İçerikler
Dizin 🔎︎

# Genel Sözlük

Bu sözlük LibreOffice'da karşılaşacağınız bazı önemli terimlerin açıklamalarını içerir.

Bu sözlüğü LibreOffice uygulamasında bulunan yabancı olduğunuz terimleri aramak için kullanın.

### İçerik Menüsü

To activate the context menu of an object, first click the object with the left mouse button to select it, and then, while holding down the Ctrl key or the Command and Option keys, click the mouse button again click the right mouse button. Some context menus can be called even if the object has not been selected. Context menus are found just about everywhere in LibreOffice.

## ASCII

Bilgi Değişimi için Amerikan Standart Kodu (American Standard Code for Information Interchange) kelimelerinin kısaltmasıdır. ASCII kişisel bilgisayarlarda yazıların görüntülenmesi için kullanılan bir karakter kümesidir. Harfler, sayılar, noktalama ve sembolleri içeren 128 karaktere sahiptir. Genişletilmiş ASCII karakter kümesi 256 karakter bulundurur. Her karaktere benzersiz bir numara verilir, ve ASCII kod adıyla anılır.

HTML sayfalarında, sadece 7 bit ASCII karakterler görüntülenebilir ayarlanır. Diğer karakterler, Alman harf üstüne konulan çift noktalar gibi, ayrı kodlar ile ayırt edilir. Genişletilmiş ASCII kod karakterlerini girebilirsiniz: LibreOffice dışarı aktarma süzgeçleri gerekli dönüşüm işlemlerini gerçekleştirir.

## Aralık ayarı

Aralık ayarı (Kerning) harf çiftleri arasındaki boşluk miktarının artırılması veya azaltılması anlamına gelir. Bu şekide Metin genel görünüşü güzelleştirilebilir.

Aralık tabloları hangi harf çiftlerine daha fazla aralık gerektiği hakkında bilgiler içerir. Bu tablolar genellikle yazı türünün bir bileşenidir.

## Açık Grafik Kütüphanesi (OpenGL)

OpenGL Bir 3-B grafik dilidir, ilk önce SGI (Silicon Graphics Inc) tarafından geliştirilmiştir. Bu dilin iki türü genellikle kullanılmaktadır: Microsoft OpenGL, Windows NT altında çalıştırılmak için geliştirilmiştir. Cosmo OpenGL, SGI tarafından geliştirilmiştir. Son söylenilen bütün platformlar ve bütün kişisel bilgisayarlar için bağımsız grafik dilini temsil eder. Hatta özel 3-B grafik donanımı olmayan makineler için de kullanılabilir.

## Bağlantı

The Links to External Files command is found in the Edit menu. The command can only be activated when at least one link is contained in the current document. When you insert a picture, for example, you can either insert the picture directly into the document or insert the picture as a link.

Bir belge içine bir nesne eklendiği zaman dosyanın boyutu (en azından) nesnenin byte boyutu kadar artar. Bu belgeyi kaydettikten sonra başka bir bilgisayarda açtığınız zaman, eklenmiş nesne belgenizde aynı yerde bulunacaktır.

Eğer nesneyi bir bağlantı olarak eklerseniz, sadece bir dosya ismine başvuru eklenir. Belgenizin boyutu sadece eklemiş dosyanın yolu ve dosya başvurusu kadar artar. Eğer belgenizi bir başka bilgisayarda açarsanız, bağlanmış dosyanın belgenizde görüntülenebilmesi için bu dosyanın, o bilgisayarda da aynı başvuru ve yol üzerindeki konumda var olması gereklidir.

Use Edit - Links to External Files to see which files are inserted as links. The links can be removed if required. This will break the link and insert the object directly.

## Bağıl ve Mutlak Kaydetme

In various dialogs (for example, Tools - AutoText) you can select whether you want to save files relatively or absolutely.

Bağıl kaydetmeyi seçerseniz, belgenizde gömülmüş grafikler ve diğer nesneler dosya sisteminde yerleşime göre bağıl olarak kaydedilecektir. Bu durumda , başvurulan dizin yapısının nerede kaydedildiği bir sorun yaratmaz. Dosyalar yerleri dikkate alınmadan bulunur, başvuru dosyanın bulunduğu aynı kök dizine veya sabit disk etiketine bağlı kalır. Siz belgenizin başvurularının diğer bilgisayarlarda farklı dizin yapılarında, farklı kök dizin ve etiketlerde, kullanılabilir kalmasını istiyorsanız önemli bir özelliktir. Ayrıca bir İnternet sunucusu üzerinde dizin yapısı yaratmak istiyorsanız bağıl kaydetme özellikle tavsiye edilir.

Eğer mutlak kaydetmeyi tercih ederseniz, diğer dosyalara yapılan bütün başvurular, karşılık gelen sürücüsü, kök dizini, etiketi temelinde mutlak olacaktır. Bu belgenin avantajı ise başvuruları bulunduran belge diğer dizinler ve klasörlere taşınabilir ve başvurular geçerli kalmaya devam eder.

## Birincil anahtar

Bir birincil anahtar veritabanı alanlarında benzersiz tanıtıcı olarak sunulur. Veritabanı alanlarında benzersiz tanıtıcılar diğer tablolardaki verilere ulaşmak için, ilişkisel veritabanları'nda kullanılır. Eğer başvuru bir başka tablodaki birincil anahtar ile yapılmışsa, yabancı anahtar olarak ifade edilir.

LibreOffice'da, bir tablonun tasarım görünümünde, seçilmiş alan için satır başlığı kısayol menüsünden alakalı komutun seçilmesiyle birincil anahtarı tanımlarsınız.

