. Ondersteuning krijgen voor Debian GNU/Linux
    12.1. Welke andere documentatie bestaat er o en voor een
    Debian-systeem?
    12.2. Bestaan er online-hulpbronnen waar over Debian gepraat
    wordt?
        12.2.1. Mailinglijsten
        12.2.2. Web forum
        12.2.3. Wiki
        12.2.4. Onderhouders
        12.2.5. Usenet-nieuwsgroepen
    12.3. Bestaat eer een snelle manier om informatie over Debian GNU
    /Linux op te zoeken?
    12.4. Worden er logboeken bijgehouden over bekende bugs?
    12.5. Hoe rapporteer ik in Debian een bug?
13. Bijdragen aan het project van Debian
    13.1. Hoe kan ik lid/een ontwikkelaar van Debian worden?
    13.2. Hoe kan ik met hulpbronnen bijdragen aan het project van
    Debian?
    13.3. Hoe kan ik op financieel vlak een bijdrage leveren aan
    Debian?
        13.3.1. Software in the Public Interest
        13.3.2. Andere organisaties
14. Debian GNU/Linux verspreiden in een commercieel product
    14.1. Kan ik Debian CD's maken en verkopen?
    14.2. Kan Debian samen met niet-vrije software verpakt worden?
    14.3. I maak een speciale Linux-distributie voor een "verticale
    markt". Kan ik Debian GNU/Linux gebruiken als Linux-basissysteem
    met daarbovenop mijn eigen toepassingen?
    14.4. Kan ik mijn commercieel programma in een Debian-"pakket"
    verpakken, zodat het probleemloos geïnstalleerd kan worden op een
    Debian-systeem?
15. Verwachte wijzigingen in de volgende hoofdrelease van Debian
    15.1. De beveiliging van het systeem versterken
    15.2. Verbeterde ondersteuning voor niet-Engelstalige gebruikers
    15.3. Verbeteringen aan het installatiesysteem van Debian
    15.4. Meer architecturen
    15.5. Mer kernels
16. Algemene informatie over de FAQ
    16.1. Auteurs
    16.2. Feedback
    16.3. Beschikbaarheid
    16.4. Bestandsformaat van het document

Hoofdstuk 1. Definities en overzicht

1.1. Wat is deze FAQ?

    Dit document bevat vaak gestelde vragen (en de antwoorden erop!)
    over de Debian-distributie (Debian GNU/Linux en andere) en over
    het Debian project. Waar dit van toepassing is wordt verwezen
    naar andere documentatie: in dit document zullen we geen
    uitgebreide citaten uit externe documenten opnemen. U zult merken
    dat sommige antwoorden enige kennis van Unix-achtige
    besturingssystemen veronderstellen. We zullen trachten uit te
    gaan van zo weinig mogelijk voorkennis: antwoorden op algemene
    beginnersvragen zullen eenvoudig gehouden worden.

    Indien u in deze FAQ niet kunt vinden waar u naar op zoek bent,
    raadpleeg dan Paragraaf 12.1, “Welke andere documentatie bestaat
    er o en voor een Debian-systeem?”. Indien zelfs dat geen
    oplossing biedt, wendt u dan tot Paragraaf 16.2, “Feedback”.

1.2. Wat is Debian GNU/Linux?

    Debian GNU/Linux is een specifieke distributie van het Linux
    besturingssysteem met talloze pakketten die erop werken.

    Debian GNU/Linux is:

      * volledig functioneel: Debian bevat momenteel meer dan 64961
        softwarepakketten. Gebruikers kunnen kiezen welke pakketten
        geïnstalleerd worden. Debian stelt hiervoor een hulpmiddel
        ter beschikking. U vindt een lijst en een beschrijving van de
        momenteel in Debian beschikbare pakketten op alle Debian
        mirror sites (https://www.debian.org/mirror/list) .

      * vrij te gebruiken en te verspreiden: Geen lidmaatschap van
        een consortium of betaling zijn vereist om te participeren in
        de ontwikkeling en verspreiding ervan. Alle pakketten die
        officieel deel uitmaken van Debian GNU/Linux kunnen vrij
        verspreid worden, meestal onder de voorwaarden van de GNU
        General Public License (GNU algemene publieke licentie).

        The Debian archives also carry approximately 1082 software
        packages (in the non-free and contrib sections), which are
        distributable under specific terms included with each
        package.

      * dynamic: With about 1400 volunteers constantly contributing
        new and improved code, Debian is evolving rapidly. The
        archives are updated twice every day.

    De meeste Linux-gebruikers maken gebruik van een specifieke 
    distributie van Linux, zoals Debian GNU/Linux. In principe zouden
    gebruikers via het internet of op een andere manier de Linux
    kernel kunnen ophalen en die zelf compileren. Op dezelfde manier
    zouden ze voor veel toepassingen broncode kunnen bekomen en zelf
    de programma's compileren en ze nadien op hun systeem
    installeren. Voor ingewikkelde programma's kan dit niet enkel een
    tijdrovend maar ook foutgevoelig proces zijn. Om dit te vermijden
    kiezen gebruikers er vaak voor om het besturingssysteem en de
    pakketten met toepassingssoftware van een van de
    Linux-distributeurs te gebruiken. Wat de verschillende
    Linux-distributeurs van elkaar onderscheidt is de software, de
    protocollen en werkwijzen die ze gebruiken voor het verpakken,
    installeren en opvolgen van toepassingspakketten op de systemen
    van de gebruiker, samen met hulpmiddelen voor installatie en
    onderhoud, documentatie en andere diensten.

    Debian GNU/Linux is het resultaat van het streven van
    vrijwilligers om een vrij Unix-achtig besturingssysteem van hoge
    kwaliteit te maken, samen met een geheel van toepassingen. Het
    idee van een vrij Unix-achtig besturingssysteem is afkomstig van
    het GNU-project en veel van de toepassingen die Debian GNU/Linux
    zo bruikbaar maken werden door het GNU project ontwikkeld.

    Voor Debian heeft vrij de GNU-achtige betekenis (zie de Debian
    Free Software Guidelines (https://www.debian.org/social_contract#
    guidelines) ). Als we over vrije software spreken, hebben we het
    over vrijheid, niet kosteloosheid. Vrije software wil zeggen dat
    u vrij bent kopieën van vrije software te verspreiden, dat u
    broncode ontvangt of ze kan bekomen als u dat wenst, dat u de
    software kunt wijzigen of stukken ervan in nieuwe vrije
    programma's kunt gebruiken en dat u weet dat u deze dingen kunt
    doen.

    Het Debian-project werd in 1993 door Ian Murdock opgestart, in
    het begin gesponsord door het GNU project van de Free Software
    Foundation. Vandaag beschouwen de ontwikkelaars van Debian het
    als een rechtstreekse afstammeling van het GNU-project.

    Hoewel Debian GNU/Linux zelf vrije software is, is het een basis
    waarop Linux-distributies met toegevoegde waarde gebouwd kunnen
    worden. Door een betrouwbaar volwaardig basissysteem ter
    beschikking te stellen, verschaft Debian Linuxgebruikers een
    verhoogde compatibiliteit en laat het makers van een
    Linux-distributie toe om dubbel werk te vermijden en zich te
    focussen op die dingen die hun distributie bijzonder maken. Zie
    Paragraaf 14.3, “I maak een speciale Linux-distributie voor een
    "verticale markt". Kan ik Debian GNU/Linux gebruiken als
    Linux-basissysteem met daarbovenop mijn eigen toepassingen?” voor
    bijkomende informatie.

1.3. OK, nu ik weet wat Debian is... wat is Linux?!

    Om kort te gaan, Linux is de kernel van een Unix-achtig
    besturingssysteem. Oorspronkelijk werd hij ontworpen voor 386 (en
    snellere) PC's. Tegenwoordig functioneert Linux ook op een dozijn
    andere systemen. Linux werd geschreven door Linus Torvalds en
    veel computerwetenschappers van over de hele wereld.

    Behalve de kernel bevat een "Linux"-systeem gewoonlijk:

      * een bestandssysteem dat beantwoord aan de Linux Filesystem
        Hierarchy Standard (de standaardisatie van de
        directory-structuur) https://www.pathname.com/fhs (https://
        www.pathname.com/fhs) .

      * een hele waaier Unix hulpprogramma's. Vele ervan werden
        ontwikkeld door het GNU project en de Free Software
        Foundation.

    Het geheel van de Linux kernel, het bestandssysteem, de GNU en
    FSF hulpprogramma's en de overige hulpprogramma's werd ontworpen
    om in overeenstemming te zijn met de POSIX (IEEE 1003.1)
    standaard; zie Paragraaf 4.4, “Hoe compatibel is de broncode van
    Debian met andere Unix-systemen?”.

    Zie voor bijkomende informatie over Linux What is Linux (https://
    www.linux.org/info/) van Linux Online (https://www.linux.org/) .

1.4. Maakt Debian alleen maar GNU/Linux?

    Currently, Debian is only available for Linux, but with Debian
    GNU/Hurd we are offering a non-Linux-based OS as a development,
    server and desktop platform, too. However, this non-linux port is
    not officially released yet.

    De Hurd is een geheel van servers die bovenop de GNU Mach
    microkernel functioneren. Samen vormen ze de basis voor het GNU
    besturingssysteem.

    Raadpleeg https://www.gnu.org/software/hurd (https://www.gnu.org/
    software/hurd) voor bijkomende informatie over de GNU/Hurd in het
    algemeen en https://www.debian.org/ports/hurd/ (https://
    www.debian.org/ports/hurd/) voor meer informatie overDebian GNU/
    Hurd.

    See https://www.debian.org/ports/#portlist-other (https://
    www.debian.org/ports/#portlist-other) for more information about
    hurd-amd64 and previous non-linux ports.

1.5. Wat is het verschil tussen Debian GNU/Linux en andere Linux
distributies? Waarom zou ik Debian moeten verkiezen boven een
bepaalde andere distributie?

    Deze kernaspecten onderscheiden Debian van andere Linux
    distributies:

    Vrijheid:

        Zoals bepaald in het Debian Social Contract (https://
        www.debian.org/social_contract) , zal Debian 100% vrij
        blijven. Debian is zeer strikt inzake het aanleveren van echt
        vrije software. De richtlijnen om uit te maken of een werk
        "vrij" is, staan vermeld in The Debian Free Software
        Guidelines (DFSG) (https://www.debian.org/social_contract#
        guidelines) .

    Het systeem van Debian voor pakketonderhoud:

        Het volledige systeem en elke individuele component ervan
        kunnen bijgewerkt worden terwijl het functioneert, zonder
        herformattering en zonder verlies van lokaal aangepaste
        configuratiebestanden en (in de meeste gevallen) zonder dat
        het systeem herstart wordt. De meeste Linux distributies die
        tegenwoordig beschikbaar zijn hebben een vorm van
        pakketonderhoud. Het systeem van pakketonderhoud van Debian
        is uniek en bijzonder robuust (zie Hoofdstuk 7, 
        Grondbeginselen van het pakketbeheersysteem van Debian).

    Open ontwikkeling:

        Terwijl veel andere Linux distributies ontwikkeld worden door
        individuen, kleine gesloten groepen of commerciële bedrijven,
        is Debian een belangrijke Linux distributie die ontwikkeld
        wordt door een vereniging van individuen die zich gezamenlijk
        tot doel hebben gesteld om een vrij besturingssysteem te
        maken in dezelfde geest als Linux en andere vrije software.

        More than 1000 volunteer package maintainers are working on
        over 64961 packages and improving Debian GNU/Linux. The
        Debian developers contribute to the project not by writing
        new applications (in most cases), but by packaging existing
        software according to the standards of the project, by
        communicating bug reports to upstream developers, and by
        providing user support. Additionally, more than 400 volunteer
        in the project doing other tasks. Examples of these tasks
        include: creating documentation, contributing to the website
        and translating. See also the additional information on how
        to become a contributor in Hoofdstuk 13, Bijdragen aan het
        project van Debian.

    Het universele besturingssysteem:

        Debian bevat meer dan 64961 pakketten (https://
        packages.debian.org/stable/) en functioneert op 7
        architecturen (https://www.debian.org/ports/) . Dit is veel
        meer dan wat om het even welke andere GNU/Linux te bieden
        heeft. Zie Paragraaf 5.1, “Welke types toepassingssoftware en
        ontwikkelingssoftware zijn beschikbaar in Debian GNU/Linux?”
        voor een overzicht van de beschikbare software en
        Paragraaf 4.1, “Op welke hardwarearchitecturen/systemen kan
        Debian GNU/Linux werken?” voor een beschrijving van de
        ondersteunde hardware-platformen.

    Het bugopvolgingssysteem:

        De geografische spreiding van de ontwikkelaars van Debian
        vereiste gesofisticeerde instrumenten en snelle communicatie
        over bugs en bugreparaties om de ontwikkeling van het systeem
        te versnellen. Gebruikers worden aangemoedigd om bugs te
        signaleren in een formele stijl waardoor ze snel toegankelijk
        worden via WWW-archieven en via e-mail. U vindt in deze FAQ
        bijkomende informatie over het beheer van de buglog in
        Paragraaf 12.4, “Worden er logboeken bijgehouden over bekende
        bugs?”.

    De Debian-beleidslijn:

        Debian heeft zijn kwaliteitsstandaarden uitgebreid
        gespecificeerd in 'the Debian Policy' (de
        Debian-beleidslijn). Dit document definieert de kwaliteiten
        en de standaarden waaraan Debian pakketten moeten
        beantwoorden.

    Voor bijkomende informatie hierover kunt u onze webpagina over
    reasons to choose Debian (https://www.debian.org/intro/
    why_debian) raadplegen.

1.6. Hoe past het Debian-project zich in het GNU project van de Free
Software Foundation in of hoe staat het ertegenover?

    Het Debian-systeem steunt op de idealen van vrije software
    waarvan de Free Software Foundation (https://www.gnu.org/) en in
    het bijzonder Richard Stallman (https://www.stallman.org/) de
    eerste voorvechters waren. Ook het krachtige
    systeemontwikkelingsgereedschap van de FSF en hun hulpprogramma's
    en toepassingen maken wezenlijk deel uit van het Debian-systeem.

    Het Debian-project en de FSF zijn twee aparte entiteiten, maar we
    communiceren geregeld en werken op verschillende projecten samen.
    De FSF heeft expliciet gevraagd dat we ons systeem "Debian GNU/
    Linux" zouden heten en we voldoen graag aan dit verzoek.

1.7. Hoe spreekt men het woord Debian uit en wat betekent het?

    De naam van het project wordt Deb'-ie-en, met een korte e in Deb
    en een doffe e in en, en met de klemtoon op de eerste
    lettergreep. Het woord is een samentrekking van de namen van
    Debra en Ian Murdock, de stichters van het project.
    (Woordenboeken zijn wat dubbelzinnig over de uitspraak van Ian
    (!), maar Ian verkiest ie'-en.)

Hoofdstuk 2. Debian GNU/Linux verkrijgen en installeren

    Het officiële document voor installatie-instructies is de Debian
    GNU/Linux Installation Guide (https://www.debian.org/releases/
    stable/installmanual) . Hier zullen we wat bijkomende informatie
    geven over het verkrijgen en installeren van Debian GNU/Linux.

2.1. Wat is de recentste versie van Debian?

    Momenteel bestaan er drie versies van Debian GNU/Linux:

    release 13, ook wel de "stable" of `stabiele' distributie of
    trixie

        Dit is stabiele en grondig geteste software. Ze wordt
        aangepast bij het inpassen van reparaties van belangrijke
        beveiligings- of functioneringsproblemen.

    de distributie 'testing', de testdistributie, die momenteel forky
    heet.

        Hierin worden de pakketten geplaatst die als de volgende
        "stable" release uitgebracht zullen worden. Ze werden wat
        uitgetest in de distributie "unstable", de onstabiele
        distributie, maar zijn misschien nog niet volledig geschikt
        om uitgebracht te worden. Deze distributie wordt veel vaker
        bijgewerkt dan "stable", maar niet vaker dan "unstable".

    de distributie 'unstable', de onstabiele distributie

        Dit is de versie die momenteel ontwikkeld wordt. Ze wordt
        voortdurend bijgewerkt. Van elke Debian spiegelserver-site
        kunt u pakketten ophalen uit het archief "unstable" en ze
        gebruiken om op gelijk welk moment uw systeem op te
        waarderen, maar u mag niet verwachten dat het systeem even
        bruikbaar of even stabiel zal zijn als voordien - daarom
        wordt het ook 'unstable' genoemd!

    Raadpleeg Paragraaf 6.1, “Hoeveel distributies van Debian zijn
    er?” voor bijkomende informatie.

2.2. Vinden er opwaarderingen van pakketten plaats in 'stable'?

    Generally speaking, no new functionality is added to the stable
    release. Once a Debian version is released and tagged "stable"
    most packages will only get security updates. That is, packages
    for which a security vulnerability has been found after the
    release will be upgraded. All the security updates are served
    through security.debian.org (https://security.debian.org) .

    However, there are some cases in which packages will be updated
    in stable. For example:

      * When an urgent update is required to ensure the software
        continues working.

      * The package is a data package and the data must be updated in
        a timely manner.
   
      * The package needs to be current to useful to end user (e.g.
        some security software, such as anti-malware products).

      * The software is a leaf package and is broken by changes
        external to the distribution.

    Users that wish to run updated versions of the software in stable
    have the option to use "backports". Backports are recompiled
    packages from testing (mostly) and unstable (in a few cases only,
    e.g. security updates), so they will run without new libraries
    (wherever it is possible) on a stable Debian distribution. Users
    can configure their system to use the backports repository and
    download specific software. However, it is recommended to pick
    out single backports which fit the specific needs, and not to use
    all backports available. For more information read the Wiki entry
    describing software available to Debian users (https://
    wiki.debian.org/DebianSoftware) and Wiki entry on backports
    (https://wiki.debian.org/Backports) .

    Beveiligingsupdates hebben één doel: een reparatie verstrekken
    voor een beveiligingsprobleem. Het is geen manier om heimelijk
    bijkomende wijzigingen in de stabiele release binnen te loodsen
    zonder de normale procedure voor een tussenrelease (point
    release) te volgen. Het repareren van een pakket met een
    beveiligingsprobleem waardeert de software dus niet op. Het
    beveiligingsteam van Debian voert daarentegen wel de
    noodzakelijke reparaties uit op de versie van de software die in
    'stable' verdeeld wordt.

    Voor bijkomende informatie over ondersteuning op het valk van
    beveiliging kunt u de Security FAQ (https://www.debian.org/
    security/faq) lezen of de Debian Security Manual (https://
    www.debian.org/doc/manuals/securing-debian-howto/) .

2.3. Waar/hoe kan ik Debian installatie-images verkrijgen?

    Very likely, clicking the "Download" link on the main page of the
    Debian website (https://www.debian.org/) will get you what you
    need. However, for more options, get the various installation
    images from the Download Debian (https://www.debian.org/distrib/)
    page.

    Raadpleeg Debian GNU/Linux on CDs (https://www.debian.org/CD)
    voor bijkomende informatie over CD-(en DVD-)images.

2.4. Hoe installeer ik Debian vanaf CD's?

    Debian vanaf een CD installeren is heel eenvoudig: stel uw
    systeem in om op te starten van CD, plaats uw CD in het station
    en start de computer opnieuw op. Uw systeem zal dan het Debian
    installatiesysteem opstarten. Zie de Debian GNU/Linux
    Installation Guide (https://www.debian.org/releases/stable/
    installmanual) voor bijkomende informatie.

2.5. Waarom bevat de officiële CD van de stabiele release symbolische
koppelingen naar 'frozen' en 'unstable'? Ik dacht dat op die CD enkel
"stable" stond!

    Officiële Debian CD-images bevatten inderdaad symbolische
    koppelingen zoals:

     /dists/frozen -> trixie/
     /dists/stable -> trixie/
     /dists/testing -> trixie/
     /dists/unstable -> trixie/

    waardoor zij werken als uw bestand 'sources.list' een regel bevat
    zoals

     deb cdrom:[<naam zoals op het cd-label>]/ unstable main [...]

     .

    Het feit dat deze symbolische koppelingen daar aanwezig zijn,
    betekent niet dat het image 'unstable' of 'testing' is of iets
    dergelijks. Kijk naar het CD-label in /.disk/info om te weten
    welke versie van Debian hij bevat. Deze informatie is ook te
    vinden in /README.txt op de CD.

    Kijk op https://www.debian.org/releases (https://www.debian.org/
    releases) om te weten welke uitgaven momenteel de 'stable' en de
    'testing' release zijn.

2.6. Kan ik Debian rechtstreeks verkrijgen en installeren vanaf een
internetsite?

    Ja. U kunt het installatiesysteem van Debian opstarten met een
    aantal bestanden die u van onze archievensite en zijn
    spiegelservers kunt downloaden.

    U kunt een klein CD-imagebestand downloaden, er een opstartbare
    CD mee aanmaken, er het basissysteem mee installeren en de rest
    over het netwerk installeren. Raadpleeg voor bijkomende
    informatie https://www.debian.org/CD/netinst/ (https://
    www.debian.org/CD/netinst/) .

2.7. Zijn er nog andere methodes om het installatiesysteem op te
starten?

    Ja. Behalve vanaf een CD of DVD, kunt u Debian GNU/Linux ook
    installeren door op te starten van een USB-stick, rechtstreeks
    van een harde schijf of door via TFTP over het netwerk op te
    starten. Voor een installatie op verschillende computers kunt u
    het installatieproces volledig automatiseren. NB: niet alle
    methodes worden voor alle architecturen ondersteund. Eens het
    installatiesysteem opgestart is, kan de rest van het systeem over
    het netwerk gedownload worden, of vanaf lokale media
    geïnstalleerd worden. Zie de Debian GNU/Linux
    Installatiehandleiding (https://www.debian.org/releases/stable/
    installmanual) voor bijkomende informatie.

Hoofdstuk 3. Een Debian-distributie kiezen

    Er bestaan veel verschillende Debian-distributies. De geschikte
    Debian-distributie kiezen is een belangrijke beslissing. Dit
    onderdeel bevat wat nuttige informatie voor gebruikers die de
    voor hun systeem best geschikte keuze willen maken en het geeft
    ook antwoorden op mogelijke vragen die tijdens dit proces kunnen
    opduiken. Het handelt niet over de vraag "waarom kiezen voor
    Debian" maar eerder over "welke distributie van Debian kiezen".

    Lees voor bijkomende informatie over de beschikbare distributies
    Paragraaf 6.1, “Hoeveel distributies van Debian zijn er?”.

3.1. Welke Debian-distributie (stable/testing/unstable) is best voor
mij?

    Het antwoord is een beetje ingewikkeld. Het hangt echt af van wat
    u wilt doen. Een mogelijkheid is raad te vragen aan een vriend
    die Debian gebruikt. Maar dit wil niet zeggen dat u niet autonoom
    zou kunnen beslissen. In feite zou u in staat moeten zijn een
    beslissing te nemen na het lezen van dit hoofdstuk.

      * Indien veiligheid en stabiliteit voor u zeer belangrijk zijn,
        installeer dan stable. Punt. Dit is het meest verkieslijk.

      * Indien u een nieuwe gebruiker bent en een installatie op een
        desktopcomputer uitvoert, begin dan met stable. Sommige
        software is wat ouder, maar het is de minst foutgevoelige
        omgeving om in te werken. U kunt gemakkelijk overschakelen
        naar het modernere unstable (of testing) eens u er wat meer
        vertrouwd mee bent.

      * Indien u een desktopgebruiker bent met veel ervaring met het
        besturingssysteem er er niet om geeft af en toe
        geconfronteerd te worden met een vreemde bug of zelfs met een
        volledig onklaar geraakt systeem, gebruik dan unstable. Dat
        bevat al de recentste en geweldigste software en bugs worden
        meestal snel gerepareerd.

      * Indien u een server beheert, in het bijzonder wanneer er hoge
        eisen inzake stabiliteit aan gesteld worden of wanneer hij
        met het internet verbonden is, installeer dan stable. Dit is
        veruit de beste en veiligste keuze.

    Via de volgende vragen gaan we (hopelijk) dieper in op deze
    keuzes. Indien u na het lezen van de volledige FAQ nog steeds
    geen beslissing kunt nemen, houd u dan bij stable als
    distributie.

3.1.1. U vroeg me om stable te installeren, maar in stable wordt die
en die hardware niet herkend of werkt ze niet. Wat moet ik doen?

    Probeer met een zoekmachine op het web te zoeken om te zien of
    iemand anders erin geslaagd is die hardware in stable te laten
    functioneren. Maar indien u bepaalde hypermoderne hardware heeft,
    het nieuwste van het nieuwste, dan is het mogelijk dat die niet
    werkt met stable. Indien dit het geval is, wit u misschien
    testing of unstable installeren of ernaar opwaarderen.

    Voor laptops is https://www.linux-on-laptops.com/ (https://
    www.linux-on-laptops.com/) een heel goede website om te weten of
    iemand anders de hardware onder Linux aan de praat kreeg. De
    website richt zich niet specifiek op Debian, maar is desondanks
    een geweldige bron van informatie. Voor desktops is me geen
    dergelijke website bekend.

    Een andere mogelijkheid is om de vraag te stellen op een
    debian-user mailinglijst door een e-mail te sturen naar
    debian-user@lists.debian.org (Engelstalig) of naar
    debian-user-dutch@lists.debian.org (Nederlandstalig). Zelfs
    zonder dat u op de lijst geabonneerd bent, kunt u een e-mail
    sturen. Via https://lists.debian.org/debian-user/ (https://
    lists.debian.org/debian-user/) kunt u de archieven van de
    mailinglijst inkijken. Informatie over het intekenen op de lijst
    vindt u op de plaats waar u de archieven vindt. Het wordt sterk
    aangeraden om uw vragen op de mailinglijst te stellen, eerder dan
    op irc (https://www.debian.org/support) . De berichten van de
    mailinglijst worden gearchiveerd, zodat een oplossing voor uw
    probleem ook anderen kan helpen die met hetzelfde geconfronteerd
    worden.

3.1.2. Hebben pakketten in verschillende distributies een andere
versie?

    Ja. Unstable bevat de meest recente (nieuwste) versies. Maar de
    pakketten in unstable zijn niet grondig getest en kunnen bugs
    bevatten.

    Anderzijds bevat stable oude versies van pakketten. Maar deze
    pakketten zijn grondig getest en er is minder kans dat ze bugs
    bevatten.

    De pakketten in testing vallen tussen deze beide uitersten in.

3.1.3. De stabiele distributies bevatten echt verouderde pakketten.
Kijk gewoon naar Kde, Gnome, Xorg en zelfs de kernel. Die zijn erg
oud. Waarom is dat zo?

    Welnu, u zou wel eens gelijk kunnen hebben. De leeftijd van de
    pakketten in stable is afhankelijk van het tijdstip waarop de
    laatste release gebeurde. Aangezien er tussen releases gewoonlijk
    meer dan 1 jaar verloopt, is het mogelijk dat u moet vaststellen
    dat stable oude versies van pakketten bevat. Zij werden evenwel
    door en door getest. Men kan met stelligheid beweren dat die
    pakketten geen gekende ernstige bugs, gaten in de beveiliging,
    enz. hebben. De pakketten in stable integreren naadloos met de
    andere stabiele pakketten. Deze eigenschappen zijn erg belangrijk
    voor productieservers die 24 uur per dag en 7 dagen per week
    moeten functioneren.

    Pakketten in testing en unstable van hun kant kunnen verborgen
    bugs, gaten in de beveiliging, enz. hebben. Bovendien kunnen
    sommige pakketten in testing en unstable mogelijk niet naar
    behoren werken. Gewoonlijk verkiezen mensen die op een eenvoudige
    desktop werken om de recentste en meest moderne reeks pakketten
    te hebben. Unstable biedt voor deze groep mensen een oplossing.

    Zoals u merkt, zijn stabiliteit en nieuwigheid de twee uitersten
    van een spectrum. Indien stabiliteit een vereiste is, installeer
    dan de stabiele distributie. Indien u met de recentste pakketten
    wilt werken, installeer dan unstable.

3.1.4. Mocht ik besluiten om naar een andere distributie over te
gaan, kan ik dat dan doen?

    Jazeker, maar dit werkt maar in één richting. U kunt van stable
    --> testing --> unstable overgaan. Maar de omgekeerde richting is
    "onmogelijk". U kunt dus maar best zeker van uw stuk zijn als u
    van plan bent unstable te installeren of ernaar op te waarderen.

    Eigenlijk, als u een expert bent en als u bereid bent om wat tijd
    te investeren en als u echt voorzichtig te werk gaat en als u
    weet wat u doet, dan zou het mogelijk kunnen zijn dat u van
    unstable overgaat naar testing en daarna naar stable. De
    installatiescripts zijn niet ontworpen om dat te doen. Dus kunnen
    in de loop van dit proces uw configuratiebestanden mogelijk
    verloren gaan en...

3.1.5. Kunt u me zeggen of ik stable, testing of unstable moet
installeren?

    Nee. Dit is eerder een subjectieve keuze. Een perfect antwoord is
    niet mogelijk, omdat het afhankelijk is van uw softwarebehoeften,
    uw bereidheid om af te rekenen met mogelijke defecten en uw
    ervaring op het gebied van systeembeheer. Hierna volgen enkele
    tips:

      * Stable is zeer stabiel. Er treden geen defecten op en het
        wordt volledig ondersteund op het gebied van beveiliging.
        Maar mogelijk ondersteunt het niet de recentste hardware.

      * Testing heeft meer recente software dan Stable en er doen
        zich minder defecten voor dan in Unstable. Maar als er een
        defect optreedt, kan het lang duren voor de zaak rechtgezet
        wordt. Soms kan het gaan om dagen, maar dit kunnen soms ook
        maanden zijn. Er is ook geen permanente
        beveiligingsondersteuning voor voorzien.

      * Unstable heeft de recentste software en ondergaat veel
        wijzigingen. Een gevolg is dat het op elk moment defect kan
        geraken. In veel gevallen zetten reparaties de zaak terug
        recht binnen enkele dagen en de distributie bevat steeds de
        recentste releases van de voor Debian verpakte software.

    Wanneer u wilt kiezen tussen testing en unstable, dan moet u in
    gedachten houden dat er momenten kunnen zijn dat het voordeliger
    is om testing in plaats van unstable op te volgen. Een van de
    auteurs van dit document heeft een dergelijke situatie meegemaakt
    ten gevolge van de transitie van gcc van gcc3 naar gcc4. Hij
    probeerde het pakket labplot te installeren op een machine die
    unstable gebruikte, maar dat lukte niet omdat sommige van de
    pakketten die dit pakket vereiste, de transitie naar gcc4 reeds
    doorgemaakt hadden en andere nog niet. Maar op een machine die
    testing gebruikte, kon het pakket wel geïnstalleerd worden, omdat
    de pakketten die de overgang naar gcc4 gemaakt hadden, nog niet
    "doorgesijpeld" waren naar testing.

3.1.6. U hebt het over testing dat defect kan zijn. Wat bedoelt u
daarmee?

    Soms kan het zijn dat een pakket niet geïnstalleerd kan worden
    via de hulpmiddelen voor pakketbeheer. Soms kan een pakket
    helemaal niet beschikbaar zijn, misschien omdat het (tijdelijk)
    verwijderd werd omwille van bugs of niet-voldane vereisten. Soms
    lukt het om een pakket te installeren, maar functioneert het niet
    naar behoren.

    Als zich dergelijke zaken voordoen, wordt gezegd dat de
    distributie defect is (althans voor dit pakket).

3.1.7. Wat is de reden waarom testing gedurende maanden defect kan
zijn? Schuiven de reparaties die in unstable geïntroduceerd worden,
niet onmiddellijk door naar testing?

    De reparaties van bugs en de verbeteringen die in unstable
    ingebracht worden, sijpelen door naar testing na een bepaald
    aantal dagen. Laten we stellend at de drempelwaarde 5 dagen is.
    De pakketten in unstable komen testing enkel binnen wanneer er
    tegen hen geen RC-bugs (bugs die het ongeschikt maken om
    uitgebracht te worden) gerapporteerd werden. Als er tegen een
    pakket een RC-bug ingediend werd, zal dat pakket testing niet
    binnenkomen nadat de 5 dagen verstreken zijn.

    De achterliggende gedachte is dat indien een pakket eventuele
    problemen vertoont, die ontdekt zullen worden door mensen die
    unstable gebruiken en gerepareerd zullen worden vooraleer het
    testing binnenkomt. Dit houdt testing voor het merendeel van de
    tijd in een bruikbare toestand. Een volslagen briljant concept,
    als u het mij vraagt. Maar de zaken zijn niet steeds zo
    eenvoudig. Neem bijvoorbeeld de volgende situatie:

      * Stel u voor dat u geïnteresseerd bent in pakket XYZ.

      * Laten we aannamen dat de versie in testing op 10 juni versie
        XYZ-3.6 is en in unstable XYZ-3.7.

      * Na 5 dagen komt XYZ-3.7 vanuit unstable testing binnen.

      * En dus bevindt versie XYZ-3.7 zich op 15 juni zowel in het
        archief van testing als in dat van unstable.

      * Let's say, the user of testing distribution sees that a new
        XYZ package is available and updates the XYZ-3.6 to XYZ-3.7.

      * Op 25 juni merkt nu een gebruiker van testing of unstable een
        RC-bug in XYZ-3.7 en rapporteert dit in het BTS (het
        bugopvolgingssysteem).

      * De pakketonderhouder van XYZ repareert de bug en plaatst het
        in unstable op laten we zeggen 30 juni. Hier veronderstellen
        we dat het de pakketonderhouder 5 dagen tijd gekost heeft om
        de bug te repareren en de nieuwe versie te uploaden. Het
        getal 5 moet hier niet letterlijk genomen worden. Dit had
        minder of meer kunnen zijn, afhankelijk van de ernst van de
        betrokken bug.

      * Deze nieuwe versie in unstable, XYZ-3.8, staat gepland om op
        5 juli testing binnen te komen.

      * Maar op 3 juli ontdekt iemand anders nog een andere RC-bug in
        XYZ-3.8.

      * Nemen we aan dat de onderhouder van XYZ deze nieuwe RC-bug
        repareert en een nieuwe versie van XYZ uploadt na 5 dagen.

      * Op 8 juli heeft testing dus versie XYZ-3.7 en unstable versie
        XYZ-3.9.

      * Dze nieuwe versie XYZ-3.9 staat nu gepland om op 13 juli
        testing binnen te komen.

      * Welnu, vermits u testing gebruikt en vermits XYZ-3.7 fouten
        vertoont, zult u XYZ wellicht pas na 13 juli kunnen
        gebruiken. Dit betekent dat u uiteindelijk ongeveer gedurende
        een maand met een defect XYZ gezeten heeft.

    De situatie kan nog veel ingewikkelder worden als XYZ laten e
    zeggen 4 andere pakketten vereist. Dit kan op zijn beurt leiden
    tot het gedurende maanden onbruikbaar worden van de distributie
    testing. Hoewel het hierboven geschetste scenario theoretisch is,
    kunnen zich dergelijke situaties ook in het echt voordoen, al is
    dat uitzonderlijk.

3.1.8. Welke distributie vereist vanuit het oogpunt van een beheerder
meer aandacht?

    Een van de belangrijkste redenen waarom veel mensen Debian kiezen
    boven andere Linux distributies is dat het heel weinig onderhoud
    vraagt. Mensen willen een systeem dat gewoon werkt. Over het
    algemeen kan men stellen dat stable heel weinig onderhoud vraagt,
    terwijl testing en unstable een voortdurend onderhoud van de
    systeembeheerder vragen. Indien u met stable werkt, is het enige
    waar u aandacht voor moet hebben, het opvolgen van
    beveiligingsupdates. Indien u testing of unstable gebruikt, doet
    u er goed aan op de hoogte te blijven van pas ontdekte bugs in de
    pakketten die u gebruikt, van bugreparaties, van toegevoegde
    nieuwe functionaliteit, enz.

3.1.9. Wat gebeurt er als er een nieuwe release gemaakt wordt?

    Deze vraag zal u niet helpen bij het kiezen van een
    Debian-distributie. Maar vroeg of laat zult u hiermee
    geconfronteerd worden.

    De distributie stable is momenteel trixie. De volgende stabiele
    distributie zal forky genoemd worden. Laten we nu eens concreet
    bekijken wat er gebeurt als forky uitgebracht wordt als de nieuwe
    stabiele versie.

      * oldstable = bookworm; stable = trixie; testing = forky;
        unstable = sid

      * Naar unstable wordt steeds verwezen met de naam sid, ongeacht
        of er een nieuwe release uitgebracht werd of niet.

      * Palletten schuiven constant door van sid naar testing (m.a.w.
        forky). Maar pakketten in stable (m.a.w. trixie) blijven
        ongewijzigd, behalve voor beveiligingsupdates.

      * Na een bepaalde tijd wordt testing bevroren. Maar het zal nog
        altijd testing heten. Op dit punt kunnen geen nieuwe
        pakketten meer doorschuiven van unstable naar testing, tenzij
        ze reparaties bevatten voor RC-bugs (release-critical bugs,
        d.w.z. bugs die het pakket ongeschikt maken voor release).

      * Wanneer testing bevroren is, moeten alle nieuwe bugreparaties
        die toegevoegd worden, handmatig gecontroleerd worden door de
        leden van het release-team. Dit gebeurt om te garanderen dat
        de bevroren testing geen niet-gekende ernstige problemen zou
        hebben.

      * In het 'bevroren testing' wordt het aantal RC-bugs ofwel
        teruggebracht op nul, of als dat getal groter dan nul blijft,
        worden de bugs ofwel gemarkeerd als 'buiten beschouwing te
        laten voor de release' of wordt de reparatie ervan uitgesteld
        tot een tussenrelease.(point release).

      * De 'bevroren testing' wordt dan zonder RC-bugs uitgebracht
        als de nieuwe stabiele versie. In ons voorbeeld zal die
        nieuwe stabniele release forky genoemd worden.

      * In deze fase is oldstable = trixie, stable = forky. De inhoud
        van stable en 'bevroren testing' is op dat ogenblik
        hetzelfde.

      * Een nieuwe testing wordt op de oude testing gebaseerd.

      * Pakketten beginnen vanuit sid testing binnen te komen en de
        Debian-gemeenschap begint te werken aan het realiseren van de
        volgende stabiele release.

3.1.10. Ik heb een werkende desktopcomputer/cluster met daarop
Debian. Hoe weet ik welke distributie ik gebruik?

    In de meeste gevalle valt dit gemakkelijk uit te zoeken. Ga eens
    kijken in het bestand /etc/apt/sources.list. Daarin zal een regel
    te vinden zijn zoals deze:

    deb http://deb.debian.org/debian/ unstable main contrib

    Het derde veld ('unstable' in het bovenstaande voorbeeld) geeft
    aan welke Debian-distributie het systeem momenteel opvolgt.

    U kunt ook het commando lsb_release (te vinden in het pakket
    lsb-release) gebruiken. Indien u dat programma uitvoert op een
    systeem met unstable, zult u het volgende krijgen:

    $ lsb_release  -a
    LSB Version:    core-2.0-noarch:core-3.0-noarch:core-3.1-noarch:core-2.0-ia32:core-3.0-ia32:core-3.1-ia32
    Distributor ID: Debian
    Description:    Debian GNU/Linux unstable (sid)
    Release:    unstable
    Codename:   sid

    Het is echter niet altijd zo gemakkelijk. Sommige systemen hebben
    mogelijk een bestand sources.list met verschillende regels die
    overeenkomen met verschillende distributies. Dit is mogelijk als
    de systeembeheerder verschillende pakketten uit verschillende
    Debian-distributies opvolgt. Hiernaar wordt vaak verwezen met de
    term apt-pinning (apt-verankering). Op deze systemen kan een mix
    van distributies functioneren.

3.1.11. I am currently using the stable version. Can I change to
testing or unstable? If so, how?

    First of all, please bear in mind that the stable version is the
    one recommended for servers as well as for desktop computers, not
    only you will get security updates if you are running stable but
    also there are less changes which could potentially break the
    system or your setup.

    If you are currently running stable, then in the /etc/apt/
    sources.list file the third field will be either 'trixie' or
    'stable'. If you want to change to a different version, you need
    to change this to the distribution you want to run. If you want
    to run testing, then change the third field of /etc/apt/
    sources.list to 'testing'. If you want to run unstable, then
    change the third field to 'unstable'.

    Momenteel heet testing forky. Indien u dus het derde veld van /
    etc/apt/sources.list verandert in 'forky', zult u ook testing
    gebruiken. Maar ook wanneer forky de stabiele distributie wordt,
    zult ge nog altijd forky opvolgen.

    Unstable blijft steeds Sid heten. Indien u dus het derde veld van
    /etc/apt/sources.list verandert in 'sid', zult u unstable
    opvolgen.

    Currently Debian offers does not offer security updates for
    testing nor for unstable. The Debian Security Team (https://
    security-team.debian.org/) focus their work on stable and
    old-stable. Nevertheless, just like any other type of fixes,
    security fixes in unstable are directly made to the main archive
    and trickle down to testing in due course. So if you are running
    unstable make sure that you remove the lines relating to security
    updates in /etc/apt/sources.list. If you are interested in
    knowing what known security bugs exist in these versions of the
    distributions, you will this information in the list of
    vulnerable source packages in testing (https://
    security-tracker.debian.org/tracker/status/release/testing) , and
    unstable (https://security-tracker.debian.org/tracker/status/
    release/unstable) .

    If there is a release notes document available for the
    distribution you are upgrading to (even though it has not yet
    been released) it would be wise to review it, as it might provide
    information on how you should upgrade to it. You will always find
    the Release Notes for testing (https://www.debian.org/releases/
    testing/releasenotes) available at the Debian website but
    depending on how close the testing version is to release the
    document might not cover all the potential changes or pitfalls.

    Maar u kunt, eens u de bovenvermelde wijzigingen heeft
    aangebracht, aptitude update uitvoeren en dan de pakketten
    installeren die u wenst. Merk op dat het installeren van een
    pakket van een andere distributie tot gevolg zou kunnen hebben
    dat de helft van uw systeem opgewaardeerd wordt. Indien u
    afzonderlijke pakketten installeert, zult u een systeem bekomen
    dat werkt met gemengde distributies.

    In sommige gevallen kan het beter zijn om gewoon volledig up te
    waarderen naar de nieuwe distributie met de opdracht apt
    full-upgrade, aptitude safe-upgrade of aptitude full-upgrade.
    Raadpleeg de man-pagina's van apt en aptitude voor bijkomende
    informatie.

    The Debian reference manual provides more insight on running
    testing and unstable in its section Life with eternal upgrades
    (https://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/ch02.en.html
    #_life_with_eternal_upgrades) .

3.1.12. Momenteel volg ik testing op (forky). Wat zal er gebeuren als
een nieuwe release uitgebracht wordt? Zal ik nog steeds testing
opvolgen of zal mijn computer dan de nieuwe stabiele distributie
gebruiken?

    Dit is afhankelijk van de regels in het bestand /etc/apt/
    sources.list. Indien u momenteel testing opvolgt, dan zien die
    regels er ofwel als volgt uit:

    deb http://deb.debian.org/debian/ testing main

    of als volgt:

    deb http://deb.debian.org/debian/ forky main

    Indien het derde veld in /etc/apt/sources.list 'testing' is, dan
    zult u ook na het uitbrengen van een release testing blijven
    opvolgen. Dus nadat forky uitgebracht werd, zult u een nieuwe
    distributie van Debian met een andere codenaam gebruiken.
    Aanvankelijk zullen geen verschillen merkbaar zijn, maar die
    zullen duidelijk worden van zodra nieuwe pakketten vanuit
    unstable naar de nieuwe testing-distributie overkomen.

    Maar als het derde veld 'forky' bevat, dan zult u 'stable'
    opvolgen (aangezien 'forky' dan de nieuwe stabiele distributie
    zal zijn).

3.1.13. Ik ben nog steeds wat in de war. Wat had u weer gezegd dat ik
moest installeren?

    Bij twijfel is de beste keuze de stabiele distributie te
    installeren.

3.2. But what about Kali, Knoppix, Linux Mint, Ubuntu, and others?

    These distributions are not Debian; they are Debian-based. Though
    there are many similarities and commonalities between them, there
    are also crucial differences.

    Over the years, many distributions have been developed over time
    reusing and/or rebuilding Debian packages and also adding custom
    packages on their own. Most of the distributions have been
    created for specific audiences or purposes. According to
    Distrowatch, Debian has spawned more than 420 derivatives (https:
    //distrowatch.com/search.php?basedon=Debian&status=All#
    distrosearch) and more than 120 of them are active at the time of
    writing.

    All these distributions have their own merits and are suited to
    some specific set of users. For more information, read Debian
    derivatives (https://www.debian.org/misc/children-distros)
    available at the Debian website. You can find a complete list of
    Debian derivatives, including those that are no longer under
    active development at the Debian derivate Census (https://
    wiki.debian.org/Derivatives/Census) in the Wiki.

3.2.1. I know that Kali/Knoppix/Linux Mint/Ubuntu/... is
Debian-based. So after installing it on the hard disk, can I use
'apt' package tools on it?

    These distributions are Debian-based, but they are not Debian.
    You will be still able to use apt package tools by pointing the /
    etc/apt/sources.list file to these distributions' repositories.
    In some cases some distributions might even have additional
    package managers that are used instead of apt.

    Als u het bij een distributie houdt, zou u in de meeste gevallen
    deze moeten gebruiken en ze niet mengen met pakketten uit andere
    distributies. Veel van de vaak voorkomende defecten ontstaan door
    het feit dat mensen die een bepaalde distributie gebruiken,
    Debian-pakketten uit andere distributies trachten te installeren.
    Het feit dat ze dezelfde indeling en naam (.deb) hebben, maakt ze
    nog niet onmiddellijk compatibel.

    For example, Knoppix is a Linux distribution designed to be
    booted as a live CD whereas Debian is designed to be installed on
    the hard-disk. Knoppix is great if you want to know whether a
    particular piece of hardware works, or if you want to experience
    how a GNU/Linux system 'feels' etc., Knoppix is good for
    demonstration purposes while Debian is designed to run 24/7.
    Moreover the number of packages available and the number of
    architectures supported by Debian are far more than that of
    Knoppix.

    If you want Debian, it is best to install Debian from the get-go.
    Although it is possible to install Debian through other
    distributions, such as Knoppix, the procedure calls for
    expertise. If you are reading this FAQ, I would assume that you
    are new to both Debian and Knoppix. In that case, save yourself a
    lot of trouble later and install Debian right from the beginning.

3.2.2. I installed Kali/Knoppix/Linux Mint/Ubuntu/... on my hard
disk. Now I have a problem. What should I do?

    You are advised not to use the Debian forums (either mailing
    lists or IRC) for help on Debian derivatives as people there may
    base their suggestions on the assumption that you are running a
    Debian system. These "fixes" might not be suited to what you are
    running, and might even make your problem worse.

    Gebruik eerst de forums die specifiek bedoeld zijn voor de
    distributie die u gebruikt. Indien u er geen hulp krijgt, of
    indien de gekregen hulp geen oplossing biedt voor uw probleem,
    kunt u proberen om uw vraag te stellen op forums van Debian, maar
    houd de aanbeveling uit de vorige paragraaf in gedachten.

3.2.3. I'm using Kali/Knoppix/Linux Mint/Ubuntu/... and now I want to
use Debian. How do I migrate?

    Beschouw de overstap van een op Debian gebaseerde distributie
    naar Debian juist gelijk een overstap van het ene
    besturingssysteem naar het andere. U moet een reservekopie maken
    van al uw gegevens en het besturingssysteem helemaal opnieuw
    herinstalleren. U moet niet proberen om naar Debian "op te
    waarderen" met behulp van de instrumenten voor pakketbeheer,
    aangezien u uiteindelijk misschien een onbruikbaar systeem
    bekomt.

    Indien al uw gebruikersgegevens (d.w.z. uw /home) zich o een
    aparte partitie bevinden, is overstappen naar Debian eigenlijk
    heel eenvoudig. U moet bij het herinstalleren het
    installatiesysteem enkel opdragen om die partitie aan te koppelen
    (maar niet te formatteren). Reservekopieën maken van uw gegevens
    evenals van de configuratie van uw vroegere systeem (d.w.z. /etc/
    en misschien /var/) blijft aanbevolen.

Hoofdstuk 4. Compatibiliteitskwesties

4.1. Op welke hardwarearchitecturen/systemen kan Debian GNU/Linux
werken?

    Debian GNU/Linux bevat ook de volledige broncode voor alle
    programma's die het bevat, waardoor het kan werken op alle
    systemen die door de Linux-kernel ondersteund worden. Raadpleeg
    de Linux FAQ (http://en.tldp.org/FAQ/Linux-FAQ/intro.html#
    DOES-LINUX-RUN-ON-MY-COMPUTER) voor meer details.

    De huidige Debian GNU/Linux release, 13, bevat een complete
    binaire distributie voor de volgende architecturen:

      * amd64: dit zijn systemen die gebaseerd zijn op 64-bits CPU's
        van AMD met de AMD64-uitbreiding en alle CPU's van Intel met
        de EM64T-uitbreiding, en een gemeenschappelijke 64-bits
        gebruikersruimte.

      * arm64: ondersteunt de recentste door ARM aangestuurde 64-bits
        apparaten.

      * armel: little-endian ARM machines.

      * armhf: een alternatief voor armel voor ARMv7 machines met
        hard-float.

      * i386: dit gaat om systemen die gebaseerd zijn op Intel en
        compatibele processoren, waaronder de 386, 486, Pentium,
        Pentium Pro, Pentium II (zowel Klamath als Celeron) en
        Pentium III van Intel en de meeste compatibele processoren
        van AMD, Cyrix en anderen.

      * ia64: Intel IA-64 ("Itanium") computers.

      * mips: SGI's big-endian MIPS-systemen, Indy en Indigo2; mipsel
        : little-endian MIPS-machines, Digital DECstations.

      * powerpc: daaronder vallen sommige IBM/Motorola
        PowerPC-machines, waaronder de Apple Macintosh PowerMac
        modellen en de CHRP en PReP open-architectuur-machines.

      * ppc64el: een versie voor de 64-bits little-endian PowerPC met
        ondersteuning voor verschillende recente PowerPC/POWER
        processors.

      * s390x: een 64-bits versie voor IBM System z machines, ter
        vervanging van s390.

    Momenteel wordt gewerkt aan de ontwikkeling van binaire
    distributies van Debian voor hurd-i386 (voor de GNU Hurd kernel
    op i386 32-bits PC's), mipsel64 (voor 64-bits MIPS in
    little-endian modus), powerpcspe (een versie voor de "Signal
    Processing Engine" hardware), sparc64 (voor 64-bits SPARC
    processors), sh (voor Hitachi SuperH processors) en x32 (voor
    amd64/x86_64 CPU's die werken met 32-bits pointers).

    Ondersteuning voor de m68k-architectuur werd gestopt met de
    release van Etch (Debian 4.0), omdat ze niet beantwoorde aan de
    criteria die door de Release Managers van Debian vooropgesteld
    werden. Deze architectuur omvat Amiga's en ATARI's met een
    Motorola 680x0 processor voor x>=2; met MMU. Maar deze versie is
    nog steeds actief en kan nog geïnstalleerd worden, ook al maakt
    ze geen deel uit van deze officiële stabiele release en kan
    mogelijk voor toekomstige releases opnieuw geactiveerd worden.

    Voor gelijkaardige redenen werd ondersteuning voor de hppa
    (Hewlett-Packard's PA-RISC machines) en alpha (Compaq/Digital's
    Alpha systemen) gestopt in de release van Squeeze (Debian 6.0).
    Ook in deze release werd arm en vervangen door de armel
    architectuur.

    Ondersteuning voor de 32-bits s390-uitgave (s390) werd gestopt en
    vervangen door s390x in Jessie (Debian 8). Daarenboven moesten de
    versies voor IA-64 en Sparc weggelaten worden in deze release
    omdat te weinig ontwikkelaars beschikbaar waren om ze te
    ondersteunen.

    Voor bijkomende informatie over de beschikbare
    architectuurgerelateerde versies (ports) kunt u de
    architectuur-pagina's op de website (https://www.debian.org/ports
    /) raadplegen.

    Voor bijkomende informatie over het opstarten, de schijfindeling,
    het gebruiken van PCMCIA-(PC-kaart)apparaten en dergelijke zaken,
    volgt u best de instructies uit de Installatiehandleiding, die u
    op onze WWW-site vindt op https://www.debian.org/releases/stable/
    installmanual (https://www.debian.org/releases/stable/
    installmanual) .

4.2. Welke kernels gebruikt Debian GNU/Linux?

    Behalve voor Linux biedt Debian ook een volledige binaire
    distributie voor de volgende kernels van besturingssystemen:

      * FreeBSD: via de versies kfreebsd-amd64 en kfreebsd-i386,
        respectievelijk voor 64-bits PC's en 32-bits PC's. Deze
        versies (ports) werden voor het eerst uitgebracht in Debian
        6.0 Squeeze als een technologische voorbeelduitgave. Zij
        maakten evenwel geen deel uit van de release van Debian 8
        Jessie.

    Daarnaast wordt ook nog gewerkt aan de volgende aanpassingen:

      * avr32, het geschikt maken (port) voor Atmel's 32-bits RISC
        architectuur,

      * hurd-i386, een versie voor 32-bits PC. Deze versie zal GNU
        Hurd gebruiken, het nieuwe besturingssysteem dat samengesteld
        wordt door de GNU groep.

      * sh, het geschikt maken (port) voor de Hitachi SuperH
        processors.

    Er waren ook pogingen om de distributie geschikt te maken voor de
    NetBSD kernel met netbsd-i386 (voor 32-bits PC's) en netbsd-alpha
    (voor Alpha machines), maar deze versies werden nooit uitgebracht
    en zijn momenteel gestopt.

    Voor bijkomende informatie over de beschikbare
    architectuurgerelateerde versies (ports) kunt u de
    architectuur-pagina's op de website (https://www.debian.org/ports
    /) raadplegen.

4.3. Hoe compatibel is Debian met andere Linux-distributies?

    Ontwikkelaars van Debian communiceren met de ontwikkelaars van
    andere Linux-distributies om onderlinge binaire compatibiliteit
    te behouden tussen Linux-distributies. ^[1] De meeste commerciële
    Linux-producten functioneren evengoed onder Debian als op het
    systeem waarop zij gebouwd werden.

    Debian GNU/Linux houdt zich aan de Linux Filesystem Hierarchy
    Standard (https://www.pathname.com/fhs) . Voor sommige van de
    regels in deze standaard is er echter ruimte voor interpretatie,
    waardoor er kleine verschillen kunnen zijn tussen een
    Debian-systeem en andere Linux-systemen.

4.4. Hoe compatibel is de broncode van Debian met andere
Unix-systemen?

    Bij de meeste Linux-toepassingen is de broncode compatibel met
    andere Unix-systemen. Bijna alles wat beschikbaar is in System V
    Unix-systemen en in de vrije en commerciële van BSD afgeleide
    systemen, wordt ondersteund. In het Unix-bedrijf heeft een
    dergelijke bewering nauwelijks waarde, omdat er geen manier
    bestaat om ze te bewijzen. Op het gebied van softwareontwikkeling
    is volledige compatibiliteit vereist in plaats van een
    compatibiliteit in "bijna alle" gevallen. Daarom ontstond jaren
    geleden de behoefte aan standaarden en tegenwoordig is POSIX.1
    (IEEE Standard 1003.1-1990) een van de belangrijkste standaarden
    voor broncodecompatibliteit in Unix-achtige besturingssystemen.

    Het is de bedoeling dat Linux beantwoordt aan POSIX.1, maar de
    POSIX-standaarden kosten geld en de certificatie voor POSIX.1 (en
    FIPS 151-2) is behoorlijk duur. Dit bemoeilijkte de taak van
    Linux-ontwikkelaars om te werken aan volledige
    POSIX-conformiteit. De kosten verbonden aan de certificatie maken
    het niet waarschijnlijk dat Debian een officieel
    conformiteitscertificaat zal krijgen, zelfs als het volledig
    slaagde in de valideringssuite. (De valideringssuite is nu vrij
    beschikbaar, waardoor kan verwacht worden dat meer mensen zullen
    werken op POSIX.1-materies.)

    Unifix GmbH (Braunschweig, Duitsland) ontwikkelde een
    Linux-systeem dat gecertificeerd werd als conform aan FIPS 151-2
    (een uitbreiding van POSIX.1). Deze technologie was beschikbaar
    in de eigen distributie van Unifix onder de naam Unifix Linux
    2.0, en in Linux-FT van Lasermoon.

4.5. Kan ik Debian-pakketten (".deb"-bestanden) gebruiken op mijn Red
Hat/Slackware/... Linux-systeem? Kan ik Red Hat-pakketten
(".rpm"-bestanden) gebruiken op mijn Debian GNU/Linux-systeem?

    Verschillende Linux-distributies gebruiken verschillende
    indelingen voor hun pakketten en verschikkende programma's voor
    pakketbeheer.

    Wat u wellicht kunt doen:

        Er bestaat een programma om een Debian-pakket uit te pakken
        naar een Linux-computer waarop een "vreemde" distributie
        geïnstalleerd is. Dat zal meestal werken in die zin dat de
        bestanden uitgepakt zullen worden. Het omgekeerde is wellicht
        ook waar, hetgeen wil zeggen dat een programma om een pakket
        van Red Hat of Slackware uit te pakken op een computer die op
        Debian GNU/Linux gebaseerd is er wellicht in zal slagen het
        pakket uit te pakken en de meeste bestanden te plaatsen in de
        mappen waar ze thuis horen. Dit is in belangrijke mate een
        gevolg van het feit dat de Linux Filesystem Hierarchy
        Standard bestaat (en een brede navolging kent). Het pakket
        Alien (https://packages.debian.org/alien) wordt gebruikt voor
        het converteren van verschillende pakketindelingen.

    Wat u wellicht niet wilt doen:

        De meeste pakketbeheerders schrijven beheerbestanden als
        daarvan gebruik gemaakt wordt voor het uitpakken van een
        archief. Meestal zijn dit soort beheerbestanden niet
        gestandaardiseerd. Om die reden is het onvoorspelbaar welke
        effecten het uitpakken van een Debian-pakket op een "vreemde"
        computer zal hebben op het pakketbeheerssysteem van dat
        systeem (en zijn ze zeker niet bruikbaar). Evenzeer kunnen
        hulpprogramma's van andere distributies erin slagen om hun
        archieven uit te pakken op een Debian-systeem, maar wellicht
        zal het pakketbeheersysteem van Debian falen op het moment
        dat bepaalde pakketten moeten opgewaardeerd of verwijderd
        worden of misschien zelfs gewoon niet instaat zijn om te
        rapporteren welke pakketten exact aanwezig zijn op het
        systeem.

    Een betere werkwijze:

        De Linux File System Standard (en dus Debian GNU/Linux)
        schrijft voor dat de mappen onder /usr/local/ volledig onder
        de discretionaire bevoegdheid van de gebruiker vallen. Daarom
        kunnen gebruikers "vreemde" pakketten uitpakken naar deze map
        en hun configuratie, opwaardering en verwijdering individueel
        beheren.

4.6. Hoe moet ik een niet-Debian programma installeren?

    Bestanden onder de map /usr/local/ vallen niet onder de controle
    van het pakketbeheersysteem van Debian. Het is daarom een goede
    gewoonte om de broncode van uw programma te plaatsen in /usr/
    local/src/. U zou bijvoorbeeld de bestanden voor een pakket
    "foo.tar" kunnen uitpakken in de map /usr/local/src/foo. Plaats,
    nadat u ze gecompileerd heeft, de binaire bestanden in /usr/local
    /bin/, de bibliotheken in /usr/local/lib/ en de
    configuratiebestanden in /usr/local/etc/.

    Indien uw programma's en/of bestanden echt in een andere map
    geplaatst moeten worden, zou u ze nog steeds kunnen plaatsen in /
    usr/local/ en de passende symbolische koppelingen aanmaken van de
    vereiste locatie naar hun locatie in /usr/local/. U zou
    bijvoorbeeld de volgende koppeling kunnen maken

    ln -s /usr/local/bin/foo /usr/bin/foo

    Als u beschikt over een pakket met een copyright dat de
    verspreiding ervan toelaat, zou u in elk geval kunnen overwegen
    om er een pakket voor Debian van te maken en dit naar het
    Debian-systeem te uploaden. Richtlijnen over hoe u een
    pakketontwikkelaar kunt worden, zijn te vinden in het
    Beleidshandboek van Debian (Debian Policy manual - zie
    Paragraaf 12.1, “Welke andere documentatie bestaat er o en voor
    een Debian-systeem?”).


---------------------------------------------------------------------

    ^[1] De Linux Standard Base (https://wiki.linuxfoundation.org/lsb
    /start/) is een specificatie die het mogelijk moet maken om
    hetzelfde binaire pakket op verschillende distributies te
    gebruiken. Na re release van Jessie (Debian 8) heeft Debian het
    nastreven van LSB-compatibiliteit opgegeven (https://
    sources.debian.org/src/lsb/9.20170808/debian/README.Debian/) .
    Raadpleeg dit bericht van 3 juli 2015 van Didier Raboud (https://
    lists.debian.org/4526217.myWFlvm1rM@gyllingar) en de erop
    volgende discussie voor achtergrondinformatie.

Hoofdstuk 5. In het Debian-systeem aanwezige software

5.1. Welke types toepassingssoftware en ontwikkelingssoftware zijn
beschikbaar in Debian GNU/Linux?

    Zoals de meeste Linux-distributies levert Debian GNU/Linux:

      * de belangrijkste GNU-toepassingen voor softwareontwikkeling,
        bestandsmanipulatie en tekstbehandeling, waaronder gcc, g++,
        make, texinfo, Emacs, de Bash shell en talloze opgewaardeerde
        Unix-hulpprogramma's,

      * Perl, Python, Tcl/Tk en talrijke verwante programma's,
        modules en bibliotheken voor elk van hen,

      * TeX (LaTeX) en Lyx, dvips, Ghostscript,

      * het windowssysteem van Xorg dat voorziet in een genetwerkte
        grafische gebruikersinterface voor Linux en talloze grafische
        applicaties, waaronder de desktopomgevingen GNOME, KDE en
        Xfce,

      * een volledige suite netwerktoepassingen, waaronder servers
        voor internetprotocollen zoals HTTP (WWW), FTP, NNTP
        (nieuws), SMTP en POP (mail) en DNS (naamservers);
        relationele databases zoals PostgreSQL, MySQL; ook
        webbrowsers werden voorzien, waaronder de verschillende
        producten van Mozilla,

      * een volledige set kantoortoepassingen, waaronder de
        productieve suite van LibreOffice, Gnumeric en andere
        rekenbladen, WYSIWYG-editors en kalendertoepassingen.

    De distributie bevat meer dan 63879 pakketten, gaande van
    nieuwsservers en -lezers tot ondersteuning voor geluid,
    FAX-programma's, databanken en rekenbladen, programma's voor
    beeldbewerking, communicatieprogramma's, toepassingen voor het
    net en e-mailtoepassingen, webservers en zelfs programma's voor
    amateurradio. Nog 1082 andere softwaresuites worden als
    Debian-pakketten ter beschikking gesteld, maar maken omwille van
    licentierestricties formeel geen deel uit van Debian.

5.2. Wie schreef al deze software?

    Bij elk pakket worden de auteurs van het programma vermeld in het
    bestand /usr/share/doc/PAKKET/copyright, waarbij PAKKET vervangen
    moet worden door de naam van het pakket.

    De onderhouders die deze software voor het Debian GNU/
    Linux-systeem verpakken, worden vermeld in het control-bestand
    van Debian (zie Paragraaf 7.4, “Wat is een Debian
    control-bestand?”) dat bij elk pakket zit. Ook het
    changelog-bestand van Debian in /usr/share/doc/PAKKET/
    changelog.Debian.gz vermeldt de mensen die werkten aan de
    verpakking voor Debian.

5.3. Hoe verkrijg ik een actuele lijst van programma's die verpakt
werden voor Debian?

    Een volledige lijst is te vinden op elk van de Debian mirrors
    (https://www.debian.org/mirror/list) in het bestand indices/
    Maintainers. Dat bestand bevat de namen van de pakketten en de
    namen en de e-mailadressen van hun respectieve onderhouders.

    De WWW-interface naar de Debian-pakketten (https://
    packages.debian.org/) vat de pakketten handig samen in de
    ongeveer dertig "secties" van het Debian-archief.

5.4. Hoe kan ik een ontwikkelingsomgeving installeren voor het bouwen
van pakketten?

    Indien u op uw Debian-systeem pakketten wilt bouwen, heeft u een
    basale ontwikkelingsomgeving nodig, met daarin een C/C++-compiler
    en enkele andere essentiële pakketten. Om deze omgeving te
    installeren dient u enkel het pakket build-essential te
    installeren. Dit is een meta-pakket of een dummypakket dat de
    standaard ontwikkelingsgereedschappen die men nodig heeft om een
    Debian-pakket te bouwen, als vereiste heeft.

    Voor het opnieuw bouwen van sommige software kan nog bijkomende
    software nodig zijn, waaronder bibliotheek-headers of extra
    gereedschappen, zoals autoconf of gettext. Veel van de
    gereedschappen die nodig zijn om andere software te bouwen,
    worden door Debian als Debian-pakketten ter beschikking gesteld.

    Uitzoeken welke software exact nodig is, kan evenwel moeilijk
    zijn, tenzij u van plan bent Debian-pakketten opnieuw te bouwen.
    Dit laatste is een eerder gemakkelijke taak, vermits officiële
    pakketten een lijst moeten bevatten van de extra software
    (behalve de pakketten in build-essential) die nodig is om het
    pakket te bouwen en welke bekend staat als de Build-Dependencies.
    Om alle pakketten te installeren die nodig zijn om een bepaald
    bronpakket te bouwen en vervolgens dat pakket te bouwen, voert u
    gewoon de volgende opdrachten uit:

    # apt-get build-dep foo
    # apt-get source --build foo

    Merk op dat wanneer u de Linux-kernels die door Debian verdeeld
    worden, wilt bouwen, u ook het pakket kernel-package moet
    installeren. Raadpleeg voor bijkomende informatie Paragraaf 10.2,
    “Welke gereedschappen stelt Debian ter beschikking om een
    aangepaste kernel te bouwen?”.

5.5. Wat ontbreekt in Debian GNU/Linux?

    Er bestaat een lijst van pakketten die nog voor Debian verpakt
    moeten worden, de Work-Needing and Prospective Packages list
    (https://www.debian.org/devel/wnpp/) .

    Raadpleeg Hoofdstuk 13, Bijdragen aan het project van Debian voor
    bijkomende informatie over het toevoegen van ontbrekende zaken.

5.6. Waarom krijg ik bij het compileren van programma's meldingen
zoals "ld: cannot find -lfoo"? Waarom bevatten bibliotheekpakketten
in Debian geen libfoo.so-bestanden?

    De beleidsrichtlijn van Debian vereist dat dergelijke symbolische
    koppelingen (naar libfoo.so.x.y.z of iets dergelijks) in aparte
    ontwikkelingspakketten geplaatst worden. Deze pakketten heten
    gewoonlijk libfoo-dev of libfooX-dev (in de veronderstelling dat
    het bibliotheekpakket libfooX heet en X een geheel getal is).

5.7. (Hoe) ondersteunt Debian Java?

    Verschillende vrije implementaties van Java-technologie zijn als
    Debian-pakketten beschikbaar, met daarbij zowel Java Development
    Kits als Runtime Environments. Met Debian kunt u Java-programma's
    schrijven, debuggen en uitvoeren.

    Het uitvoeren van een Java-applet vereist een webbrowser die in
    staat is het te herkennen en uit te voeren. Verschillende
    web-browsers in Debian, zoals Mozilla en Konqueror, ondersteunen
    Java plug-ins die het uitvoeren van Java-applets mogelijk maken.

    Raadpleeg de Debian Java FAQ (https://www.debian.org/doc/manuals/
    debian-java-faq/) voor bijkomende informatie.

5.8. Hoe kan ik nagaan dat ik een Debian-systeem gebruik en welke
versie het is?

    Om er zeker van te zijn dat uw systeem geïnstalleerd werd met
    behulp van de echte basisschijven van Debian, gebruikt u het
    commando

    lsb_release -a

    Dat zal de naam van de distributie weergeven (in het veld
    Distributor ID) en de versie van het systeem (in de velden
    Release en Codename). In het hiernavolgende voorbeeld wordt het
    commando op een Debian-systeem uitgevoerd:

    $ lsb_release -a
    No LSB modules are available.
    Distributor ID: Debian
    Description:    Debian GNU/Linux 7.4 (wheezy)
    Release:    7.4
    Codename:   wheezy

    U kunt ook nagaan of het bestand /etc/debian_version bestaat. Het
    bevat één enkele regel met het versienummer van de release, zoals
    gedefinieerd door het pakket base-files.

    Gebruikers moeten echter weten dat het Debian-systeem uit
    verschillende onderdelen bestaat en dat elk ervan (bijna)
    onafhankelijk opgewaardeerd kan worden. Elke "release" van Debian
    heeft een duidelijk omschreven en onveranderlijke inhoud. Updates
    zijn afzonderlijk beschikbaar. Een beschrijving op één enkele
    regel van de installatietoestand van een pakket foo, krijgt u met
    het commando dpkg --list foo. Gebruik voor een meer uitgebreide
    beschrijving:

    dpkg --status foo

    Om de versienummers van alle geïnstalleerde pakketten te zien,
    geeft u het commando:

    dpkg -l

    Merk op at het bestaan van het programma dpkg aantoont dat u in
    staat zou moeten zijn om op uw systeem Debian-pakketten te
    installeren. Aangezien het programma echter geschikt gemaakt werd
    voor veel andere besturingssystemen en architecturen, is dit niet
    langer een betrouwbare methode om uit te maken of een systeem
    Debian GNU/Linux is.

5.9. Hoe ondersteunt Debian andere talen dan het Engels?

      * Debian GNU/Linux wordt verdeeld met toetsenbordindelingen
        voor bijna twee dozijn toetsenborden en met hulpprogramma's
        (in het pakket kbd) om de tabellen te installeren, te
        bekijken en te wijzigen.

        The installation prompts the user to specify the keyboard to
        use.

      * Bijna alle software in Debian ondersteunt de tekenset UTF-8.
        Vroegere tekensets, zoals ISO-8859-1 en ISO-8859-2, moeten
        als verouderd beschouwd worden.
   
      * Momenteel wordt ondersteuning geboden voor man-pagina's in
        het Duits, Spaans, Frans, Hongaars, Italiaans, Japans.
        Koreaans, Nederlands, Pools, Portugees, Russisch, Turks en
        Chinees via de pakketten manpages-TAAl (waarbij TAAL de uit
        twee letters bestaande ISO-landcode is). Om een man-pagina in
        zijn moedertaal te raadplegen, moet de gebruiker de
        shell-variabele LC_MESSAGES op de gepaste manier instellen.

        Bijvoorbeeld, voor man-pagina's in de Nederlandse taal, moet
        LC_MESSAGES ingesteld worden op 'Nederlands'. Het programma 
        man zal dan zoeken naar Nederlandse man-pagina's onder /usr/
        share/man/nl/.

5.10. I have a device that requires non-free firmware. What should I
do?

    Firmware refers to embedded software which controls electronic
    devices. Many devices require firmware to operate. Historically,
    firmware would be built into the device's ROM or Flash memory,
    but more and more often, a firmware image has to be loaded into
    the device RAM by a device driver during device initialisation.

    Some devices require non-free firmware to work properly. And
    there could be firmware updates in the future.

    In Debian release 11 (bullseye) and older, Debian did not include
    non-free firmware on official images and live installations. For
    Debian 12 onwards, all the packaged non-free firmware binaries
    that Debian can distribute have been moved to a new component in
    the Debian archive, called non-free-firmware. If you're upgrading
    from an older release of Debian and you need these firmware
    binaries, make sure that your sources.list uses this new
    component:

    http://deb.debian.org/debian trixie main non-free-firmware contrib non-free

    For more information please refer to Firmware information (https:
    //wiki.debian.org/Firmware) in the Debian Wiki.

5.11. Ik heb een kaart voor draadloos netwerk die in Linux niet
werkt. Wat moet ik doen?

    Koop er een die wel werkt :)

    In het andere geval kunt u ndiswrapper gebruiken om een
    stuurprogramma voor Windows (als u er een heeft) te gebruiken o
    uw Linux-systeem. Zie de Debian Wiki-pagina over ndiswrapper
    (https://wiki.debian.org/NdisWrapper) voor meer informatie.

Hoofdstuk 6. De archieven van Debian

6.1. Hoeveel distributies van Debian zijn er?

    Er bestaan drie hoofd-distributies: de stabiele distributie
    "stable", de test-distributie "testing" en de onstabiele
    distributie "unstable". Soms wordt de distributie "testing"
    'bevroren' (zie Paragraaf 6.5.1, “Hoe zit het met "testing"? Hoe
    wordt het 'bevroren'?”). Daarnaast zijn er ook de oude stabiele
    distributie "oldstable" en de experimentele distributie
    "experimental".

    "Experimental" wordt gebruikt voor pakketten die nog in
    ontwikkeling zijn en die een hoog risico in zich dragen om uw
    systeem onbruikbaar te maken. De distributie wordt gebruikt door
    ontwikkelaars die de allernieuwste software willen bestuderen en
    testen. Gebruikers moeten er geen pakketten van gebruiken, omdat
    ze zelfs voor de meest ervaren mensen gevaarlijk en schadelijk
    kunnen zijn.

    Zie Hoofdstuk 3, Een Debian-distributie kiezen voor hulp bij het
    kiezen van een Debian-distributie.

6.2. Wat beteken het soort namen zoals etch, lenny, enz.?

    Het zijn gewoon "codenamen". Wanneer een distributie van Debian
    zich in de ontwikkelingsfase bevindt, heeft ze geen versienummer,
    maar een codenaam. Het doel van die codenamen is het
    vergemakkelijken van het onderhoud van een spiegelserver voor de
    distributies van Debian (indien een echte map zoals unstable
    plots de naam stable zou krijgen zou dit het nodeloos opnieuw
    downloaden van een heleboel zaken tot gevolg hebben).

    Momenteel is stable een symbolische koppeling met trixie (d.w.z.
    Debian GNU/Linux 13) en testing een symbolische koppeling met
    forky. Dit betekent dat trixie de huidige stabiele distributie is
    en forky de huidige test-distributie.

    unstable is een permanente symbolische koppeling met sid, vermist
    sid steeds de onstabiele distributie blijft (zie Paragraaf 6.3,
    “Hoe zit het met "sid"?”).

6.2.1. Welke ander codenamen werden in het verleden gebruikt?

    Aside trixie and forky, other codenames that have been already
    used are: buzz for release 1.1, rex for release 1.2, bo for
    releases 1.3.x, hamm for release 2.0, slink for release 2.1,
    potato for release 2.2, woody for release 3.0, sarge for release
    3.1, etch for release 4.0, lenny for release 5.0, squeeze for
    release 6.0, wheezy for release 7, jessie for release 8, stretch
    for release 9, buster for release 10, bullseye for release 11,
    bookworm for release 12.

6.2.2. Waar komen deze codenamen vandaan?

    Tot nu toe zijn het figuurtjes geweest uit de "Toy Story"-filmen
    van Pixar.

      * buzz (Debian 1.1) was de ruimtevaarder Buzz Lightyear,

      * rex (Debian 1.2) was de tyrannosaurus,

      * bo (Debian 1.3) was Bo Peep, het meisje dat voor het schaap
        zorgde,

      * hamm (Debian 2.0) was het spaarvarken,

      * slink (Debian 2.1) was Slinky Dog, de speelgoedhond,

      * potato (Debian 2.2) was natuurlijk Mr. Potato,

      * woody (Debian 3.0) was de cowboy,

      * sarge (Debian 3.1) was de sergeant van de Groene Plastic
        Soldaatjes,

      * etch (Debian 4.0) was het speelgoedtekenbord (Etch-a-Sketch),

      * lenny (Debian 5.0) was de speelgoedverrekijker,
   
      * squeeze (Debian 6) was de naam van de aliens met de drie
        ogen,

      * wheezy (Debian 7) was de rubberen speelgoedpinguïn met een
        rood vlinderdasje,

      * jessie (Debian 8) was de jodelende cowgirl,

      * stretch (Debian 9) was de rubberen speelgoedoctopus met
        zuignappen op zijn acht lange armen.

      * buster (Debian 10) was de lievelingshond van Andy.

      * bullseye (Debian 11) was het houten speelgoedpaard van Woody.

      * bookworm (Debian 12) was een groene speelgoedworm met een
        ingebouwde zaklamp die van boeken lezen houdt.

      * trixie (Debian 13) was een blauwe plastic triceratops.

      * sid was het boosaardige buurjongetje van naast de deur die al
        het speelgoed vernielt.

    De keuze (https://lists.debian.org/debian-devel/1996/06/
    msg00515.html) om namen uit Toy Story te gebruiken werd gemaakt
    (https://lists.debian.org/debian-user/1997/04/msg00011.html) door
    Bruce Perens die toen de Projectleider van Debian was en die ook
    bij Pixar werkte, het bedrijf dat de films produceerde.

6.3. Hoe zit het met "sid"?

    sid of unstable is de plaats waar de meeste pakketten initieel
    geüpload worden. Deze distributie zal nooit rechtstreeks
    uitgebracht worden, aangezien pakketten die uitgebracht zullen
    worden eerst opgenomen moeten worden in testing om dan later in 
    stable uitgebracht te worden. sid bevat pakketten voor zowel
    uitgebrachte als niet-uitgebrachte architecturen.

    Ook de naam "sid" is afkomstig uit de tekenfilm "Toy Story": Sid
    is de buurjongen die speelgoed vernielt :-)

    ^[2]

6.4. Wat bevat de map 'stable'?

      * stable/main/: deze map bevat de pakketten die formeel de
        meest recente release van het Debian GNU/Linux-systeem
        vormen.

        Al deze pakketten beantwoorden aan de Debian Free Software
        Guidelines (https://www.debian.org/social_contract#
        guidelines) en kunnen alle vrij gebruikt en verspreid worden.

      * stable/non-free/: deze map bevat pakketten waarvan de
        distributie aan restricties onderhevig is, zodat
        distributeurs de vermelde copyright-vereisten zorgvuldig in
        acht moeten nemen.
   
        Bijvoorbeeld hebben sommige pakketten een licentie die
        commerciële distributie verbiedt. Andere mogen verspreid
        worden, maar zijn in feite shareware en geen vrije software.
        De licentie van elk van deze pakketten moet bestudeerd worden
        en eventueel heronderhandeld alvorens deze pakketten
        opgenomen worden op een distributiemedium (bijvoorbeeld een
        CD).

      * stable/contrib/: deze map bevat pakketten die zelf vrij zijn
        volgens de DFSG en vrij verspreid mogen worden, maar die op
        een of andere manier een pakket vereisen dat niet vrij
        verspreid mag worden en dus enkel in de sectie non-free te
        vinden is.

6.5. Wat bevat de distributie 'testing'?

    Pakketten worden in de map 'testing' geïnstalleerd nadat ze in
    zekere mate getest werden in unstable.

    Op alle architecturen waarop ze gebouwd werden, moeten ze
    onderling synchroon zijn en ze mogen geen vereisten hebben die
    tot gevolg hebben dat ze niet geïnstalleerd kunnen worden. Ze
    moeten ook minder bugs hebben die in functie van de release
    cruciaal zijn, dan de versie die momenteel in 'unstable' zit. We
    hopen dat op die manier 'testing' steeds dicht de toestand van
    release-kandidaat benadert.

    Meer informatie over de status van "testing" in het algemeen en
    over de individuele pakketten is te vinden op https://
    www.debian.org/devel/testing (https://www.debian.org/devel/
    testing) .

6.5.1. Hoe zit het met "testing"? Hoe wordt het 'bevroren'?

    Als de "testing"-distributie voldoende matuur is, begint de
    releasemanager het te 'bevriezen'. De normale
    doorschuifvertraging wordt verhoogd om te verzekeren dat zo
    weinig mogelijk nieuwe bugs vanuit "unstable" in "testing"
    binnenkomen.

    Na een tijd wordt de "testing"-distributie echt 'bevroren'. Dit
    betekent dat alle nieuwe pakketten die naar "testing" zouden
    moeten doorschuiven, tegengehouden worden, tenzij zij reparaties
    bevatten van bugs die cruciaal zijn voor de release. De
    "testing"-distributie kan ook in een dergelijke diepe bevriezing
    blijven tijdens de zogenaamde 'test-cycli' wanneer de release
    ophanden is.

    Wanneer een testing"-release 'bevroren' wordt, heeft ook
    "unstable" ten dele de neiging te bevriezen. Dit is omdat
    ontwikkelaars weigerachtig staan tegen het uploaden van radicaal
    nieuwe software in unstable, voor het geval de bevroren software
    in testing kleine updates nodig mocht hebben voor het repareren
    van voor de release cruciale bugs die verhinderen dat testing
    "stable" kan worden.

    We houden een register bij van bugs in de "testing"-distributie
    die de release van een pakket kunnen tegenhouden en van bugs de
    de hele release kunnen tegenhouden. Raadpleeg voor meer
    informatie de release-informatie over de huidige testing-release
    (https://www.debian.org/releases/testing/) .

    Eens het aantal bugs lager ligt dan het maximaal aanvaardbare,
    wordt de bevroren "testing"-distributie stabiel verklaard en
    uitgegeven met een versienummer.

    Het belangrijkste aantal bugs is dat van deze welke "cruciaal
    zijn voor de release" (de zogenaamde release critical bugs). Dit
    aantal kan gevolgd worden op de Statuspagina over
    release-critical bugs (https://bugs.debian.org/release-critical/)
    . Een algemeen erkende releasedoelstelling is NoRCBugs - geen
    release critical bugs (https://wiki.debian.org/ReleaseGoals/
    NoRCBugs) , wat betekent dat de release geen bugs zou mogen
    bevatten die een graad van ernstigheid hebben van cruciaal,
    zorgwekkend of ernstig. De volledige lijst van zaken die als
    cruciaal beschouwd worden, is te vinden in het beleidsdocument
    inzake RC (https://release.debian.org/testing/rc_policy.txt) .

    Bij elke nieuwe release wordt de vorige "stable" release als
    verouderd bestempeld en verhuist deze naar het archief. Raadpleeg
    voor bijkomende informatie Het Debian-archief (https://
    www.debian.org/distrib/archive) .

6.6. Wat zit er in de distributie unstable?

    De map 'unstable' bevat een momentopname van het huidige systeem
    in ontwikkeling. Gebruikers worden uitgenodigd om deze pakketten
    te gebruiken en uit te testen, maar worden gewaarschuwd wat hun
    staat van onafheid betreft. Het voordeel van het gebruik van de
    onstabiele distributie is dat u altijd up-to-date bent wat de
    meest recente software voor GNU/Linux betreft, maar als er iets
    fout gaat, dan zit u met de brokken :-)

    Ook in 'unstable' bestaan de onderliggende mappen main, contrib
    en non-free, waarvoor dezelfde criteria gehanteerd worden als in
    'stable'.

6.7. Wat betekenen al die mappen in de archieven van Debian?

    De software die voor Debian GNU/Linux verpakt werd, is te vinden
    op elke Debian-spiegelserver in een van de verschillende
    mappenbomen.

    De map dists is een afkorting van "distributies" en het is de
    geëigende manier om toegang te krijgen tot de huidige beschikbare
    releases (en pre-releases) van Debian.

    De map pool bevat de eigenlijke pakketten. Zie Paragraaf 6.10,
    “Wat is de map pool?”.

    Er zijn ook nog de volgende bijkomende mappen:

    /tools/:

        DOS-hulprogramma's voor het aanmaken van opstartdisks, voor
        schijfindeling, voor het comprimeren/decomprimeren van
        bestanden en om Linux op te starten.

    /doc/:

        De basale documentatie van Debian, zoals deze FAQ, de
        instructies voor het brugrapporteringssysteem, enz.

    /indices/:

        verschillende indexbestanden van de site (het bestand
        Maintainers en de override-bestanden).

    /project/:

        voor het merendeel materiaal dat enkel voor ontwikkelaars
        bestemd is en enkele varia-bestanden.

6.8. Wat betekenen al deze mappen binnenin dists/stable/main?

    Binnen elk van de hoofdmappenstructuren^[3] zijn er drie reeksen
    onderliggende mappen met indexbestanden.

    Er is een groep van onderliggende mappen binary-iets die
    indexbestanden bevatten over binaire pakketten voor elke
    beschikbare computerarchitectuur. Bijvoorbeeldbinary-i386 voor
    pakketten die werken op PC's van het type Intel x86 of
    binary-sparc voor pakketten die werken op Sun SPARCStations.

    De volledige lijst van beschikbare architecturen voor elke
    release is te vinden op de webpagina van de release (https://
    www.debian.org/releases) . Zie voor de huidige release
    Paragraaf 4.1, “Op welke hardwarearchitecturen/systemen kan
    Debian GNU/Linux werken?”.

    De indexbestanden in binary-* heten Packages(.gz, .bz2) en ze
    bevatten een samenvatting van elk binair pakket dat tot die
    distributie behoort. De echte binaire pakketten bevinden zich in
    de basismap pool.

    Voorts is er nog een onderliggende map source/ die indexbestanden
    bevat voor de bronpakketten die in de distributie zitten. Het
    indexbestand heet Sources(.gz, .bz2).

    Tenslotte is er nog een groep onderliggende mappen die bedoeld
    zijn voor de indexbestanden van het installatiesysteem. Zij
    zitten in debian-installer/binary-architectuur.

6.9. Waar zit de broncode?

    Van alles wat in het Debian-systeem aanwezig is, wordt de
    broncode opgenomen. Daarenboven vereisen de licentiebepalingen
    van de meeste programma's in het systeem dat de broncode samen
    met het programma meegeleverd wordt of dat bij het programma een
    aanbod voor het bezorgen van de broncode gevoegd wordt.

    De broncode wordt verdeeld in de map pool (zie Paragraaf 6.10,
    “Wat is de map pool?”) samen met al de mappen met
    architectuur-specifieke binaire pakketten. Om de broncode op te
    halen zonder dat u vertrouwd moet zijn met de structuur van het
    archief, kunt u een commando zoals apt-get source pakketnaam
    gebruiken.

    Wegens restricties in hun licentiebepalingen kan het zijn dat de
    broncode van pakketten die zich in de gebieden "contrib" en
    "non-free" bevinden en niet formeel deel uitmaken van het
    Debian-systeem, al dan niet beschikbaar is. In sommige gevallen
    mogen enkel zogenaamde "binary blobs" zonder broncode verdeeld
    worden (zie bijvoorbeeld firmware-misc-nonfree). In andere
    gevallen verbiedt de licentie het verdelen van vooraf gebouwde
    binaire bestanden, maar laat toe dat pakketten met broncode
    verdeeld worden die gebruikers lokaal kunnen compileren (zie
    broadcom-sta-dkms).

6.10. Wat is de map pool?

    Pakketten worden in een grote 'pool' bijgehouden die
    gestructureerd is op basis van de naam van het bronpakket. Om dit
    beheersbaar te maken wordt de pool onderverdeeld volgens sectie
    ('main', 'contrib' en 'non-free') en volgens de eerste letter van
    de naam van het bronpakket. Deze mappen bevatten verschillende
    bestanden: de binaire pakketten voor elk van de architecturen en
    de bronpakketten waaruit de binaire pakketten gegenereerd werden.

    U kunt de plaats van elk pakket te weten komen door een commando
    te gebruiken zoals apt-cache showsrc pakketnaam en dan te kijken
    naar de regel 'Directory:'. De apache-pakketten liggen opgeslagen
    in pool/main/a/apache/.

    Daarbij komt nog dat lib*-pakketten op eeen bijzondere manier
    behandeld worden, omdat ze zo talrijk zijn. De libpaper-pakketten
    worden bijvoorbeeld opgeslagen in pool/main/libp/libpaper/.

    ^[4]

6.11. Wat is "incoming"?

    Nadat een ontwikkelaar een pakket geüpload heeft, blijft het voor
    een korte periode zitten in de map "incoming" waar nagegaan wordt
    of het authentiek is, voordat het toegelaten wordt in het
    archief.

    Normaal zou niemand zaken uit die map moeten installeren. Voor
    die enkele zeldzame gevallen van hoogdringendheid evenwel, staat
    de map van binnenkomende pakketten (incoming) ter beschikking op
    https://incoming.debian.org/ (https://incoming.debian.org/) . U
    kunt handmatig pakketten ophalen, de GPG-ondertekening en de
    MD5sums controleren in de bestanden .changes en .dsc en ze dan
    installeren.

6.12. Where can I find old packages of previous releases?

    Old releases are removed from the main archive and mirrors, which
    only keep the content of the releases up to "oldstable" (the
    stable release before the current one). If you are interested in
    obtaining older versions of packages, go to https://
    snapshot.debian.org/ (https://snapshot.debian.org/) .

    The snapshot archive is a wayback machine that allows access to
    old packages based on dates and version numbers. It consists of
    all past and current packages the Debian archive provides. It
    provides a valuable resource for tracking down when regressions
    were introduced, or for providing a specific environment that a
    particular application may require to run. The snapshot archive
    is accessible like any normal apt repository, allowing it to be
    easily used by all.

6.13. Hoe zet ik mijn eigen pakketbron op die met apt gebruikt kan
worden?

    Indien u zelf een aantal Debian-pakketten gebouwd heeft die u
    wenst te installeren met behulp van de standaardgereedschappen
    voor pakketbeheer van Debian, dan kunt u uw eigen pakketarchief
    dat met apt gebruikt kan worden, opzetten. Dit is ook handig als
    u uw Debian-pakketten wenst te delen terwijl ze niet door het
    Debian-project verdeeld worden. Instructie over hoe u dit moet
    doen worden gegeven op de Debian Wiki (https://wiki.debian.org/
    HowToSetupADebianRepository) .


---------------------------------------------------------------------

    ^[2] Toen het huidige sid nog niet bestond, vertoonde de
    organisatie van de FTP-site een belangrijke onvolkomenheid: er
    was de aanname dat wanneer een architectuur gecreëerd werd in het
    huidige unstable, die ook uitgebracht zou worden wanneer die
    distributie het nieuwe stable werd. Voor veel architecturen is
    dat niet het geval, met als gevolg dat deze mappen verplaatst
    moesten worden op het moment van de release. Dit was onpraktisch
    omdat het verplaatsen veel bandbreedte gebruikte.

    De beheerders van het archief omzeilden gedurende vele jaren dit
    probleem door de binaire pakketten voor niet-uitgebrachte
    architecturen in een speciale map te plaatsen met de naam "sid".
    Voor deze nog niet uitgebrachte architecturen werd er de eerste
    maal dat zij uitgebracht werden, een link gemaakt van het huidige
    stable naar sid en vanaf dan werden ze, zoals normaal, aangemaakt
    binnen de boomstructuur van unstable. Voor gebruikers was deze
    indeling wat verwarrend.

    Met de komst van pakket-pools (zie Paragraaf 6.10, “Wat is de map
    pool?”) begon men binaire pakketten te plaatsen op een geëigende
    locatie binnen de pool, ongeacht de distributie. Daardoor brengt
    het uitbrengen van een distributie geen groot bandbreedtegebruik
    meer met zich mee voor de spiegelservers (er is echter tijdens
    het ontwikkelingsproces veel geleidelijk bandbreedtegebruik).

    ^[3] dists/stable/main, dists/stable/contrib, dists/stable/
    non-free en dists/unstable/main/, enz.

    ^[4] Vroeger werden pakketten bewaard in een onderliggende map
    van dists die overeenkwam met de distributie waarin ze thuis
    hoorden. Het bleek dat dit tot verschillende problemen leidde,
    zoals een groot gebruik van bandbreedte door spiegelservers
    wanneer er belangrijke wijzigingen aangebracht werden. Dit werd
    opgelost door het introduceren van de pakketpool.

    De dists-mappen worden nog steeds gebruikt voor de indexbestanden
    die door programma's zoals apt gebruikt worden.

Hoofdstuk 7. Grondbeginselen van het pakketbeheersysteem van Debian

    In dit hoofdstuk worden een aantal basiszaken uit de interne
    keuken van het pakketbeheersysteem van Debian behandeld. Indien u
    hoofdzakelijk geïnteresseerd bent in het gebruik van de
    desbetreffende gereedschappen, ga dan verder naar de hoofdstukken
    Hoofdstuk 8, De gereedschappen voor het pakketbeheer in Debian en
    /of Hoofdstuk 9, Uw Debian-systeem up-to-date houden.

7.1. Wat is een Debian-pakket?

    Pakketten bevatten over het algemeen alle noodzakelijke bestanden
    om een aantal gerelateerde commando's of functies te
    implementeren. Eer bestaan twee types van Debian-pakketten:

      * Binaire pakketten die uitvoerbare bestanden bevatten,
        configuratiebestanden, man/info-pagina's,
        copyright-informatie en andere documentatie. Deze pakketten
        worden verdeeld in een Debian-specifieke archiefindeling (zie
        Paragraaf 7.2, “Wat is de indeling van een binair pakket van
        Debian?”). Zij worden gewoonlijk gekenmerkt door het feit dat
        ze '.deb' als bestandsextensie hebben. Binaire pakketten
        kunnen uitgepakt worden met het hulpprogramma dpkg van Debian
        (eventueel via een frontend zoals apt). Meer informatie is
        beschikbaar in zijn man-pagina.
   
      * Bron-pakketten, die bestaan uit een .dsc-bestand dat het
        bronpakket beschrijft (inclusief de namen van de volgende
        bestanden), een .orig.tar.gz-bestand dat de originele
        ongewijzigde broncode bevat in een met gzip gecomprimeerd
        tar-archief en meestal een .debian.tar.xz-bestand dat de
        Debian-specifieke wijzigingen aan de originele broncode
        bevat. Het hulpprogramma dpkg-source kan broncodearchieven
        van Debian verpakken en uitpakken. Informatie is te vinden in
        zijn man-pagina. (Het programma apt-get kan als frontend
        gebruikt worden voor dpkg-source.)

    Het pakketsysteem maakt bij de installatie van software gebruik
    van "dependencies" (vereisten, soms ook afhankelijkheden genoemd)
    die door de pakketonderhouders zorgvuldig ontworpen werden. Deze
    vereisten worden beschreven in het bestand control dat in elk
    pakket aanwezig is. Bijvoorbeeld, het pakket dat de GNU C
    compiler (gcc) bevat, "vereist" het pakket binutils waarin zich
    de linker en de assembler bevinden. Indien een gebruiker het
    pakket gcc tracht te installeren zonder dat vooraf binutils
    geïnstalleerd werd, zal het pakketbeheersysteem (dpkg) de
    foutmelding geven dat het ook binutils nodig heeft en stoppen met
    de installatie van gcc. (De veeleisende gebruiker kan deze
    voorziening echter omzeilen; zie dpkg(8).) Meer hierover in
    Paragraaf 7.9, “Wat wordt bedoeld met het feit dat een pakket een
    ander pakket Depends (vereist), Recommends (aanbeveelt), Suggests
    (suggereert), Conflicts (ermee in strijd is), Replaces
    (vervangt), Breaks (maakt onklaar) of Provides (erin voorziet)?”
    hieronder.

    Het pakketbeheergereedschap van Debian kan gebruikt worden om:

      * pakketten of delen ervan te hanteren en te beheren,

      * lokale vervangingen van bestanden uit een pakket te beheren,

      * ontwikkelaars te helpen bij de constructie van
        pakketarchieven, en

      * aid users in the installation of packages which reside on a
        remote archive site.

7.2. Wat is de indeling van een binair pakket van Debian?

    A Debian "package", or a Debian archive file, contains the
    executable files, libraries, and documentation associated with a
    particular program or set of related programs. Normally, a Debian
    archive file has a filename that ends in .deb.

    De interne indeling van deze binaire pakketten van Debian wordt
    beschreven in de man-pagina deb(5). Deze interne indeling kan
    veranderen (naar aanleiding van een hoofdrelease van Debian GNU/
    Linux). Gebruik daarom altijd dpkg-deb(1) als u grondbewerkingen
    moet uitvoeren op .deb-bestanden.

7.3. Waarom hebben Debian-pakketten dergelijke lange namen?

    The Debian binary package file names conform to the following
    convention: <DebianPackageName>_<VersionNumber>-
    <DebianRevisionNumber>_<DebianArchitecture>.deb

    Checking the package name associated with a particular Debian
    archive file (.deb file) can be done in one of these ways:

      * inspect the "Packages" file in the directory where it was
        stored at a Debian archive site. This file contains a stanza
        describing each package; the first field in each stanza is
        the formal package name.
   
      * use the command dpkg --info PPP_VVV-RRR_AAA.deb (where PPP,
        VVV, RRR and AAA are the package name, version, revision and
        architecture of the package in question, respectively). This
        displays, among other things, the package name corresponding
        to the archive file being unpacked.

    De component VVV is het versienummer dat door de
    programmaontwikkelaar (de zogenaamde upstream developer) aan het
    programma gegeven werd. Hier gelden geen standaarden, waardoor
    dit versienummer heel uiteenlopende vormen kan hebben, zoals
    "19990513" of "1.3.8pre1".

    The RRR component is the Debian revision number, and is specified
    by the Debian developer (or a user who chooses to rebuild the
    package locally). This number corresponds to the revision level
    of the Debian package, thus, a new revision level usually
    signifies changes in the Debian Makefile (debian/rules), the
    Debian control file (debian/control), the installation or removal
    scripts (debian/p*), or in the configuration files used with the
    package.

    The AAA component identifies the processor for which the package
    was built. This is commonly amd64, which refers to AMD64, Intel
    64 or VIA Nano chips. For other possibilities review Debian's
    archive directory structure at Paragraaf 6.7, “Wat betekenen al
    die mappen in de archieven van Debian?”. For details, see the
    description of "Debian architecture" in the manual page 
    dpkg-architecture(1).

7.4. Wat is een Debian control-bestand?

    Specificaties over de inhoud van een control-bestand van Debian
    worden gegeven in het Beleidshandboek van Debian, hoofdstuk 5.
    Zie Paragraaf 12.1, “Welke andere documentatie bestaat er o en
    voor een Debian-systeem?”.

    Een beknopt voorbeeld van een control-bestand voor het
    Debian-pakket ziet u hieronder:

    Pakket: hello
    Versie: 2.9-2+deb8u1
    Architectuur: amd64
    Onderhouder: Santiago Vila <sanvila@debian.org>
    Grootte-na-Installatie: 145
    Vereist: libc6 (>= 2.14)
    Tegenstrijdig met: hello-traditional
    Maakt defect: hello-debhelper (<< 2.9)
    Vervangt: hello-debhelper (<< 2.9), hello-traditional
    Sectie: devel
    Prioriteit: optional
    Homepage: https://www.gnu.org/software/hello/
    Beschrijving: voorbeeldpakket gebaseerd op GNU hello
     Het GNU-programma hello produceert een bekende, vriendelijke
     begroeting. Het laat niet-programmeurs toe een klassiek
     gereedschap uit de computerwetenschappen te gebruiken
     waartoe ze anders geen toegang zouden hebben.
     .
     Ernstig nu: dit is een voorbeeld van hoe u een Debian-pakket maakt.
     Het is de Debian-versie van het programma "hello world"
     van het GNU Project. (dat zelf voor het GNU Project als
     voorbeeld dient).

    Het veld Package vermeldt de naam van het pakket. Dat is de naam
    waarmee het pakket door de pakketgereedschappen gemanipuleerd kan
    worden. En meestal, maar niet noodzakelijk, is die hetzelfde als
    de eerste component van de naam van het Debian-archiefbestand.

    Het veld Version vermeldt zowel het versienummer dat de
    toeleverende programmaontwikkelaar eraan geeft als (in de laatste
    component) het revisieniveau van het Debian-pakket van dit
    programma, zoals toegelicht werd in Paragraaf 7.3, “Waarom hebben
    Debian-pakketten dergelijke lange namen?”.

    Het veld Architecture vermeldt de chip waarvoor dit specifieke
    binaire pakket gecompileerd werd.

    Het veld Depends vermeldt een lijst van pakketten die
    geïnstalleerd moeten zijn opdat dit pakket met succes
    geïnstalleerd zou kunnen worden.

    Het veld Installed-Size geeft aan hoeveel schijfruimte het
    geïnstalleerde pakket zal gebruiken. Het is de bedoeling dat de
    installatie-frontends daarvan gebruik maken om te tonen of er
    voldoende schijfruimte beschikbaar is voor de installatie van het
    programma.

    The Section line gives the "section" where this Debian package is
    stored at the Debian archive sites.

    Het veld Priority geeft aan hoe belangrijk het is dat dit pakket
    geïnstalleerd is, waardoor semi-intelligente software zoals apt
    en aptitude het pakket kunnen indelen in een categorie, zoals
    bijvoorbeeld optioneel geïnstalleerde pakketten. Zie
    Paragraaf 7.7, “Wat is een Essential (essentieel), Required
    (vereist), Important (belangrijk), Standard (standaard), Optional
    (optioneel) en Extra (extra) pakket?”.

    Het veld Maintainer vermeldt het e-mailadres van de persoon die
    momenteel verantwoordelijk is voor het onderhoud van dit pakket.

    Het veld Description bevat een korte beschrijving van de
    functionaliteit van het pakket.

    Voor meer informatie over alle mogelijke velden welke een pakket
    kan hebben kunt u hoofdstuk 5 van het Debian beleidshandboek,
    "Controle-bestanden en hun velden", raadplegen. Zie
    Paragraaf 12.1, “Welke andere documentatie bestaat er o en voor
    een Debian-systeem?”.

7.5. Wat is een Debian conffile?

    Conffiles is een lijst van configuratiebestanden (die meestal in
    /etc geplaatst worden) welke het pakketbeheersysteem niet zal
    overschrijven als het pakket opgewaardeerd wordt. Dit garandeert
    dat de lokale waarden van de inhoud van die bestanden behouden
    blijven, hetgeen een cruciale functionaliteit is voor het
    mogelijk maken van de opwaardering van pakketten op een werkend
    systeem.

    Om exact te weten welke bestanden behouden blijven tijdens een
    opwaardering, geeft u het commando

    dpkg --status pakket

    en kijkt u bij "Conffiles:".

7.6. Wat is een Debian preinst, postinst, prerm, en postrm script?

    Deze bestanden zijn uitvoerbare scripts die automatisch
    uitgevoerd worden vooraleer of nadat een pakket geïnstalleerd of
    verwijderd wordt. Samen met het bestand met de naam control,
    maken al deze bestanden deel uit van de "controle"-sectie van een
    Debian archiefbestand.

    De verschillende bestanden zijn:

    preinst

        Dit script wordt uitgevoerd vooraleer het pakket waartoe het
        behoort, uitgepakt wordt uit zijn Debian-archiefbestand
        (".deb"). Vele 'preinst'-scripts stoppen diensten voor
        pakketten die opgewaardeerd worden totdat hun opwaardering of
        installatie voltooid is (na de succesvolle uitvoering van het
        'postinst'-script).

    postinst

        This script typically completes any required configuration of
        the package foo once foo has been unpacked from its Debian
        archive (".deb") file. Many 'postinst' scripts execute any
        commands necessary to start or restart a service once a new
        package has been installed or upgraded.

    prerm

        Dit script stopt meestal eventuele daemons die verband houden
        met dat pakket. Het wordt uitgevoerd vooraleer de bestanden
        die verband houden met het pakket, verwijderd worden.

    postrm

        Dit script wijzigt gewoonlijk koppelingen of andere bestanden
        die verband houden met foo en/of verwijdert bestanden die
        door het pakket gecreëerd werden. (Zie ook Paragraaf 7.8,
        “Wat is een virtueel pakket?”.)

    Momenteel zijn alle controle-bestanden te vinden in de map /var/
    lib/dpkg/info. De bestanden die verband houden met het pakket foo
    hebben een naam die begint met "foo" en hebben voor zover van
    toepassing de bestandsextensie "preinst", "postinst", enz. Het
    bestand foo.list in die map vermeldt alle bestanden die door het
    pakket foo geïnstalleerd werden. (merk op dat de locatie van die
    bestanden behoort tot de interne keuken van dpkg; u moet daarop
    niet vertrouwen.)

7.7. Wat is een Essential (essentieel), Required (vereist), Important
(belangrijk), Standard (standaard), Optional (optioneel) en Extra
(extra) pakket?

    Elk pakket krijgt door de onderhouders van de distributie een 
    prioriteit toegekend als een hulpmiddel voor het
    pakketbeheersysteem. De prioriteiten zijn:

      * Required (vereist): pakketten die noodzakelijk zijn voor de
        goede werking van het systeem.

        Dit omvat alle noodzakelijke gereedschappen voor het
        repareren van een defect systeem. U mag deze pakketten niet
        verwijderen want uw systeem zou volledig defect kunnen
        geraken en waarschijnlijk zou u niet eens dpkg kunnen
        gebruiken om de zaken terug te plaatsen. Systemen met enkel
        pakketten met prioriteit 'Required' zijn waarschijnlijk
        onbruikbaar, maar hebben voldoende functionaliteit om de
        systeembeheerder in staat te stellen het op te starten en
        bijkomende software te installeren.

      * Important (belangrijke) pakketten zouden op elk Unix-achtig
        systeem aanwezig moeten zijn.

        Andere pakketten zonder dewelke het systeem niet goed zou
        functioneren of niet bruikbaar zou zijn, vallen hieronder.
        Daaronder valllen NIET Emacs of X of TeX of gelijk welke
        andere omvangrijke toepassing. Deze pakketten voorzien enkel
        in de basisinfrastructuur.

      * Standard packages are standard on any Linux system, including
        a reasonably small but not too limited character-mode system.
        Tools are included to be able to send e-mail (with mutt) and
        download files from archive servers.

        Dit is wat standaard geïnstalleerd wordt als de gebruiker
        niets anders selecteert. Veel uitgebreide toepassingen vallen
        hieronder niet, maar hieronder valt wel de interpreter van
        Python en bepaalde serversoftware, zoals OpenSSH (om beheer
        vanop afstand mogelijk te maken) en Exim (voor het afleveren
        van e-mail, hoewel het ingesteld kan worden om enkel lokaal
        e-mail af te leveren). Hieronder valt ook bepaalde algemene
        documentatie die voor de meeste gebruikers nuttig is.

      * Optional (optionele) pakketten zijn al die pakketten die u
        redelijkerwijs wel wilt installeren als u ze niet goed kent,
        of pakketten die geen bijzondere vereisten stellen.

        Daaronder vallen X, een complete TeX-distributie en vele
        toepassingen.

      * Extra: pakketten die ofwel tegenstrijdig zijn met andere
        pakketten met een hogere prioriteit, meestal enkel nuttig
        zijn voor wie ze echt kent, of bijzondere vereisten stellen
        die ze ongeschikt maken voor de categorie "Optional"
        (optioneel).

    Indien u een standaardinstallatie van Debian uitvoert zullen alle
    pakketten met prioriteit Standard of hoger op uw systeem
    geïnstalleerd worden. Indien u voorgedefinieerde taken ('tasks')
    selecteert zullen er ook pakketten met een lagere prioriteit
    geïnstalleerd worden.

    Daarnaast worden sommige pakketten gemarkeerd als Essential
    (essentieel) omdat ze absoluut noodzakelijk zijn voor het goed
    functioneren van het systeem. De gereedschappen voor pakketbeheer
    zullen weigeren om deze te verwijderen.

7.8. Wat is een virtueel pakket?

    Een virtueel pakket is een algemene naam voor een groep pakketten
    die allemaal eenzelfde functionaliteit bieden. Bijvoorbeeld, de
    programma's konqueror en firefox-esr zijn allebei webbrowsers en
    kunnen daarom voldoen aan de vereiste van elk programma dat de
    aanwezigheid van een webbrowser op het systeem nodig heeft om te
    kunnen functioneren of van nut te kunnen zijn. Daarom wordt van
    beide pakketten gezegd dat ze voorzien in het "virtueel pakket"
    met de naam www-browser.

    Evenzo leveren zowel exim4 als sendmail de functionaliteit van
    e-mailtransporteur. Daarom wordt van beide pakketten gezegd dat
    ze voorzien in het virtueel pakket "mail-transport-agent". Indien
    een van beide geïnstalleerd is, zal met de aanwezigheid van dit
    virtueel pakket voldaan zijn aan de vereiste van elk programma
    dat afhankelijk is van de installatie van een
    mail-transport-agent.

    Indien op een systeem meer dan een pakket geïnstalleerd is dat
    voorziet in hetzelfde virtueel pakket, beschikt Debian over een
    mechanisme waardoor systeembeheerders een ervan kunnen aanduiden
    als voorkeurspakket. Het betreffende commando is
    update-alternatives en wordt later behandeld onder
    Paragraaf 11.11, “Dommige gebruikers houden van mawk, anderen
    houden van gawk; sommigen houden van vim, anderen houden van
    elvis; sommigen houden van trn, anderen houden van tin. Hoe
    ondersteunt Debian diversiteit?”.

7.9. Wat wordt bedoeld met het feit dat een pakket een ander pakket 
Depends (vereist), Recommends (aanbeveelt), Suggests (suggereert), 
Conflicts (ermee in strijd is), Replaces (vervangt), Breaks (maakt
onklaar) of Provides (erin voorziet)?

    Het pakketsysteem van Debian kent een scala van "afhankelijkheden
    /vereisten" (dependencies) dat ontworpen werd om aan te geven
    (met een enkele vlag) in welke mate een programma A op een
    bepaald systeem kan functioneren zonder de aanwezigheid van
    programma B:

      * Pakket A vereist (depends in het jargon van Debian - in
        vertalingen wordt soms ook de term 'is afhankelijk van'
        gebruikt) pakket B als B absoluut geïnstalleerd moet zijn om
        B te kunnen uitvoeren. In sommige gevallen vereist A niet
        enkel B, maar een bepaalde versie van B. In dergelijk geval
        geeft het versienummer meestal een ondergrens aan, in die zin
        dat A ook om het even welke versie van B kan gebruiken die
        recenter is dan de opgegeven versie.

      * Pakket A beveelt pakket B aan (recommends in het jargon van
        Debian) als de pakketbeheerder van oordeel is dat de meeste
        gebruikers A niet zouden willen hebben zonder ook te
        beschikken over de functionaliteit die door B geboden wordt.

      * Pakket A suggereert (suggests in het jargon van Debian)
        pakket B als pakket B bestanden bevat die verband houden met
        de functionaliteit van A (en deze meestal uitbreiden).

      * Pakket A is in tegenstrijd met (conflicts in het jargon van
        Debian - in vertalingen wordt soms ook de term 'conflicteert
        met' gebruikt) pakket B als pakket A niet zal werken als
        pakket B op het systeem geïnstalleerd is. Meestal doet een
        conflict zich voor als A bestanden bevat die een verbeterde
        versie zijn van die van B. De kwalificatie "Conflicts" wordt
        vaak gebruikt in combinatie met "replaces".

      * Pakket A vervangt (replaces in het jargon van Debian) pakket
        B als bestanden die door B geïnstalleerd worden, verwijderd
        en (in sommige gevallen) overschreven worden door bestanden
        uit A.

      * Pakket A maakt pakket B onklaar (breaks in het jargon van
        Debian - in vertalingen wordt soms ook de term 'breekt'
        gebruikt) wanneer beide pakketten niet gelijktijdig
        geconfigureerd kunnen zijn op een systeem. Het
        pakketbeheersysteem zal weigeren om het ene pakket te
        installeren als het andere reeds geïnstalleerd en
        geconfigureerd is op het systeem.

      * Pakket A voorziet in (provides in het jargon van Debian)
        pakket B als alle bestanden en alle functionaliteit van B
        opgenomen zijn in A. Dit mechanisme biedt gebruikers met
        beperkte opslagruimte de mogelijkheid om enkel dat deel van
        pakket A te nemen waaraan ze echt behoefte hebben.

    Meer uitgebreide informatie over het gebruik van elk van deze
    termen i s te vinden in het Beleidshandboek van Debian, hoofdstuk
    7.2, "Binary Dependencies" (Vereisten van binaire pakketten), zie
    Paragraaf 12.1, “Welke andere documentatie bestaat er o en voor
    een Debian-systeem?”.

7.10. Wat wordt bedoeld met Pre-Depends (voorvereisten)?

    "Pre-Depends" (een voorvereiste) is een bijzondere vereiste. Bij
    de meeste pakketten is het zo dat dpkg het archiefbestand van een
    pakket (d.w.z. zijn .deb-bestand) zal uitpakken ongeacht het feit
    of de bestanden die het vereist op het systeem aanwezig zijn of
    niet. Eenvoudig geformuleerd betekent uitpakken dat dpkg de
    bestanden die geïnstalleerd moeten worden, zal extraheren uit het
    archiefbestand en ze op hun plaats zal zetten. Indien dit pakket
    de aanwezigheid op het systeem van bepaalde andere pakketten 
    vereist, zal dpkg weigeren de installatie af te ronden (door te
    weigeren de actie "configureren" uit te voeren) totdat de andere
    pakketten geïnstalleerd zijn.

    Echter, bij sommige pakketten zal dpkg zelfs weigeren deze uit te
    pakken totdat voldaan werd aan sommige vereisten. Van dergelijke
    pakketten wordt gezegd dat ze de aanwezigheid van andere
    pakketten als "voorvereiste" (Pre-depends) hebben. Het
    Debian-project ontwikkelde dit mechanisme om de veilige
    opwaardering mogelijk te maken van systemen op basis van het
    a.out-formaat naar het ELF-formaat, waarbij de volgorde waarin
    pakketten uitgepakt werden, cruciaal was. Er doen zich ook andere
    uitgebreide opwaarderingssituaties voor waarbij deze methode
    nuttig is, bijvoorbeeld bij de opwaardering van pakketten die als
    prioriteit 'required' (vereist) hebben en hun LibC-vereiste.

    Zoals hiervoor reeds het geval was, kan ook hierover meer
    informatie gevonden worden in het Beleidshandboek.

7.11. Wat wordt bedoeld met unknown (onbekend), install
(installeren), remove (verwijderen), purge (wissen) en hold
(handhaven) in de pakketstatus?

    Deze "gewenst"-vlaggen geven aan wat de gebruiker met een pakket
    wilde doen (zoals aangegeven bij de rechtstreekse aanroeping door
    de gebruiker van dpkg/apt/ aptitude).

    Hun betekenis is de volgende:

      * unknown - (onbekend) de gebruiker heeft nooit aangegeven dat
        hij het pakket wilde.

      * install - (installeren) de gebruiker wil dat het pakket
        geïnstalleerd of opgewaardeerd wordt.

      * remove - (verwijderen) de gebruiker wil dat het pakket
        verwijderd wordt, maar wil eventuele bestaande
        configuratiebestanden niet verwijderen.

      * purge - (wissen) de gebruiker wil dat het pakket volledig
        verwijderd wordt, met inbegrip van zijn
        configuratiebestanden.

      * hold - (handhaven) de gebruiker wil niet dat er iets gebeurt
        met dit pakket, d.w.z. dat hij de huidige versie in de
        huidige toestand wenst te behouden, wat die ook is.

7.12. Hoe plaats ik een pakket in de toestand 'te handhaven' (on
hold)?

    Er zijn drie manieren om pakketten vast te houden/zetten, met
    dpkg, apt of aptitude.

    Bij dpkg moet u de lijst met pakketselecties exporteren met:

    dpkg --get-selections \* > selections.txt

    Dan moet u het gegenereerde bestand selections.txt bewerken en de
    regel met het pakket dat u wenst te handhaven, bijvoorbeeld libc6
    , veranderen van:

    libc6                                           install

    in:

    libc6                                           hold

    Bewaar het bestand en laad het opnieuw in de databank van dpkg
    met:

    dpkg --set-selections < selections.txt

    Bij apt kunt u een pakket als te handhaven instellen met

    apt-mark hold pakket_naam

    en de 'te handhaven'-status verwijderen met

    apt-mark unhold pakket_naam

    Bij aptitude kunt u de 'te handhaven'-status van een pakket
    regelen met

    aptitude hold pakket_naam

    en de 'te handhaven'-status verwijderen met

    aptitude unhold pakket_naam

7.13. Hoe installeer ik een bronpakket?

    Bronpakketten van Debian kunnen niet echt "geïnstalleerd" worden.
    Ze worden enkel uitgepakt in om het even welke map waarin u de
    binaire pakketten die deze produceren, wilt gaan bouwen.

    Bronpakketten worden meestal verspreid door dezelfde
    spiegelservers waarop u de binaire pakketten vindt. Indien u uw
    APT's sources.list(5) zo instelt dat het bestand de passende
    "deb-src"-regels bevat, kunt u eenvoudig een bronpakket
    downloaden met de opdracht

    apt-get source foo

    Om u te helpen bij het effectief bouwen van het bronpakket,
    voorzien Debian-bronpakketten in het zogenaamde
    bouwvereistenmechanisme (build-dependencies mechanism). Dit
    betekent dat de onderhouder van het bronpakket een lijst bijhoudt
    van andere pakketten die vereist zijn voor het bouwen van hun
    pakket. Om het nut ervan te zien, gebruikt u het commando

    apt-get build-dep foo

    voor u het bronpakket bouwt.

7.14. Hoe bouw ik binaire pakketten, vertrekkend van een bronpakket?

    De aangewezen manier om dit te doen is met behulp van
    verschillende verpakkingsgereedschappen. We tonen hoe dit gebeurt
    met de gereedschappen van devscripts. Installeer dit pakket als
    dat nog niet gebeurd is.

    Haal eerst het bronpakket op:

    apt-get source foo

    en ga naar de broncodeboom:

    cd foo-*

    Installeer de bouwvereisten die (eventueel) nodig zijn:

    sudo apt-get build-dep foo

    Creëer nadien een speciaal versienummer voor uw eigen bouw (zodat
    u later niet in verwarring raakt wanneer Debian zelf een nieuwe
    versie uitbrengt):

    dch -l local 'Bla bla bla'

    En bouw tenslotte uw pakket:

    debuild -us -uc

    Indien alles correct verliep, zou u nu in staat moeten zijn uw
    pakket te installeren met het commando

    sudo dpkg -i ../*.deb

    Indien u devscripts niet wilt gebruiken en verkiest om de zaken
    handmatig te doen, volg dan deze werkwijze:

    U heeft alle bestanden nodig van het type foo_*.dsc, foo_*.tar.gz
    en foo_*.debian.tar.xz om het bronpakket te compileren
    (opmerking: voor sommige pakketten waarvan de originele broncode
    van Debian zelf afkomstig is, bestaat geen .debian.tar.xz)

    Eens u deze verzameld heeft (Paragraaf 7.13, “Hoe installeer ik
    een bronpakket?”) en als het pakket dpkg-dev op uw systeem
    geïnstalleerd is, dan zal het volgende commando:

    dpkg-source -x foo_versie-revisie.dsc

    het pakket uitpakken in een map met de naam foo-versie.

    Indien u enkel het pakket wilt compileren, kunt met het commando
    cd naar de map foo-versie gaan en het volgende commando geven:

    dpkg-buildpackage -rfakeroot -b

    om het pakket te bouwen (merk op dat daarvoor ook het pakket
    fakeroot nodig is) en daarna

    dpkg -i ../foo_versie-revisie_arch.deb

    om de/het pas gebouwde pakket(ten) te installeren.

7.15. Hoe kan ik zelf Debian-pakketten maken?

    Voor een meer gedetailleerde beschrijving hiervan moet u de
    Handleiding voor nieuwe onderhouders (New Maintainers' Guide)
    lezen, die u vindt in het pakket maint-guide of op https://
    www.debian.org/doc/devel-manuals#maint-guide (https://
    www.debian.org/doc/devel-manuals#maint-guide) , of de Gids voor
    onderhouders van Debian, die u vindt in het pakket debmake-doc of
    op https://www.debian.org/doc/devel-manuals#debmake-doc (https://
    www.debian.org/doc/devel-manuals#debmake-doc) .

Hoofdstuk 8. De gereedschappen voor het pakketbeheer in Debian

8.1. Welke programma's stelt Debian ter beschikking voor het beheren
van zijn pakketten?

    Er bestaan verschillende gereedschappen die gebruikt worden voor
    het beheer van Debian-pakketten, gaande van grafische of
    tekstgebaseerde interfaces tot eenvoudig basisgereedschap voor
    het installeren van pakketten. Alle beschikbaar gereedschappen
    steunen op de basisgereedschappen om correct te functioneren en
    worden hier voorgesteld volgens aflopend complexiteitsniveau.

    Het is belangrijk te weten dat de hogere gereedschappen voor
    pakketbeheer, zoals aptitude en synaptic, voor het beheren van de
    pakketten op het systeem steunen op apt dat zelf steunt op dpkg.

    Zie Hoofdstuk 2. Pakketbeheer in Debian (https://www.debian.org/
    doc/manuals/debian-reference/ch02.en.html) van het
    Referentiehandboek van Debian (https://www.debian.org/doc/manuals
    /debian-reference/) voor meer informatie over de hulpprogramma's
    voor pakketbeheer van Debian. Dit document is beschikbaar in
    verschillende talen en formaten, ziehet item over het
    Referentiehandboek van Debian in de overzichtspagina van
    gebruikershandleidingen van het Documentatieproject van Debian
    (https://www.debian.org/doc/user-manuals#quick-reference) .

8.1.1. dpkg

    Dit is het belangrijkste programma voor pakketbeheer. dpkg kan
    met verschillende opties uitgevoerd worden. Enkele vaak
    voorkomende toepassingen zijn:

      * Een overzicht vragen van alle opties: dpkg --help.

      * Het control-bestand (en andere informatie) afdrukken van een
        opgegeven pakket: dpkg --info foo_VVV-RRR.deb.

      * Een pakket installeren (met inbegrip van uitpakken en
        configureren) op het bestandssysteem van de harde schijf:
        dpkg --install foo_VVV-RRR.deb.

      * Een Debian-archief uitpakken (maar niet configureren) op het
        bestandssysteem van de harde schijf: dpkg --unpack
        foo_VVV-RRR.deb. Merk op dat deze bewerking het pakket niet
        noodzakelijk in een bruikbare toestand achterlaat. Mogelijk
        moeten sommige bestanden verder aangepast worden om
        behoorlijk te functioneren. Dit commando verwijdert een
        eventueel reeds geïnstalleerde versie van het programma en
        voert het preinst-script (zie Paragraaf 7.6, “Wat is een
        Debian preinst, postinst, prerm, en postrm script?”) uit dat
        bij het pakket hoort.

      * Een pakket dat reeds uitgepakt werd, configureren: dpkg
        --configure foo. Naast andere bewerkingen voert deze actie
        het postinst-script (zie Paragraaf 7.6, “Wat is een Debian
        preinst, postinst, prerm, en postrm script?”) uit dat bij het
        pakket hoort. Ze werkt ook de bestanden bij die vermeld
        worden in het bestand conffiles dat bij het pakket hoort.
        Merk op dat de bewerking 'configure' als argument de naam van
        een pakket (bijv. foo) nodig heeft en niet de naam van een
        archiefbestand van Debian (bijv. foo_VVV-RRR.deb).

      * Een enkel bestand met de naam "blurf" (of een groep bestanden
        met de naam "blurf*") extraheren uit een Debian-archief: dpkg
        --fsys-tarfile foo_VVV-RRR.deb | tar -xf - 'blurf*'.

      * Een pakket verwijderen (maar niet zijn
        configuratiebestanden): dpkg --remove foo.

      * Een pakket verwijderen (met inbegrip van zijn
        configuratiebestanden): dpkg --purge foo.

      * De installatietoestand weergeven van pakketten die de
        tekenreeks (of de reguliere expressie) "foo*" bevatten: dpkg
        --list 'foo*'.

8.1.2. APT

    APT is het Advanced Package Tool (geavanceerd pakketgereedschap),
    een geavanceerde interface met het pakketsysteem van Debian, die
    voorziet in het programma apt-get. Het biedt hulpmiddelen voor de
    commandoregel die dienen voor het opzoeken en beheren van
    pakketten en voor het opzoeken van informatie over hen, evenals
    basistoegang tot alle functionaliteit van de bibliotheek
    libapt-pkg. Raadpleeg voor bijkomende informatie de
    gebruikershandleiding in /usr/share/doc/apt-doc/guide.html/
    index.html (daarvoor moet u het pakket apt-doc installeren).

    Sinds Debian Jessie kregen sommige vaak gebruikte apt-get- en 
    apt-cache-commando's een equivalent via het nieuwe programma apt.
    Dit houdt in dat sommige populaire commando's zoals apt-get
    update, apt-get install, apt-get remove, apt-cache search en 
    apt-cache show nu ook gewoon via apt gebruikt kunnen worden,
    zoals apt update, apt install, apt remove, apt search, en apt
    show. Hierna volgt een overzicht van de oude en de nieuwe
    commando's:

     apt-get update             ->  apt update
     apt-get upgrade            ->  apt upgrade
     apt-get dist-upgrade       ->  apt full-upgrade
     apt-get install pakket     ->  apt install pakket
     apt-get remove pakket      ->  apt remove pakket
     apt-get autoremove         ->  apt autoremove
     apt-cache search tekst     ->  apt search tekst
     apt-cache policy pakket    ->  apt list -a pakket
     apt-cache show pakket      ->  apt show pakket
     apt-cache showpkg pakket   ->  apt show -a pakket

    Het hulpprogramma apt voegt functionaliteit van apt-get en
    apt-cache samen en heeft standaard een leukere en gekleurde
    uitvoer, wat het voor mensen aangenamer maakt. Voor het gebruik
    in scripts en voor meer gevorderde toepassingen is apt-get nog
    steeds te verkiezen of vereist.

    apt-get biedt een eenvoudige manier om aan de commandoregel
    pakketten uit verschillende pakketbronnen op te halen en te
    installeren. Anders dan dpkg heeft apt-get geen kennis over
    .deb-bestanden. Het werkt met de echte namen van de pakketten en
    kan enkel .deb-archieven installeren uit een pakketbron die in /
    etc/apt/sources.list vermeld staat. apt-get zal dpkg aanroepen
    onmiddellijk na het downloaden van de .deb-archieven uit de
    geconfigureerde pakketbronnen.

    Enkele veel voorkomende toepassingen van apt-get zijn:

      * Om de lijst van de door uw systeem gekende pakketten bij te
        werken, gebruikt u het commando:

        apt update

        (u moet dit regelmatig gebruiken om uw pakketlijsten bij te
        werken)

      * Om het pakket foo en al zijn vereisten te installeren,
        gebruikt u het commando:

        apt install foo

      * Om het pakket foo van uw systeem te verwijderen, gebruikt u
        het commando:

        apt remove foo

      * Om het pakket foor en de configuratiebestanden ervan van uw
        systeem te verwijderen, gebruikt u het commando:

        apt purge foo
   
      * Om alle pakketten te toen waarvoor een nieuwere versie
        beschikbaar is, gebruikt u het comando:

        apt list --upgradable

      * Om alle pakketten op uw systeem op te waarderen (zonder extra
        pakketten te installeren of pakketten te verwijderen),
        gebruikt u het commando:

        apt upgrade

      * Om alle pakketten op uw systeem op te waarderen en, als dat
        nodig is voor het opwaarderen van een pakket, extra pakketten
        te installeren of pakketten te verwijderen, gebruikt u het
        commando:

        apt full-upgrade

        (Het commando upgrade behoudt een pakket op zijn
        geïnstalleerde verouderde versie als voor de opwaardering
        ervan de installatie van een bijkomend pakket nodig is om op
        die manier te voldoen aan een nieuwe vereiste. Het commando
        full-upgrade is minder conservatief.)

    Merk op dat u als root (systeembeheerder) aangemeld dient te zijn
    om elk commando uit te voeren dat pakketten wijzigt.

    Merk op dat apt-get nu ook standaard aanbevolen pakketten
    installeert. Omwille van zijn robuustheid is het ook het
    aanbevolen programma voor pakketbeheer aan de console bij het
    uitvoeren van de installatie van een systeem en van belangrijke
    opwaarderingen van het systeem.

    De gereedschapssuite apt bevat ook het hulpprogramma apt-cache
    voor het doorzoeken van de pakketlijsten. U kunt het gebruiken om
    pakketten te zoeken die een specifieke functionaliteit bieden via
    een eenvoudige zoekopdracht met tekst of een reguliere expressie
    en via het doorzoeken van vereisten in het pakketbeheersysteem.
    Enkele gebruikelijke toepassingen van apt-cache zijn:

      * Alle pakketten vinden waarvan de beschrijving woord bevat:

        apt search woord

      * Gedetailleerde informatie over een pakket weergeven:

        apt show pakket

      * Weergeven welke pakketten een bepaald pakket vereist:

        apt-cache depends pakket

      * Gedetailleerde informatie weergeven over de beschikbare
        versies van een pakket en over de pakketten die het als
        vereiste hebben (reverse-dependency)

        apt-cache showpkg pakket

    Installeer het pakket apt voor bijkomende informatie en lees apt
    (8), apt-get(8), sources.list(5) en installeer ook het pakket
    apt-doc en lees /usr/share/doc/apt-doc/guide.html/index.html.

8.1.3. aptitude

    aptitude is een pakketbeheerprogramma voor Debian GNU/
    Linux-systemen dat een frontend biedt voor de
    pakketbeheerinfrastructuur van apt. aptitude is een op tekst
    gebaseerde interface die gebruik maakt van de curses-bibliotheek.
    Acties kunnen uitgevoerd worden in de visuele interface of aan de
    commandoregel.

    aptitude kan gebruikt worden om beheertaken op een snelle en
    gemakkelijke manier uit te voeren. Het laat de gebruiker toe de
    pakketlijst te bekijken en pakketbeheertaken, zoals het
    installeren, opwaarderen en verwijderen van pakketten, uit te
    voeren.

    aptitude biedt de functionaliteit van apt-get en heeft veel
    bijkomende functies:

      * aptitude biedt een gemakkelijke toegang tot alle versies van
        een pakket.

      * aptitude maakt het gemakkelijk om bij te houden welke
        software verouderd is door deze te vermelden onder
        "Verouderde en lokaal aangemaakte pakketten".

      * aptitude bevat een behoorlijk krachtig systeem voor het
        zoeken van een specifiek pakket en voor het instellen van
        beperkingen voor de weergave van pakketten. Gebruikers die
        met mutt vertrouwd zijn, zullen dit snel oppikken, vermits 
        mutt de inspiratiebron vormde voor de gebruikte
        expressie-syntaxis.

      * aptitude kan gebruikt worden voor het installeren van de
        beschikbare voorgedefinieerde taken. Zie voor meer informatie
        Paragraaf 8.1.5, “tasksel”.

      * In de modus 'volledig scherm' beschikt aptitude over
        ingebouwde su-functionaliteit en kan het uitgevoerd worden
        door een gewone gebruiker. Het zal su aanroepen (en
        desgevallend om het wachtwoord van root vragen) indien u echt
        systeembeheerrechten nodig heeft.

    U kunt aptitude via een visuele interface gebruiken (geef gewoon
    de opdtacht aptitude) of rechtstreeks aan de commandoregel. De
    gebruikte syntaxis aan de commandoregel is erg gelijkaardig aan
    die voor apt-get. Bijvoorbeeld, om het pakket foo te installeren
    kunt u de opdracht aptitude install foo gebruiken.

    Meer op dat aptitude het programma is dat u bij voorkeur gebruikt
    voor het dagelijkse pakketbeheer aan de console.

    Voor bijkomende informatie kunt u de man-pagina aptitude(8) lezen
    en het pakket aptitude-doc installeren.

8.1.4. synaptic

    synaptic is een grafische pakketbeheerder. Het laat u toe
    softwarepakketten te installeren, op te waarderen en te
    verwijderen op een gebruikersvriendelijke manier. Naast de meeste
    functies die ook door aptitude geboden worden, biedt het ook een
    functie voor het bewerken van de lijst van gebruikte
    pakketbronnen en ondersteunt het het doorbladeren van alle
    beschikbare informatie over een pakket. Zie de Website van
    Synaptic (https://www.nongnu.org/synaptic/) voor bijkomende
    informatie.

8.1.5. tasksel

    Indien u een specifieke taak wenst uit te voeren, kan het
    moeilijk zijn om het passende geheel van pakketten te vinden dat
    aan uw behoeften beantwoordt. De ontwikkelaars van Debian hebben
    daarom tasks (taken) gedefinieerd. Een 'task' is een verzameling
    van verschillende individuele Debian-pakketten die alle verband
    houden met een specifieke activiteit. Het installeren van 'tasks'
    kan uitgevoerd worden met het programma tasksel of met aptitude.

    Gewoonlijk zal het installatiesysteem van Debian automatisch de
    taak installeren voor een standaardsysteem en een
    desktopomgeving. Welke specifieke desktopomgeving geïnstalleerd
    wordt, hangt af van de gebruikte CD/DVD-media. Het meest
    gebruikelijk is de desktop van GNOME (taak gnome-desktop). Ook
    kunnen er op basis van uw keuzes tijdens het installatieproces
    nog andere taken automatisch geïnstalleerd worden op uw systeem.
    Bijvoorbeeld, indien u een andere taal dan het Engels
    selecteerde, zal ook de ermee verband houdende taak automatisch
    geïnstalleerd worden.

8.1.6. Andere gereedschappen voor pakketbeheer

8.1.6.1. dpkg-deb

    Dit programma voert bewerkingen uit op Debian-archiefbestanden
    (.deb). Enkele courante toepassingen zijn:

      * Alle mogelijke opties opvragen: dpkg-deb --help.

      * Vaststellen welke bestanden een Debian-archiefbestand bevat:
        dpkg-deb --contents foo_VVV-RRR.deb

      * De bestanden uit een opgegeven Debian-archief uitpakken naar
        een door de gebruiker opgegeven map: dpkg-deb --extract
        foo_VVV-RRR.deb tmp. Dit commando extraheert alle bestanden
        uit foo_VVV-RRR.deb en plaatst ze in de map tmp/. Dit is een
        handige manier om de inhoud van een pakket te onderzoeken in
        een welbepaalde map, zonder het pakket te installeren op het
        basisbestandssysteem.

      * De bestanden met controle-informatie extraheren uit een
        pakket: dpkg-deb --control foo_VVV-RRR.deb tmp.

    Merk op dat pakketten die louter met dpkg-deb --extract uitgepakt
    werden, niet correct geïnstalleerd zullen zijn. U moet in de
    plaats daarvan dpkg --install gebruiken.

    Meer informatie wordt verstrekt in de man-pagina dpkg-deb(1).

8.2. Debian beweert in staat te zijn een actief programma te kunnen
opwaarderen. Hoe wordt dit gerealiseerd?

    De kernel (het bestandssysteem) van Debian GNU/Linux-systemen
    ondersteunt het vervangen van bestanden, zelfs als ze in gebruik
    zijn.

    We voorzien ook in een programma dat start-stop-daemon heet en
    dat gebruikt wordt om 'daemons' op te starten bij het opstarten
    van de computer of ze te stoppen als het 'runlevel' verandert
    (als bijvoorbeeld overgeschakeld wordt van
    meerdere-gebruikersmodus naar één-gebruikersmodus of naar halt).
    Hetzelfde programma wordt gebruikt door installatiescripts
    wanneer een nieuw pakket met een daemon geïnstalleerd wordt en
    dit om actieve daemons te stoppen en ze nadien, indien nodig, te
    herstarten.

8.3. Hoe kan ik weten welke pakketten reeds geïnstalleerd zijn op
deen Debian-systeem?

    Om de toestand te kennen van alle pakketten die op een
    Debian-systeem geïnstalleerd zijn, moet u het volgende commando
    uitvoeren:

    dpkg --list

    Dit produceert een samenvatting van één regel per pakket met een
    uit twee letters bestaand symbool dat de toestand weergeeft
    (toegelicht in de kopregel), de naam van het pakket, de 
    geïnstalleerde versie en een korte beschrijving.

    Om de toestand te kennen van pakketten waarvan het begin van de
    naam bestaat uit "foor", gebruikt u het commando:

    dpkg --list 'foo*'

    Om over een specifiek pakket een meer uitgebreid rapport op te
    vragen, geeft u de opdracht:

    dpkg --status pakketnaam

8.4. Hoe geef ik de bestanden weer van een geïnstalleerd pakket?

    Om alle bestanden weer te geven waarin door het geïnstalleerde
    pakket foo, gebruikt u het commando

    dpkg --listfiles foo

    Merk op dat de bestanden die aangemaakt worden door de
    installatiescripts niet weergegeven worden.

8.5. Hoe kan ik te weten komen welk pakket een gegeven bestand
produceerde?

    Om het pakket dat het bestand met de naam foo produceerde, te
    kennen, geeft u ofwel de volgende opdracht:

      * dpkg --search foo

        Dit zoekt foo op in geïnstalleerde pakketten. (Dit komt
        (momenteel) overeen met het doorzoeken van alle bestanden met
        de extensie .list in de map /var/lib/dpkg/info/, waarna de
        namen weergegeven worden van alle pakketten die het bestand
        en afgeleiden bevat.)

        Een sneller alternatief hiervoor is het gereedschap dlocate.

        dlocate -S foo

      * zgrep foo Contents-ARCH.gz

        Dit zoekt naar bestanden die de tekenreeks foo hebben in de
        naam van hun volledig pad. De bestanden Contents-ARCH.gz
        (waarbij ARCH staat voor de gewenste architectuur) staan in
        de hoofdpakketmappen (main, non-free, contrib) op een Debian
        archievensite (dit is onder /debian/dists/trixie). Een
        Contents-bestand bevat enkel verwijzingen naar de pakketten
        die zich bevinden in zijn onderliggende mappenboom. Daardoor
        kan het zijn dat een gebruiker meer dan een Contents-bestand
        moet doorzoeken om het pakket te vinden dat het bestand foo
        bevat.

        Tegenover dpkg --search heeft deze werkwijze het voordeel dat
        het bestanden kan vinden in pakketten die momenteel niet
        geïnstalleerd zijn op uw systeem.

      * apt-file search foo

        Indien u het pakket apt-file geïnstalleerd heeft, zoekt dit
        commando net zoals in het voorgaande voorbeeld naar bestanden
        die de tekenreeks of de reguliere expressie foo hebben in de
        naam van hun volledig pad. Het voordeel tegenover het
        voorgaande voorbeeld is dat de Contents-ARCH.gz-bestanden
        niet moeten opgehaald worden, vermits het dit automatisch
        doet voor alle pakketbronnen die in /etc/apt/sources.list
        staan als u (als gebruiker root) de opdracht apt-file update
        geeft.

8.6. Waarom wordt 'foo-data' niet verwijderd als ik 'foo'
de-installeer? Hoe zorg ik ervoor dat oude niet-gebruikte
bibliotheekpakketten gewist worden?

    Sommige pakketten werden opgesplitst in een programma-pakket
    ('foo') en een data-pakket (foo-data') (of in 'foo' en
    'foo-doc'). Dit is het geval voor veel spellen,
    multimediatoepassingen en woordenboeken in Debian, omdat sommige
    gebruikers de ruwe data willen gebruiken zonder het programma te
    installeren, of omdat het programma gebruikt kan worden zonder de
    data zelf, hetgeen maakt dat 'foo-data' optioneel is.

    Gelijkaardige situaties doen zich met bibliotheken voor: over het
    algemeen worden ze geïnstalleerd omdat pakketten van toepassingen
    ze vereisen. Als het pakket met de toepassing gewist wordt,
    blijft het bibliotheek-pakket mogelijk op het systeem. Welnu, als
    het pakket met de toepassing niet langer bijvoorbeeld libdb4.2
    vereist, maar libdb4.3, kan het pakket libdb4.2 achterblijven op
    het systeem als hete pakket met de toepassing opgewaardeerd
    wordt.

    In deze gevallen is 'foo-data' niet afhankelijk van 'foo' en als
    u dus het pakket 'foo' verwijdert, zal het door de meeste
    pakketbeheergereedschappen niet automatisch verwijderd worden.
    Hetzelfde is het geval voor de bibliotheekpakketten. Dit is nodig
    om circulaire vereisten te vermijden. Indien u echter apt-get
    (zie Paragraaf 8.1.2, “APT”) of aptitude (zie Paragraaf 8.1.3,
    “aptitude”) gebruikt als pakketbeheergereedschap, zullen deze
    automatisch geïnstalleerde pakketten opvolgen en de mogelijkheid
    bieden om ze te verwijderen als er op uw systeem geen pakketten
    meer overblijven die er gebruik van maken.

Hoofdstuk 9. Uw Debian-systeem up-to-date houden

    Een van de doelstellingen van Debian is om te voorzien in een
    consistent opwaarderingspad en een bedrijfszeker
    opwaarderingsproces. We doen altijd onze best om het opwaarderen
    naar een nieuwe release vlot te laten verlopen. Als er bij de
    opwaardering een belangrijke opmerking gemaakt moet worden, zal
    het pakket de gebruiker dit signaleren en dikwijls een oplossing
    aandragen voor een mogelijk probleem.

    U moet ook het document 'Notities bij de release' (Release Notes)
    lezen waarin details in verband met specifieke upgradesituaties
    gegeven worden. Het is te vinden op de website van Debian op
    https://www.debian.org/releases/stable/releasenotes (https://
    www.debian.org/releases/stable/releasenotes) en is ook te vinden
    op de cd's, dvd's en blu-raydiscs van Debian.

9.1. Hoe kan ik mijn Debian-systeem actueel houden?

    One could simply visit a Debian archive site, then peruse the
    directories until one finds the desired file, and then fetch it,
    and finally install it using dpkg. Note that dpkg will install
    upgrade files in place, even on a running system. Sometimes, a
    revised package will require the installation of a newly revised
    version of another package, in which case the installation will
    fail until/unless the other package is installed.

    Velen vinden deze benadering veel te tijdrovend, vermits de
    evolutie van Debian zo snel gaat -- gewoonlijk worden wekelijks
    een dozijn of meer nieuwe pakketten geüpload. Net voor een nieuwe
    hoofdrelease is dit aantal groten. Om met deze stortvloed om te
    gaan, geven de meesten de voorkeur aan een meer geautomatiseerde
    werkwijze. Verschillende pakketten staan hiervoor ter
    beschikking:

9.1.1. aptitude

    aptitude is het aanbevolen programma voor pakketbeheer op Debian
    GNU/Linux-systemen. Het wordt beschreven in Paragraaf 8.1.3,
    “aptitude”.

    Voor u aptitude kunt gebruiken om een opwaardering uit te voeren,
    moet u het bestand /etc/apt/sources.list bewerken om het in te
    stellen. Indien u wenst op te waarderen naar de laatste stabiele
    versie van Debian, zult u wellicht een pakketbron gebruiken zoals
    deze:

    http://deb.debian.org/debian stable main contrib

    The mirror https://deb.debian.org/ (https://deb.debian.org/) is
    backed by a content-delivery network and requests to it will be
    directed to the closest instance to you. If you have a faster
    Debian mirror close to you, you can replace deb.debian.org with
    that one. See the mirror list at https://www.debian.org/mirror/
    list (https://www.debian.org/mirror/list) for more information.

    Of u kunt de doorverwijzingsdienst httpredir.debian.org
    gebruiken, die erop gericht is het probleem van het kiezen van
    een Debian-spiegelserver op te lossen. Hij maakt gebruik van de
    geografische locatie van de gebruiker en van andere informatie om
    de beste spiegelserver voor het leveren van de bestanden te
    kiezen. Om hiervan gebruik te maken, moet u een pakketbron
    gebruiken zoals deze:

    http://httpredir.debian.org/debian stable main contrib

    Meer informatie hierover is te vinden in de sources.list(5)
    manpagina.

    Om uw systeem aan de commandoregel bij te werken, geeft u de
    opdracht

    aptitude update

    gevolgd door

    aptitude full-upgrade

    Beantwoord eventuele vragen die zich aandienen en uw systeem zal
    opgewaardeerd worden.

    Merk op dat aptitude niet het aanbevolen gereedschap is om een
    opwaardering uit te voeren van de ene Debian GNU/Linux-release
    naar een andere. Gebruik in de plaats daarvan daarvoor apt-get.
    Voor opwaarderingen tussen releases moet u de Notities bij de
    Release (https://www.debian.org/releases/stable/releasenotes)
    lezen. Dit document beschrijft in detail de aanbevolen stappen
    voor een opwaardering vanaf een eerdere release evenals bekende
    zaken waarmee u rekening moet houden voor u opwaardeert.

    Zie voor gedetailleerde informatie de manpagina aptitude(8) en
    het bestand /usr/share/aptitude/README.

9.1.2. apt-get en apt-cdrom

    Een alternatief voor aptitude is apt-get dat een op APT gebaseerd
    gereedschap voor de commandoregel is (eerder behandeld in
    Paragraaf 8.1.2, “APT”).

    apt-get, het op APT gebaseerd commandoregelgereedschap voor het
    werken met pakketten, biedt een eenvoudige en veilige manier om
    pakketten te installeren en op te waarderen.

    Om apt-get te gebruiken moet u het bestand /etc/apt/sources.list
    bewerken om het in te stellen, net zoals voor Paragraaf 9.1.1,
    “aptitude”.

    Geef dan de opdrachten

    apt-get update

    gevolgd door

    apt-get dist-upgrade

    Beantwoord eventuele vragen die zich aandienen en uw systeem zal
    opgewaardeerd worden. Zie ook de man-pagina apt-get(8) en
    Paragraaf 8.1.2, “APT”.

    Indien u CD's/DVD's/BD's wilt gebruiken om pakketten te
    installeren, kunt u apt-cdrom gebruiken. Raadpleeg voor
    bijkomende informatie het onderdeel "APT-pakketbronnen van
    optische media toevoegen" uit de 'Notities bij de Release'.

    Merk op dat wanneer u een pakket ophaalt en installeert, het ook
    behouden wordt in de mappenstructuur onder /var. Om te vermijden
    dat uw partitie volloopt, moet u eraan denken om extra bestanden
    te verwijderen met apt-get clean en apt-get autoclean of ze naar
    een andere plaats te verplaatsen (hint: gebruik apt-move).

9.2. Moet ik overschakelen naar de één-gebruikersmodus om een pakket
op te waarderen?

    Neen. Pakketten kunnen ter plaatse opgewaardeerd worden, zelfs op
    werkende systemen. Debian beschikt over een pargramma
    start-stop-daemon dat aangeroepen wordt om een actief proces te
    stoppen en dan opnieuw te starten als dat nodig is tijdens de
    opwaardering van een pakket.

9.3. Moet ik al die .deb-archieven op mijn schijf behouden?

    Neen. Indien u de bestanden naar uw schijf gedownload heeft, kunt
    u ze van uw systeem verwijderen nadat u de pakketten
    geïnstalleerd heeft, bijvoorbeeld met de opdracht aptitude clean.

9.4. Hoe kan ik een logboek bijhouden van de pakketten die ik
toevoegde aan het systeem? Ik zou willen weten wanneer er
opwaarderingen en verwijderingen plaats gevonden hebben en over welke
pakketten het dan ging!

    Als u bij dpkg de optie --log gebruikt, doet u dpkg
    toestandswijzigingen en acties loggen. Het logt zowel het
    aanroepen van dpkg (bijv.

    2005-12-30 18:10:33 install hello 1.3.18 2.1.1-4

    ) als het resultaat ervan (bijv.

    2005-12-30 18:10:35 status installed hello 2.1.1-4

    ) Indien u graag een log wilt bijhouden van elke aanroep van dpkg
    (ook die welke gebeurden via frontends zoals aptitude), zou u

    log /var/log/dpkg.log

    kunnen toevoegen aan uw bestand /etc/dpkg/dpkg.cfg. Zorg ervoor
    dat de gecreëerde logbestanden periodiek geroteerd worden. Indien
    u gebruik maakt van logrotate, kunt u dit bekomen door een
    bestand /etc/logrotate.d/dpkg aan te maken met de volgende regels

    /var/log/dpkg {
      missingok
      notifempty
    }

    Meer informatie over loggen met dpkg is te vinden in de
    man-pagina van dpkg(1).

    aptitude logt de installaties, de verwijderingen en de
    opwaarderingen van pakketten die het van plan is uit te voeren in
    /var/log/aptitude. Merk op dat het resultaat van deze acties niet
    opgeschreven wordt in dit bestand!

    Een andere manier om uw acties te registreren is het uitvoeren
    van uw pakketbeheersessie binnenin het programma script(1).

9.5. Kan ik het systeem automatisch bijwerken?

    Ja. U kunt cron-apt gebruiken. Dit gereedschap werkt het systeem
    met regelmatige tussenpozen bij via een cron-taak. Standaard
    werkt het enkel de pakketlijst bij en downloadt het nieuwe
    pakketten, zonder ze evenwel te installeren.

    Opmerking: het automatisch opwaarderen van pakketten wordt op
    systemen die testing of unstable gebruiken, NIET, aangezien dit
    onverwachte effecten kan hebben en pakketten zonder kennisgeving
    kan verwijderen.

9.6. Ik heb verschillende computers. Hoe kan ik de bijwerkingen
slechts eenmaal downloaden?

    Indien u in uw netwerk meer dan een Debian-computer heeft, is ht
    nuttig om apt-cacher te gebruiken om al uw Debian-systemen
    up-to-date te houden.

    apt-cacher vermindert de vereisten inzake bandbreedte voor
    Debian-spiegelservers door de frequentie waarmee de backend de
    bestanden Packages, Releases en Sources bijwerkt, te beperken en
    door elk bestand slechts eenmaal op te halen, ongeacht het reële
    verzoek van de proxy. apt-cacher bouwt automatisch een Debian
    HTTP-spiegelserver op basis van de verzoeken die via de proxy
    passeren.

    U kunt natuurlijk ook hetzelfde resultaat bekomen als u reeds
    gebruik maakt van een standaard proxy met cache en al uw systemen
    geconfigureerd zijn om die te gebruiken.

Hoofdstuk 10. Debian en de kernel

10.1. Kan ik een kernel installeren en compileren zonder bepaalde
Debian-specifieke afstellingen?

    Ja.

    Er is enkel een gebruikelijke valkuil: De C-bibliotheken van
    Debian worden gebouwd met de recentste stabiele release van de 
    kernel-headers. Mocht u echter een programma moeten compileren
    met recentere kernel-headers dan die van de stabiele tak, dan
    moet u ofwel het pakket dat de headers bevat (linux-libc-dev),
    opwaarderen, ofwel de nieuwe headers gebruiken uit de uitgepakte
    boomstructuur van de recentere kernel. Dit wil zeggen dat als de
    kernelbroncode zich in /usr/src/linux bevindt, u bij het
    compileren -I/usr/src/linux/include/ moet toevoegen aan uw
    commandoregel.

10.2. Welke gereedschappen stelt Debian ter beschikking om een
aangepaste kernel te bouwen?

    Gebruikers die een aangepaste kernel willen (of moeten) bouwen,
    worden aangemoedigd om er het daarvoor bedoelde Debian-pakket te
    gebruiken dat recente versies van het bouwsysteem voor de kernel
    bevat. Nadat u de kernel geconfigureerd heeft, moet u gewoon de
    volgende opdracht geven:

    make deb-pkg

    Het nieuwe kernelpakket zal aangemaakt worden in de map net boven
    de mappenboom van de kernelbroncode en het kan geïnstalleerd
    worden met dpkg -i.

    Gebruikers moeten de broncode van de meest recente kernel (of de
    kernel van hun keuze) apart downloaden van hun favoriete
    Linux-archiefsite, tenzij er een pakket beschikbaar is met de
    naam linux-source-versie (waarbij versie staat voor de
    kernelversie).

10.3. Welke bijzondere voorzieningen stelt Debian ter beschikking
voor het omgaan met modules?

    Er wordt in het bestand /etc/modules een configuratie bijgehouden
    met de modules die bij het opstarten handmatig geladen moeten
    worden. Het bewerken van dit bestand is evenwel slechts zelden
    nodig.

    Overige module-configuratie wordt bijgehouden in de map /etc/
    modprobe.d/. Meer informatie over de indeling van deze bestanden
    is te vinden in de man-pagina modprobe.conf(5).

10.4. Kan ik een oud kernel-pakket veilig de-installeren, en zo ja,
hoe?

    Ja. Het script linux-image-NNN.prerm controleert of de kernel die
    u momenteel gebruikt dezelfde is als die welke u tracht te
    de-installeren. Daardoor kunt u ongewenste pakketten met een
    kernel-image verwijderen met dit commando:

    dpkg --purge linux-image-NNN

    (vervang uiteraard NNN door het versie- en revisienummer van uw
    kernel)

10.5. Waar vindt ik meer informatie over Linux-pakketten voor Debian?

    Bijkomende informatie wordt bijgehouden in het Debian Linux
    Kernel Handbook (https://kernel-team.pages.debian.net/
    kernel-handbook/) .

Hoofdstuk 11. Uw Debian GNU/Linux-systeem aanpassen

11.1. Hoe zorg ik ervoor dat alle programma's dezelfde papiergrootte
gebruiken?

    Installeer het pakket libpaper1 en het zal u vragen naar een
    standaardpapiergrootte die voor het hele systeem geldt. Deze
    instelling wordt opgeslagen in het bestand /etc/papersize.

    Gebruikers kunnen de instelling van de papiergrootte omzeilen met
    de omgevingsvariabele PAPERSIZE. Raadpleeg voor bijkomende
    informatie de man-pagina papersize(5).

11.2. Hoe kan ik toegang verlenen tot randapparatuur zonder de
beveiliging in het gedrang te brengen?

    Veel apparaatbestanden in de map /dev behoren toe aan vooraf
    gedefinieerde groepen. Bijvoorbeeld, /dev/sr0 behoort toe aan de
    groep cdrom.

    Indien u wilt dat een bepaalde gebruiker toegang heeft tot een
    van deze apparaten, moet u de gebruiker gewoon toevoegen aan de
    groep waartoe het apparaat behoort, d.w.z. doe:

    adduser gebruiker groep

    Op die manier hoeft u de bestandspermissies van het apparaat niet
    te wijzigen.

    Indien u dit doet vanuit een gebruikersshell of vanuit een
    grafische werkomgeving, dan moet u eerst uitloggen en weer
    inloggen om effectief een lid van die groep te worden. Om na te
    gaan tot welke groepen u behoort, gebruikt u het commando groups.

    Als u de toegangspermissies van een randapparaat wijzigt, moet u
    weten dat ten gevolge van de introductie van udev, de kans
    bestaat dat deze bij het opstarten van het systeem voor sommige
    apparaten aangepast worden. Indien dit het geval is voor de
    randapparaten waarin u geïnteresseerd bent, dan zult u de regels
    in /etc/udev moeten aanpassen.

11.3. Hoe laad ik bij het opstarten van de computer een tekenset voor
de console op de manier van Debian?

    Het pakket kbd ondersteunt dit. Bewerk het bestand/etc/kbd/
    config.

11.4. Hoe kan ik de standaardinstellingen configureren van een
toepassingsprogramma onder X11?

    In Debian plaatsen grafische programma's (X-programma's) de
    informatie over de hulpbronnen van hun toepassing in de map /etc/
    X11/app-defaults/. Indien u globale aanpassingen wilt maken aan
    grafische toepassingen, moet u die aanpassingen in deze bestanden
    plaatsen. Zij staan gemarkeerd als configuratiebestanden,
    waardoor hun inhoud bewaard blijft bij opwaarderingen.

11.5. Hoe start een Debian-systeem op?

    Zoals alle Unix-varianten start Debian op door het programma init
    uit te voeren. Zoals de meeste Linux-distributies, gebruikt een
    standaard Debian-systeem systemd als implementatie van init. De
    traditionele System-V implementatie van init en andere methodes
    worden ook ondersteund. ^[5]

    Om de volgorde te bepalen waarin diensten worden opgestart, maken
    traditionele Unix-systemen in System-V stijl gebruik van 
    runlevels. Onder systemd worden deze vervangen door targets. Om
    het standaard-target te kennen waarnaartoe systemd het systeem
    zal brengen, gebruikt u het commando

    systemctl get-default

    Tijdens het opstarten start systemd de diensten en andere targets
    die vermeld worden in het standaard target-bestand /lib/systemd/
    system/default.target. De bestanden voor deze diensten en targets
    worden geïnstalleerd en de dienst wordt geactiveerd tijdens de
    pakketinstallatie van Debian. Indien u wilt dat een specifieke
    dienst niet wordt gestart bij het opstarten, kunt u in plaats van
    het overeenkomstige pakket te verwijderen, het volgende commando
    uitvoeren:

    systemctl disable dienst.service

    waarbij u de naam van het service-bestand gebruikt, zoals het in
    /lib/systemd/system geïnstalleerd is (gewoonlijk gebaseerd op de
    naam van het pakket).

    The service file /lib/systemd/system/rc-local.service provides an
    easy way to run customized scripts in the file /etc/rc.local
    after boot-up, similar to what's offered on Debian systems
    running System-V style init. Beware: this script will fail if it
    tries to interact with the console such as asking for a user
    password or trying to clear the screen.

    U kunt de toestand van elke dienst controleren met het commando

    service pakket status

    . Om een dienst te starten of te stoppen gebruikt u de commando's

    service pakket start

     en

    service pakket stop

    . Het commando service werkt op een Debian-systeem met elk
    ondersteund init-systeem, niet enkel met systemd. Indien u echter
    verkiest om op elk door systemd ondersteund Linux-systeem
    hetzelfde commando te gebruiken om de toestand van een dienst te
    controleren, moet u het volgende commando uitvoeren:

    systemctl status pakket.service

    om diezelfde informatie te verkrijgen.

    Voor bijkomende informatie over systemd voor Debian, raadpleegt u
    https://wiki.debian.org/systemd (https://wiki.debian.org/systemd)
    .

11.6. En wat met Debian en het traditionele System V init?

    Debian ondersteunt het opstarten van de computer met het
    traditionele System V init via het pakket sysvinit-core. Het
    configuratiebestand voor System V init (dat /etc/inittab is)
    bepaalt dat het eerste script dat uitgevoerd moet worden, /etc/
    init.d/rcS is. Dat script voert alle scripts uit /etc/rcS.d/ uit
    door subprocessen af te splitsen om initialisatietaken uit te
    voeren, zoals het controleren en aankoppelen van
    bestandssystemen, het laden van modules, het starten van
    netwerkdiensten, het instellen van de klok en andere
    initialisatietaken.

    Nadat het opstartproces voltooid is, voert init alle
    start-scripts uit die zich in de map bevinden die gespecificeerd
    wordt door het standaard 'runlevel' (dit 'runlevel' wordt
    opgegeven door het element id in /etc/inittab). Zoals de meeste
    vormen van Unix die compatibel zijn met System V, heeft Linux 7
    'runlevels':

      * 0 (stop het systeem),

      * 1 (één-gebruikersmodus),
   
      * 2 tot 5 (verschillende meerdere-gebruikersmodi), en

      * 6 (herstart het systeem).

    Op Debian-systemen staat id=2 ingesteld, wat aangeeft dat het
    standaard-runlevel '2' is als naar de
    meerdere-gebruikers-toestand overgegaan wordt en dat de scripts
    uit /etc/rc2.d/ uitgevoerd zullen worden.

    Debian past een onderling afhankelijke opstartvolgorde toe via 
    insserv met behulp van de LSB-headers van elk script onder /etc/
    init.d/, evenals het gelijktijdig parallel opstarten via het
    gebruik van startpar om het opstartproces te versnellen.

    De scripts in elk van de /etc/rcN.d/-mappen zijn gewoon
    symbolische koppelingen naar scripts in /etc/init.d/. Het zijn
    echter de namen van de bestanden in elk van de /etc/rcN.d/-mappen
    die gebruikt worden om aan te geven op welke wijze de scripts in
    /etc/init.d/ zullen uitgevoerd worden. Meer specifiek worden
    vooraleer een 'runlevel' binnengegaan wordt, alle scripts
    uitgevoerd die beginnen met 'K'. Dit zijn scripts die diensten
    doden. Daarna worden alle scripts die beginnen met 'S'
    uitgevoerd. Deze scripts starten diensten. Het uit twee cijfers
    bestaand getal dat na de 'K' of 'S' volgt, geeft de volgorde aan
    waarin het script uitgevoerd wordt. Scripts met het laagste getal
    worden eerst uitgevoerd.

    Een dergelijke benadering werkt, omdat de scripts in /etc/init.d/
    allemaal een argument nodig hebben dat 'start', 'stop', 'reload',
    'restart' of 'force-reload' kan zijn en dan de taak uitvoeren die
    door dat argument opgegeven wordt. Zelfs nadat een systeem
    opgestart werd kunnen deze scripts gebruikt worden om
    verschillende processen te controleren.

    Bijvoorbeeld, met het argument 'reload' stuurt het commando

    /etc/init.d/sendmail reload

    de sendmail-daemon het signaal om zijn configuratiebestand
    opnieuw in te lezen.

    Merk op dat invoke-rc.d niet gebruikt zou moeten worden om de
    scripts uit /etc/init.d/ aan te roepen. In plaats daarvan moet 
    service gebruikt worden.

11.7. Zijn er nog andere methodes om een Debian-systeem op te
starten?

    Indien u houdt van System V init, maar niet van de koppelingen in
    /etc/rc?.d/*, kunt u het pakket file-rc installeren. Dat zet de
    koppelingen om in één enkel configuratiebestand /etc/
    runlevel.conf.

    Indien u niet van System V en ook niet van systemd houdt, voelt u
    misschien wel iets voor openrc of runit of daemontools.

11.8. Hoe gaat het systeem voor pakketbeheer om met pakketten die
configuratiebestanden voor andere pakketten bevatten?

    Sommige gebruikers willen bijvoorbeeld een nieuwe server creëren
    door een groep Debian-pakketten te installeren evenals een lokaal
    gemaakt pakket dat uit configuratiebestanden bestaat. Dit is over
    het algemeen geen goed idee, omdat dpkg niet op de hoogte zal
    zijn van die configuratiebestanden die zich in een ander pakket
    bevinden, en dus mogelijk conflicterende configuraties kan
    neerschrijven wanneer een van de pakketten uit de initiële
    "groep' opgewaardeerd wordt.

    Maak in de plaats daarvan een lokaal pakket dat de
    configuratiebestanden van de betreffende "groep" Debian-pakketten
    aanpast. Dan zal dpkg en de rest van het pakketbeheersysteem zien
    dat de bestanden gewijzigd werden door de lokale
    "systeembeheerder" en zullen ze geen poging doen om ze te
    overschrijven wanneer deze pakketten opgewaardeerd worden.

11.9. Hoe omzeil ik een bestand dat door een pakket geïnstalleerd
werd, zodat in de plaats van dat bestand een andere versie gebruikt
kan worden?

    Verondersel dat een systeembeheerder of een lokale gebruiker
    liever een programma "lokale-login" wil gebruiken in plaats van
    het programma "login" warin door het Debian-pakket login voorzien
    wordt.

    Overschrijf

      * /bin/login niet met lokale-login.

    Het systeem voor pakketbeheer zal geen kennis hebben van deze
    wijziging en zal uw aangepaste /bin/login gewoon overschrijven
    als het pakket login (of elk pakket dat voorziet in /bin/login)
    geïnstalleerd of opgewaardeerd wordt.

    Doe liever het volgende:

      * Geef de opdracht:

        dpkg-divert --divert /bin/login.debian /bin/login

        om er voor te zorgen dat alle toekomstige installaties van
        het Debian-pakket login het bestand /bin/login naar /bin/
        login.debian schrijven.

      * Voer dan de volgende opdracht uit:

        cp login-local /bin/login

        om uw eigen lokaal gebouwd programma op zijn plaats te
        zetten.

    Gebruik de opdracht dpkg-divert --list om te zien welke
    afgeleiden er momenteel actief zijn op uw systeem.

    Meer informatie wordt gegeven in de man-pagina dpkg-divert(8).

11.10. Hoe kan ik mijn lokaal gebouwd pakket opgenomen krijgen in de
lijst van beschikbare pakketten waar het pakketbeheersysteem weet
heeft?

    Geef de opdracht:

    dpkg-scanpackages BIN_DIR OVERRIDE_FILE [PATHPREFIX] > mijn_Pakketten

    waarbij

      * BIN-DIR een map is waar Debian-archiefbestanden (die
        gewoonlijk de extensie ".deb" hebben) opgeslagen worden.

      * OVERRIDE_FILE is een bestand dat bewerkt wordt door de
        onderhouders van de distributie en gewoonlijk opgeslagen
        wordt op een Debian-archief in indices/override.main.gz voor
        de Debian-pakketten in de distributie "main". Voor lokale
        pakketten kunt u dit negeren.

      * PATHPREFIX een optionele tekenreeks is die vooraan toegevoegd
        kan worden voor mijn_Pakketten, het bestand dat aangemaakt
        wordt.

    Eens u het bestand mijn_Pakketten gebouwd heeft, moet u het
    pakketbeheersysteem erover informeren door het volgende commando
    te gebruiken:

    dpkg --merge-avail mijn_Pakketten

    Indien u APT gebruikt, kunt u ook de lokale pakketbron toevoegen
    aan uw bestand sources.list(5).

11.11. Dommige gebruikers houden van mawk, anderen houden van gawk;
sommigen houden van vim, anderen houden van elvis; sommigen houden
van trn, anderen houden van tin. Hoe ondersteunt Debian diversiteit?

    Er zijn verschillende gevallen waarin twee pakketten voorzien in
    twee verschillenden versies van een programma, die beide dezelfde
    kernfunctionaliteit bieden. Gebruikers kunnen het ene verkiezen
    boven het andere uit gewoonte of omdat de gebruikersinterface van
    het ene pakket iets meer bevalt dan die van het andere. Andere
    gebruikers op hetzelfde systeem kunnen een andere keuze maken.

    Debian gebruikt een "virtueel" pakketsysteem om systeembeheerders
    toe te laten hun voorkeursgereedschappen te kiezen (of de
    gebruikers deze te laten kiezen) als er twee of meer zijn die
    dezelfde basisfunctionaliteit bieden, en om zonder een specifiek
    pakket op te geven, toch te voldoen aan de vereisten inzake
    pakketafhankelijkheden.

    Er zouden op een systeem bijvoorbeeld twee verschillende versies
    van een nieuwslezerprogramma kunnen staan. Het nieuwsserverpakket
    kan de aanwezigheid op het systeem van een nieuwslezer
    'aanbevelen', maar de keuze tussen tin en trn wordt overgelaten
    aan de individuele gebruiker. Aan de aanbeveling wordt voldaan
    door zowel het pakket tin als het pakket trn te laten voorzien in
    het virtuele pakket news-reader. Welk programma aanroepen wordt,
    wordt bepaald door een koppeling die van een bestand met de
    virtuele pakketnaam /etc/alternatives/news-reader verwijst naar
    het gekozen bestand, bijv. /usr/bin/trn.

    Een enkele koppeling volstaat niet om het gebruik van een
    alternatief programma ten volle te ondersteunen. Normaal moeten
    ook man-pagina's, en eventuele andere ondersteunende bestanden
    ook geselecteerd worden. Het Perl-script update-alternatives
    biedt een manier om ervoor te zorgen dat alle bestanden die met
    een opgegeven pakket verband houden, geselecteerd worden als de
    systeemstandaard.

    Om bijvoorbeeld na te gaan welke uitvoerbare bestanden voorzien
    in 'x-window-manager', geeft u de opdracht:

    update-alternatives --display x-window-manager

    Indien u dit wenst te veranderen, geef dan het commando:

    update-alternatives --config x-window-manager

    en volg de instructies op het scherm (eigenlijk het cijfer
    invoeren dat naast het item staat dat u meer verkiest).

    Indien een pakket om een of andere reden zichzelf niet als
    'window manager' bekendmaakt (stel een bugrapport op als dit een
    fout is), of indien u een windowmanager uit de map /usr/local
    gebruikt, zullen de keuzemogelijkheden op het scherm uw
    voorkeurprogramma niet vermelden. U kunt de koppeling bijwerken
    via commandoregelopties zoals deze:

    update-alternatives --install /usr/bin/x-window-manager \
      x-window-manager /usr/local/bin/wmaker-cvs 50

    Het eerste argument voor de optie '--install' is de symbolische
    koppeling die wijst naar /etc/alternatives/NAAM, waarbij NAAM het
    tweede argument is. Het derde argument is het programma waarnaar
    /etc/alternatives/NAAM moet verwijzen en het vierde argument is
    de prioriteit (hogere waarden betekenen een grotere kans dat het
    alternatief automatisch uitgekozen wordt).

    Om een alternatief dat u toevoegde, te verwijderen, geeft u
    gewoon het commando:

    update-alternatives --remove x-window-manager /usr/local/bin/wmaker-cvs


---------------------------------------------------------------------

    ^[5] In 2014 stapte Debian voor zijn standaard "init system" over
    van System V naar systemd. In april 2015 was Debian 8 "jessie" de
    eerste release met systemd als standaard init. Vier beslissingen
    (https://www.debian.org/devel/tech-ctte#status) van het Technisch
    Comité van Debian waren daarbij betrokken: Bug #727708 (https://
    lists.debian.org/20140211193904.GX24404@rzlab.ucr.edu)
    11-02-2014: "Het comité heeft beslist dat in jessie het standaard
    init systeem voor Linux-architecturen systemd moet zijn." Bug #
    746715 (https://lists.debian.org/
    20140801023630.GF12356@teltox.donarmstrong.com) 01-08-2014: "Het
    technisch comité verwacht van de pakketonderhouders dat zij de
    verschillende beschikbare init systemen zullen blijven
    ondersteunen", en redelijke bijdragen zullen incorporeren. Bug #
    746578 (https://lists.debian.org/
    20141116001628.GO32192@teltox.donarmstrong.com) 15-11-2014: "Het
    comité heeft beslist dat systemd-shim als eerste alternatieve
    vereiste voor libpam-systemd vermeld moet worden in plaats van
    systemd-sysv." Deze beslissing maakte makkelijker om een Debian
    systeem zonder systemd draaiend te houden. Bug #762194 (https://
    lists.debian.org/
    21592.61064.527547.410074@chiark.greenend.org.uk) 04-11-2017:
    "Over het automatisch omschakelen van init-systeem tijdens de
    opwaardering"

Hoofdstuk 12. Ondersteuning krijgen voor Debian GNU/Linux

12.1. Welke andere documentatie bestaat er o en voor een
Debian-systeem?

      * Installatie-instructies voor de huidige release: zie https://
        www.debian.org/releases/stable/installmanual (https://
        www.debian.org/releases/stable/installmanual) .

      * De Debian GNU/Linux referentiehandleiding behandelt veel
        aspecten van systeembeheer via voorbeelden met
        shell-opdrachten. Er worden elementaire inleidingen, tips, en
        andere informatie gegeven over veel verschillende
        onderwerpen, gaande van systeembeheer tot programmeren.

        U vindt ze in het pakket debian-reference en op https://
        www.debian.org/doc/user-manuals#quick-reference (https://
        www.debian.org/doc/user-manuals#quick-reference) .

      * Het Debian beleidshandboek beschrijft de beleidsmatige
        vereisten waaraan een distributie moet beantwoorden, met name
        de structuur en de inhoud van het Debian-archief,
        verschillende elementen in verband met het ontwerp van het
        besturingssysteem, enz. Het bevat ook de technische vereisten
        waaraan elk pakket moet beantwoorden om in de distributie
        opgenomen te worden en beschrijft de technische basisaspecten
        van binaire en bronpakketten in Debian.

        U vindt het in het pakket debian-policy of op https://
        www.debian.org/doc/devel-manuals#policy (https://
        www.debian.org/doc/devel-manuals#policy) .

      * Documentatie die ontwikkeld werd door het Debian
        Documentatieproject. Ze is te vinden op https://
        www.debian.org/doc (https://www.debian.org/doc) en bevat
        gebruikershandleidingen, systeembeheerhandleidingen en
        beveiligingshandleidingen voor het besturingssysteem Debian
        GNU/Linux.

      * Documentatie over geïnstalleerde Debian-pakketten: de meeste
        pakketten bevatten bestanden die uitgepakt worden in /usr/
        share/doc/PAKKET.
   
      * Documentatie over het Linux-project: Het pakket doc-linux van
        Debian installeert alle meest recente versies van HOWTO's en
        mini-HOWTO's van het Linux Documentation Project (http://
        www.tldp.org/) .

      * 'Man'-pagina's in de trant van Unix: voor de meeste
        commando's bestaan man-pagina's die geschreven werden naar
        het model van de originele 'man'-bestanden van Unix. Om
        bijvoorbeeld de man-pagina te zien van het commando 'ls',
        geeft u de opdracht man ls. Geef de opdracht man man voor
        bijkomende informatie over het vinden en bekijken van
        man-pagina's.

        Gebruikers voor wie Debian nieuw is, moeten weten dat de
        'man'-pagina's van vele algemene systeemopdrachten pas
        beschikbaar zijn nadat deze pakketten geïnstalleerd zijn:

          + man-db, dat het man-programma zelf bevat en andere
            programma's voor het manipuleren van man-pagina's.

          + manpages, dat de systeem-man-pagina's bevat. (zie
            Paragraaf 5.9, “Hoe ondersteunt Debian andere talen dan
            het Engels?”).

      * 'Info'-pagina's in de trant van GNU: gebruikersdocumentatie
        voor heel wat commando's, in het bijzonder de
        GNU-gereedschappen, is niet te vinden in 'man'-pagina's, maar
        in 'info'-bestanden die gelezen kunnen worden met het
        GNU-gereedschap info, via het commando M-x info in GNU Emacs
        of met een ander programma voor het weergeven van
        Info-pagina's.

        Het belangrijkste voordeel tegenover de originele
        'man'-pagina's is dat het een hypertekst-systeem betreft. Het
        heeft echter geen WWW nodig; info kan uitgevoerd worden in
        een gewone tekstconsole. Het werd ontworpen door Richard
        Stallman en is ouder dan WWW.

    Note that you may access a lot of documentation on your system by
    using a WWW browser, through dwww, dhelp or doccentral commands,
    found in respective packages, or by using yelp.

12.2. Bestaan er online-hulpbronnen waar over Debian gepraat wordt?

    Ja. In feite is de belangrijkste manier die Debian gebruikt om
    ondersteuning te bieden aan zijn gebruikers via e-mail. We zullen
    daarover wat informatie geven en enkele andere nuttige
    hulpbronnen vermelden. Er worden zelfs nog meer bronnen vermeld
    op de webpagina over Ondersteuning voor Debian (https://
    www.debian.org/support) .

12.2.1. Mailinglijsten

    Er bestaan een heleboel mailinglijsten die verband houden met
    Debian (https://www.debian.org/MailingLists/) .

    Op een systeem waarop het pakket doc-debian geïnstalleerd is,
    bevat het bestand /usr/share/doc/debian/mailing-lists.txt een
    volledige lijst met mailinglijsten..

    Mailinglijsten van Debian krijgen een naam volgens het patroon
    debian-lijst-onderwerp. Voorbeelden zijn debian-announce,
    debian-user, debian-news. Om in te schrijven op een van de
    debian-lijst-onderwerp-lijsten moet u een e-mail sturen naar
    debian-lijst-onderwerp-request@lists.debian.org met het woord
    "subscribe" in het kopveld Onderwerp:. Zorg ervoor om -request
    toe te voegen aan het e-mailadres als u deze methode gebruikt om
    in te tekenen of uit te schrijven. Anders gaat uw e-mailbericht
    naar de lijst zelf, wat, afhankelijk van uit welk perspectief u
    het bekijkt, pijnlijk of storend kan zijn.

    U kunt ook intekenen op mailinglijsten met het Web-formulier
    (https://www.debian.org/MailingLists/subscribe) . U kunt zich ook
    uitschrijven met een Web-formulier (https://www.debian.org/
    MailingLists/unsubscribe) .

    Het e-mailadres van de lijstbeheerder is <
    listmaster@lists.debian.org>, mocht u problemen ondervinden.

    De mailinglijsten zijn publieke fora. Alle e-mails die naar de
    lijsten verstuurd worden, worden ook naar de publieke archieven
    gekopieerd, waar iedereen (ook wie niet ingetekend heeft) ze kan
    doorbladeren en doorzoeken. Zorg er daarom voor om nooit
    confidentiële informatie of niet-toegelaten materiaal naar de
    lijsten te sturen. Daaronder vallen ook zaken zoals
    e-mailadressen. Van bijzonder belang is het feit dat bekend is
    dat spammers misbruik gemaakt hebben van e-mailadressen die op
    onze mailinglijsten gepost werden. Zie voor meer informatie het
    Privacy-beleid voor de mailinglijsten (https://www.debian.org/
    MailingLists/#disclaimer)

    Archives of the Debian mailing lists are available via WWW at
    https://lists.debian.org/ (https://lists.debian.org/) which can
    be searched at Debian Mailing Lists Archives search (https://
    lists.debian.org/search.html) .

12.2.1.1. Welke gedragscode geldt er voor de mailinglijsten?

    Als u de mailinglijsten van Debian gebruikt, wees dan zo
    vriendelijk om deze richtlijnen te volgen:

      * Zend geen spam. Zie het Reclamebeleid op de mailinglijsten
        van Debian (https://www.debian.org/MailingLists/#ads) .

      * Wind u niet op, dat is niet beleefd. De mensen die Debian
        ontwikkelen zijn allen vrijwilligers die hun tijd, energie en
        geld investeren in een streven om het Debian-project te
        realiseren.

      * Gebruik geen schuttingtaal. Trouwens, sommige mensen
        ontvangen de lijsten via GPRS (General Packet Radio Service),
        waarop men niet mag vloeken.

      * Zorg ervoor de passende lijst te gebruiken. Stuur uw vraag om
        in te tekenen/uit te schrijven nooit naar de mailinglijst
        zelf.^[6]

      * Zie het hoofdstuk Paragraaf 12.5, “Hoe rapporteer ik in
        Debian een bug?” voor notities over het rapporteren van bugs.

12.2.2. Web forum

    Debian User Forums (http://forums.debian.net/) provides web
    forums on which you can submit questions about Debian and have
    them answered by other users. (It is not an officially part of
    the Debian project.)

12.2.3. Wiki

    Oplossingen voor gebruikelijke peoblemen, howto's, handleidingen,
    tips en andere documentatie is te vinden op de permanent
    bijgewerkte pagina's van Debian Wiki (https://wiki.debian.org/) .

12.2.4. Onderhouders

    Gebruikers kunnen via e-mail een vraag stellen aan een
    individuele pakketonderhouder. Om de onderhouder van een pakket
    met de naam xyz te contacteren, moet u een e-mail sturen naar 
    xyz@packages.debian.org.

12.2.5. Usenet-nieuwsgroepen

    Gebruikers moeten vragen die niet specifiek betrekking hebben op
    Debian stellen in een van de USENWT-groepen over Linux, die een
    naam hebben met comp.os.linux.* of linux.*. Op het WWW bestaan
    verschillende lijsten van Linux Usenet-nieuwsgroepen en andere
    verwante hulpbronnen, bijvoorbeeld op de sites Linux Online
    (https://www.linux.org/docs/usenet.html) en LinuxJournal (http://
    www.linuxjournal.com/helpdesk.php)

12.3. Bestaat eer een snelle manier om informatie over Debian GNU/
Linux op te zoeken?

    Er bestaat een verscheidenheid aan zoekrobotten die documentatie
    in verband met Debian verschaffen:

      * Zoekmachine voor de Website van Debian (https://
        search.debian.org/) .

      * Debian Mailing Lists Archives search (https://
        lists.debian.org/search.html) .

        For example, to find out what experiences people have had
        with finding drivers for NVIDIA graphic cards under Debian,
        try searching the phrase NVIDIA Debian driver. This will show
        you all the posts that contain these strings, i.e. those
        where people discussed these topics.

      * Een van de gebruikelijke zoekrobotten op het internet, zoals
        DuckDuckGo (https://duckduckgo.com/) of Google (https://
        www.google.com/) , zolang u maar de juiste zoektermen
        gebruikt.

        Als u bijvoorbeeld zoekt met het woord "evince", zult u een
        meer uitgebreide uitleg over dit pakket vinden dan de
        beperkte beschrijving uit een veld van zijn control-bestand.

12.4. Worden er logboeken bijgehouden over bekende bugs?

    Er wordt op een publiekelijk toegankelijke wijze gerapporteerd
    over onopgeloste (en afgesloten) problemen: Debian maakte de
    belofte om zo te werk te gaan door in het Sociale Contract van
    Debian (https://www.debian.org/social_contract) voorop te
    stellen: "We zullen geen problemen verborgen houden".

    De Debian GNU/Linux-distributie heeft een bugopvolgingssysteem
    (Bug Tracking System - BTS) waarin gedetailleerde informatie
    staat over bugs die door gebruikers en ontwikkelaars
    gerapporteerd werden. elke bug krijgt een nummer en wordt
    bijgehouden. Als het probleem opgelost is, wordt dit als zodanig
    geregistreerd.

    Een kopie van deze informatie is te vinden op https://
    www.debian.org/Bugs/ (https://www.debian.org/Bugs/) .

    Een mailserver biedt toegang tot de database van het
    bugopvolgingssysteem via e-mail. Om de richtlijnen te bekomen,
    kunt u een e-mail sturen naar request@bugs.debian.org met "help"
    in de berichttekst.

12.5. Hoe rapporteer ik in Debian een bug?

    Indien u in Debian een bug gevonden heeft, lees dan de
    instructies voor het indienen van een bugrapport in Debian. Deze
    instructies kunt u op verschillende plaatsen vinden:

      * Op de website. Een exemplaar van de instructies is te vinden
        op https://www.debian.org/Bugs/Reporting (https://
        www.debian.org/Bugs/Reporting) .
   
      * Op elk Debian-systeem waarop het pakket doc-debian
        geïnstalleerd is. De instructies bevinden zich in het bestand
        /usr/share/doc/debian/bug-reporting.txt.

    U kunt het pakket reportbug gebruiken om u te laten gidsen door
    het rapportageproces en het bericht naar het juiste adres te
    sturen, terwijl ook nog automatisch wat extra informatie over uw
    systeem toegevoegd wordt. Het toont u ook een lijst met bugs die
    reeds tegen het pakket waarover u een bug rapporteert, ingediend
    zijn. Mocht uw probleem reeds eerder gesignaleerd zijn, dan kunt
    u eventueel bijkomende informatie toevoegen aan het bestaande
    bugrapport.

    U kunt een automatisch ontvangstbericht over uw bugrapport
    verwachten. Het rapport zal ook automatisch een
    bugopvolgingsnummer toegekend krijgen, het zal toegevoegd worden
    aan de buglog en doorgestuurd worden naar de mailinglijst
    debian-bugs-dist.


---------------------------------------------------------------------

    ^[6] Gebruik hiervoor het adres debian-lijst-onderwerp
    -REQUEST@lists.debian.org.

Hoofdstuk 13. Bijdragen aan het project van Debian

    Donations (https://www.debian.org/donations) of time (to develop
    new packages, maintain existing packages, or provide user
    support), resources (to mirror the package and WWW archives), and
    money (to pay for new testbeds as well as hardware for the
    archives) can help the project. See also How can you help Debian?
    (https://www.debian.org/intro/help) .

13.1. Hoe kan ik lid/een ontwikkelaar van Debian worden?

    Meewerken aan de ontwikkeling van Debian staat open voor
    iedereen. Nieuwe gebruikers met de juiste vaardigheden en/of de
    bereidheid om die te leren zijn nodig om bestaande pakketten te
    onderhouden die door hun vorige onderhouder "verweesd" werden, om
    nieuwe pakketten te ontwikkelen, om documentatie te schrijven, om
    vertaalwerk te doen, om te helpen met de website van Debian, om
    gebruikersondersteuning te bieden, enz.

    Volunteers can participate in the project as Debian contributor,
    Debian maintainer, or as a Debian developer (with or without
    uploading privileges):

      * Debian contributors participate in many tasks, such as:
        writing documentation, maintaining the website, translating,
        supporting users, reviewing bug reports, or participating in
        different teams. It is an unofficial role and it is usually
        the starting point for many people.

      * Debian maintainers maintain one or more specific packages and
        can upload these packages directly to the archive without
        requiring another Debian developer (or maintainer) to sponsor
        them.

      * Debian developers is the full membership role in Debian. A
        developer can participate in Debian elections, can log into
        most of the systems Debian manages, and can upload any
        package to the archive. This role is provided after a strict
        and thorough process.

    The website provides more information on how to join the project
    (https://www.debian.org/devel/join/) . The description of
    becoming a Debian maintainer can be found at the New Member's
    Corner (https://www.debian.org/devel/join/newmaint) at the Debian
    web site.

    Debian uses Salsa (salsa.debian.org (https://salsa.debian.org/)
    ), a GitLab instance, for collaborative development where anyone
    can sign up and send Merge Requests.

13.2. Hoe kan ik met hulpbronnen bijdragen aan het project van
Debian?

    Vermits het project ernaar streeft om een aanzienlijke
    hoeveelheid software overal ter wereld snel en gemakkelijk
    toegankelijk te maken, zijn spiegelservers nodig. Het verdient de
    voorkeur, al is het niet absoluut noodzakelijk om het volledige
    archief te spiegelen. Raadpleeg de pagina over De grootte van een
    Debian spiegelserver (https://www.debian.org/mirror/size) voor
    informatie over vereisten op het gebied van opslagruimte.

    Het grootste deel van het spiegelen gebeurt zonder enige
    interactie en volledig automatisch met behulp van scripts. Toch
    kan het sporadisch gebeuren dat een storing of een
    systeemaanpassing een menselijke tussenkomst vereist.

    Indien u over een snelle internetverbinding beschikt, over
    voldoende hulpbronnen om een deel of het geheel van de
    distributie te spiegelen en bereid bent de tijd te nemen (of
    daarvoor iemand te zoeken) om in te staan voor het regelmatig
    onderhoud van het systeem, neem dan contact met <
    debian-admin@lists.debian.org>.

13.3. Hoe kan ik op financieel vlak een bijdrage leveren aan Debian?

    Giften van sponsors maken het voor Debian mogelijk om over
    computers en andere hardware te beschikken, om conferenties en
    zogenaamde ontwikkelingssprints te organiseren, enzovoort.
    Raadpleeg voor bijkomende informatie Giften aan Debian (https://
    www.debian.org/donations) . Op de pagina staan ook de
    verschillende manieren vermeld waarop een donatie kan gebeuren.

    Men kan individuele donaties geven aan organisaties die cruciaal
    zijn voor de ontwikkeling van het Debian-project. De
    belangrijkste organisatie is Software in the Public Interest, een
    vereniging in de Verenigde Staten, maar er zijn er ook nog
    andere.

13.3.1. Software in the Public Interest

    Software in the Public Interest (SPI) is een onder IRS 501(c)(3)
    erkende non-profitorganisatie die gevestigd is in de Verenigde
    Staten. De vereniging heeft als doel vrije software te
    ontwikkelen en te verspreiden.

    Ze moedigt programmeurs aan om de 'GNU General Public License' te
    gebruiken of andere licenties die de vrije verspreiding en het
    vrije gebruik van software toelaten, en hardwareontwikkelaars om
    documentatie te verspreiden die het mogelijk maakt om voor hun
    product een apparaatstuurprogramma te schrijven.

    SPI ontvangt giften met fiscale vrijstelling voor veel projecten
    van vrije en open-bronsoftware. Sinds het ontstaan van de
    organisatie is Debian een van de geassocieerde projecten.

    U kunt SPI bereiken op: https://www.spi-inc.org/ (https://
    www.spi-inc.org/) .

13.3.2. Andere organisaties

    There are a number of organizations created in different
    countries that hold assets in trust for Debian. The donations
    page (https://www.debian.org/donations) lists the trusted
    organizations individuals can donate to. At the time of this
    writing there are two of them: the Debian France Association
    (https://france.debian.net/) (in France), and debian.ch (https://
    debian.ch/) (Switzerland and the Principality of Liechtenstein).
    Additional affiliate organizations in other countries are listed
    in Organizations (https://wiki.debian.org/Teams/Auditor/
    Organizations) page in the Debian Wiki.

Hoofdstuk 14. Debian GNU/Linux verspreiden in een commercieel product

14.1. Kan ik Debian CD's maken en verkopen?

    Ga uw gang. Uw hoeft geen toestemming te vragen om iets wat we 
    uitgebracht hebben, te verspreiden, zodat u uw CD kunt
    samenstellen van zodra de beta-testen achter de rug zijn. U hoeft
    ons niet te betalen. Uiteraard moeten alle fabrikanten van CD's
    de licenties van de programma's in Debian respecteren. Zo hebben
    veel van de programma's bijvoorbeeld een GPL-licentie, die
    vereist dat u de broncode ervan verspreidt.

    Ook publiceren we een lijst van CD--fabrikanten die geld,
    software en tijd doneren aan het Debian-project en moedigen we
    gebruikers aan hun aankopen te doen bij fabrikanten die doneren.
    Doneren is dus een goede advertentiestrategie.

14.2. Kan Debian samen met niet-vrije software verpakt worden?

    Ja. Hoewel alle belangrijke componenten van Debian vrije software
    zijn, stellen we ook een map 'non-free' ter beschikking voor
    programma's die niet vrij mogen verspreid worden.

    Mogelijk verkeren CD-fabrikanten in de mogelijkheid de
    programma's die we in die map geplaatst hebben, te verspreiden,
    afhankelijk van de bepalingen in de licentie of hun eigen
    overeenkomst met de auteurs van deze softwarepakketten.
    CD-fabrikanten kunnen ook de niet-vrije software die ze uit
    andere bronnen betrekken, op dezelfde CD verspreiden. Dat is
    niets nieuws: vrije en commerciële software wordt nu reeds door
    veel fabrikanten op dezelfde CD verspreid. Uiteraard blijven we
    auteurs van software aanmoedigen om de programma's die ze
    schrijven uit te brengen als vrije software.

14.3. I maak een speciale Linux-distributie voor een "verticale
markt". Kan ik Debian GNU/Linux gebruiken als Linux-basissysteem met
daarbovenop mijn eigen toepassingen?

    Ja. Van Debian afgeleide distributies worden zowel in nauwe
    samenwerking met het Debian-project zelf gebouwd als door externe
    partijen. Men kan het raamwerk voor Doelgroepspecifieke uitgaves
    van Debian (Debian Pure Blends) (https://www.debian.org/blends/)
    gebruiken om met Debian samen te werken. Het project DebianEdu/
    Skolelinux (https://wiki.debian.org/DebianEdu/) is een dergelijk
    project.

    Er zijn reeds verschillende van Debian afgeleide distributies op
    de markt, zoals grml, LMDE (Linux Mint Debian Edition), Knoppix
    en Ubuntu, die zich tot een ander type doelgroep richten dan het
    originele Debian GNU/Linux, maar de meeste van onze componenten
    gebruiken in hun product.

    Debian beschikt ook over een mechanisme dat ontwikkelaars en
    systeembeheerders toelaat om van specifieke bestanden een lokale
    versie te installeren zodanig dat zie niet overschreven worden
    wanneer andere pakketten opgewaardeerd worden. Dit wordt verder
    besproken onder het thema Paragraaf 11.9, “Hoe omzeil ik een
    bestand dat door een pakket geïnstalleerd werd, zodat in de
    plaats van dat bestand een andere versie gebruikt kan worden?”.

14.4. Kan ik mijn commercieel programma in een Debian-"pakket"
verpakken, zodat het probleemloos geïnstalleerd kan worden op een
Debian-systeem?

    Ga uw gang. Het pakketgereedschap is vrije software. Pakketten
    kunnen al dan niet vrije software zijn, maar het
    pakketgereedschap zal beide installeren.

Hoofdstuk 15. Verwachte wijzigingen in de volgende hoofdrelease van
Debian

    Bij elke nieuwe release tracht het Debian-project te focussen op
    een aantal topics. Deze zijn gekend onder de noemer
    "Release-doelstellingen" (Release Goals) en ze worden allemaal
    beschreven in https://wiki.debian.org/ReleaseGoals/ (https://
    wiki.debian.org/ReleaseGoals/) . Merk op dat de volgende
    onderdelen niet volledig up-to-date kunnen zijn. Wend u tot de
    Wiki voor bijkomende informatie en de actuele toestand
    betreffende deze doelstellingen.

15.1. De beveiliging van het systeem versterken

    Het Debian-project stelt zich tot doel te verzekeren dat elk
    geïnstalleerd systeem tegen aanvallen gewapend en beschermd is.
    Op verschillende manieren kan dit gerealiseerd worden, waaronder:

      * De beveiliging van programma's verbeteren door ze te
        compileren met Security Hardening Build Flags (https://
        wiki.debian.org/ReleaseGoals/SecurityHardeningBuildFlags) om
        ze te beschermen tegen verschillende bekende
        veiligheidsproblemen,
   
      * De standaard systeemconfiguratie verbeteren om het systeem
        minder kwetsbaar te maken voor aanvallen (zowel van binnenuit
        als van buitenaf),

      * Activeren van beveiligingsvoorzieningen die door nieuwe
        kernelversies geboden worden.

    Al deze maatregelen worden op permanente basis genomen. Wat het
    eerste aspect betreft, worden een aantal veiligheidsverhogende
    compilatievlaggen gebruikt, die een aantal gekende types
    aanvallen trachten te voorkomen, zoals overloop van de stack,
    voorspelbaarheid van de plaats in het geheugen van bepaalde
    waarden, enz. De doelstelling is om dit minstens te realiseren
    voor alle pakketten die deel uitmaken van een
    standaardinstallatie en voor de pakketten die sinds 2006 een
    opwaardering hebben gehad omwille van een beveiligingsprobleem.
    Momenteel werden ongeveer 400 pakketten aangepast sinds het begin
    van deze actie. Alle problemen worden in het BTS opgevolgd
    (https://bugs.debian.org/cgi-bin/pkgreport.cgi?tag=
    goal-hardening;users=hardening-discuss@lists.alioth.debian.org) .

15.2. Verbeterde ondersteuning voor niet-Engelstalige gebruikers

    Debian biedt reeds een zeer goede ondersteuning voor
    niet-Engelstalige gebruikers. Zie Paragraaf 5.9, “Hoe ondersteunt
    Debian andere talen dan het Engels?”.

    We hopen mensen te kunnen vinden die ondersteuning kunnen bieden
    voor nog meer talen en programma's en documentatie kunnen
    vertalen. Veel programma's en Debian-specifieke documenten zijn
    reeds voorbereid op internationalisering, en dus hebben we nood
    aan vertalers van berichtencatalogussen. Sommige programma's
    moeten echter nog steeds goed klaargemaakt worden voor
    internationalisering.

    Het vertalingsproject van GNU (GNU Translation Project) ftp://
    ftp.gnu.org/pub/gnu/ABOUT-NLS (ftp://ftp.gnu.org/pub/gnu/
    ABOUT-NLS) werkt aan de internationalisering van de
    GNU-programma's en verschillende andere projecten, zoals de
    desktopomgevingen GNOME en KDE, beschikken over hun eigen
    vertalingsteams. Debian stelt zich niet tot doel om het werk dat
    door deze projecten geleverd wordt, te vervangen of over te doen.
    Debian geniet namelijk mee van het vertaalwerk dat in deze
    projecten door de vertalers geleverd wordt. Er zijn echter steeds
    nog veel programma's die buiten het bereik van deze projecten
    vallen en die binnen Debian vertaald worden.

    Eerdere releases van Debian hebben gefocust op zaken zoals:

      * I18n-ondersteuning (meertalige ondersteuning) in alle
        pakketten die debconf gebruiken: pakketten die gebruik maken
        van het systeem voor configuratiebeheer van Debian, moeten
        voorzien in de mogelijkheid dat alle meldingen die de
        gebruiker te zien krijgt tijdens het configureren van het
        pakket, vertaald worden.

      * I18n-ondersteuning (meertalige ondersteuning) voor
        pakketbeschrijvingen: frontends voor pakketbeheer opwaarderen
        zodat ze de vertalingen van pakketbeschrijvingen gaan
        gebruiken.

      * Naar UTF-8 omzetten van debian/changelog en debian/control.
        Op die manier kunnen de namen van mensen uit Aziatische
        landen bijvoorbeeld in changelogs op een correcte manier
        geschreven worden.

      * I18n-ondersteuning (meertalige ondersteuning) voor het
        installatiesysteem van Debian, met inbegrip van ondersteuning
        voor bepaalde talen waarbij het gebruik van de grafische
        interface vereist is.

15.3. Verbeteringen aan het installatiesysteem van Debian

    Er werd veel werk verricht aan het installatiesysteem van Debian,
    wat geleid heeft tot belangrijke verbeteringen. We zullen er hier
    slechts twee vermelden.

    Het opstarten van het installatiesysteem vanuit Microsoft
    Windows: het is nu mogelijk om het installatiesysteem
    rechtstreeks op te starten vanuit Microsoft Windows zonder dat
    wijzigingen aan de BIOS-instellingen nodig zijn. Bij het invoeren
    van een CD, DVD of USB-stick start automatisch een programma op
    dat een stapsgewijs proces biedt voor het opstarten van het
    installatiesysteem van Debian.

15.4. Meer architecturen

    Het volledige Debian-systeem op andere architecturen. Merk op
    dat, hoewel de ondersteuning voor sommige architecturen bij een
    bepaalde release soms wegvalt, er mogelijk nog steeds een manier
    kan zijn om een installatie uit te voeren en deze op te waarderen
    met de meest recente sid.

15.5. Mer kernels

    Naast het geschikt maken van de distributie voor Debian GNU/Hurd,
    wordt Debian ook geschikt gemaakt voor BSD-kernels, namelijk voor
    FreeBSD (https://www.debian.org/ports/kfreebsd-gnu/) . Deze
    zogenaamde 'port' functioneert zowel met AMD64-
    ("kfreebsd-amd64") als met de traditionele Intel-processors
    ("kfreebsd-i386").

Hoofdstuk 16. Algemene informatie over de FAQ

16.1. Auteurs

    De eerste editie van deze FAQ werd gemaakt en onderhouden door
    J.H.M. Dassen (Ray) en Chuck Stickelman. De auteurs van de
    herwerkte Debian GNU/Linux FAQ zijn Susan G. Kleinmann en Sven
    Rudolph. Na hen werd de FAQ onderhouden door Santiago Vila en
    later door Josip Rodin. De huidige onderhouder is Javier
    Fernandez-Sanguino.

    Delen van de informatie zijn afkomstig uit:

      * De release-aankondiging van Debian-1.1 door Bruce Perens
        (https://perens.com/) ,

      * de Linux-FAQ door Ian Jackson (https://
        www.chiark.greenend.org.uk/~ijackson/) ,

      * De archieven van de mailinglijsten van Debian (https://
        lists.debian.org/) ,

      * de handleiding voor de programmeurs van dpkg en het
        Beleidshandboek van Debian (zie Paragraaf 12.1, “Welke andere
        documentatie bestaat er o en voor een Debian-systeem?”),

      * vele ontwikkelaars, vrijwilligers en testers van
        bèta-releases,

      * het onbetrouwbare geheugen van zijn auteurs. :-)

      * en de FAQ over het kiezen van een Debian-distributie (http://
        KamarajuKusumanchi.github.io/choosing_debian_distribution/
        choosing_debian_distribution.html) , die Kamaraju Kusumanchi
        zo vriendelijk was uit te geven onder de GPL-licentie, zodat
        hij opgenomen kon worden als een nieuw hoofdstuk (zie
        Hoofdstuk 3, Een Debian-distributie kiezen).

    De auteurs houden eraan al wie meehielp aan het realiseren van
    dit document, te bedanken. De Nederlandse vertaling van deze FAQ
    is van de hand van Frans Spiesschaert (2017). Mocht u in deze
    vertaling een fout aantreffen, signaleer ze dan alstublieft met
    een e-mailbericht aan <debian-l10n-dutch@lists.debian.org>.

    Er wordt op geen enkel manier een garantie geboden. Alle
    handelsmerken zijn eigendom van hun respectieve eigenaars.

16.2. Feedback

    Commentaar en toevoegingen bij dit document blijven welkom. Stuur
    een e-mail naar <doc-debian@packages.debian.org>, of dien een
    wens-probleemrapport (wishlist bug report) in tegen het pakket
    debian-faq (https://bugs.debian.org/debian-faq) .

16.3. Beschikbaarheid

    De recentste versie van dit document kan geraadpleegd worden op
    de WWW-pagina's van Debian op https://www.debian.org/doc/FAQ/
    (https://www.debian.org/doc/FAQ/) .

    Het kan ook gedownload worden in platte tekst, HTML en
    PDF-formaat op https://www.debian.org/doc/user-manuals#faq
    (https://www.debian.org/doc/user-manuals#faq) . Daar zijn ook
    verschillende vertalingen te vinden.

    Dit document is te vinden in het pakket debian-faq. Vertalingen
    ervan zijn te vinden in debian-faq-de, debian-faq-fr en in andere
    pakketten.

    The original XML files used to create this document are also
    available in debian-faq's source package, or on Salsa
    (salsa.debian.org), Debian's GitLab instance for collaborative
    development, at: https://salsa.debian.org/ddp-team/
    debian-faq.git. You can browse the repository at https://
    salsa.debian.org/ddp-team/debian-faq (https://salsa.debian.org/
    ddp-team/debian-faq) .

16.4. Bestandsformaat van het document

    Dit document werd geschreven met behulp van de DocBook XML DTD.
    Dit systeem laat ons toe om vanuit één bronformaat bestanden aan
    te maken in verschillende bestandsformaten: dit document
    bijvoorbeeld kan bekeken worden in de bestandsformaten HTML,
    platte tekst, TeX DVI, PostScript, PDF en GNU info.