## Biçimlendirme

Biçimlendirme bir kelime işlemci veya DTP programı kullanılarak metnin görsel düzenlenmesi anlamındadır. Bu terim kağıt biçimi, sayfa sınırları, yazı tipleri, yazı efektleri, ayrıca girintiler ve karakter aralıklarını içerir. Metni LibreOffice tarafından sağlanan doğrudan veya Biçemlerle biçimlendirebilirsiniz.

## DDE

DDE "Dinamik Veri Değişimi" anlamına gelir, OLE'nin "Nesne Bağlama ve Gömme" teknolojisinin öncülüdür. DDE ile nesneler dosya başvuruları ile bağlanır, fakat gömülmezler.

Aşağıdaki işlem sırası ile bir DDE bağlantısı yaratabilirsiniz: Bir Calc hesap tablosundan hücreleri seçin, onları panoya kopyalayın ve başka bir hesap tablosuna geçin, Düzenle - Özel Yapıştır menüsünü seçin. Açılan iletişim penceresinde içerikleri bir DDE bağlantısı olarak eklemek için, Bağlantı seçeneğini işaretleyin. Bir bağlantı etkinleştirildiği zaman, eklenmiş hücre aralığı orijinal dosyasından okunur.

## Direk ve Stil Biçemleme

A style is a set of formatting attributes, grouped and identified by a name (the style name). When you apply a style to an object, the object is formatted with the set of attributes of the style. Several objects of same nature can have the same style. As consequence, when you change the set of formatting attributes of the style, all objects associated with the style also change their formatting attributes accordingly. Use styles to uniformly format a large set of paragraphs, cells, and objects and better manage the formatting of documents.

When you do not use styles, and apply formatting attributes to parts of text directly, this is called Direct formatting (also called manual formatting). The formatting is applied only to the selected area of the document. If the document has several paragraphs, frames, or any other object, you apply direct formatting on each object. Direct formatting is available with the Format menu and with the Formatting toolbar.

A direct formatting attribute applied on a object overrides the corresponding attribute of the style applied to the object.

## Döndürme düğmesi

1. Sayısal alan, para birimi alanı, tarih alanı ve zaman alanı form denetimlerinde döndürme düğmesinin bir özelliğidir. Eğer "Döndürme Düğmesi" aktif ise, alanda karşılıklı yönleri işaret eden yatay veya dikey bir ok çifti sembolü gösterilir.

2. Basic geliştirme ortamında, döndürme düğmesi bir sayısal alan ile iki ok sembolünün oluşturduğu kontrolün ismidir.

Döndürme düğmesinin yanındaki alana sayısal bir değer yazabilir veya döndürme düğmesindeki Yukarı Ok veya Aşağı Ok sembolleriyle değeri seçebilirsiniz. Değeri artırmak veya azaltmak için klavyede Yukarı Ok ve Aşağı Ok tuşlarına basabilirsiniz. Azami ve asgari değeri ayarlamak için Page Up ve Page Down tuşlarına basabilirsiniz.

If the field next to the spin button defines numerical values, you can also define a measurement unit, for example, 1 cm or 5 mm, 12 pt or 2".

## Eğri Nesnesi

Fransız Matematikçi Pierre Bézier tarafından geliştirilmiştir. Bir bézier eğrisi iki boyutlu grafik uygulamalarında kullanılan matematiksel olarak tanımlanmış eğridir. Eğri dört nokta ile tanımlanır: başlangıç konumu ve sonlanma konumu ve iki ayrı orta noktaları. Bézier nesneleri bu noktaların fareyle taşınmasıyla değiştirilirler.

## Focus

In a form document, a control must receive focus from the user in order to become active and perform its tasks. For example, users must give focus to a text box in order to enter text into it.

There are several ways to give focus to a control:

- Designate the control with a mouse or any pointing device.

- Navigate from one control to the next with the keyboard. The document's author may define a tabbing order that specifies the order in which controls will receive focus if the user navigates the document with the keyboard. Once selected, a control may be activated by some other key sequence.

- Select a control through an access key (sometimes called "keyboard shortcut" or "keyboard accelerator").

## Half-width and Full-width Characters

Half-width and full-width are properties used to differentiate characters used by some East Asian languages and scripts, mainly Chinese, Japanese, and Korean (CJK).

The Han characters, Hiragana and Katakana characters, as well as Hangul characters used by these scripts are usually of square shape, and on fixed-width (monospace) display they occupy space of two Latin/ASCII characters. They are therefore called full-width characters, while the letters in Latin alphabet, digits, and punctuation marks included in ASCII character set are called half-width characters.

For historical reasons, a set of square-shaped Latin letters, digits, and punctuation marks are also defined and used in CJK typography, in addition to or in place of their half-width counterparts. They are called full-width forms. Similarly, there are also half-width forms of the usually full-width Katakanas and Hangul Jamos, and they have narrower shapes instead of square ones. A character's half-width and full-width forms are essentially two ways of writing the same character, just like uppercase and lowercase forms of Latin alphabet. LibreOffice supports conversion between half-width and full-width, as well as ignoring width difference when matching text strings.

## IME

IME girdi metodu düzenleyicisi anlamına gelir. Bir program kullanıcıların batı dilleri haricindeki karmaşık karakterli diller ile çalışırken, standart klavye ile bu karakterleri girebilmesine olanak tanır.

## JDBC

LibreOffice ile çalışırken bir veri tabanına (JDBC) API programıyla bağlanmak için, Java Veritabanı Bağlanabilirliğini kullanabilirsiniz. JDBC sürücüleri Java platformunda yazılmış ve platform bağımsız yazılımlardır.

## Karmaşık Metin Düzeni (Complex Text Layout "CTL")

Karmaşık metin düzenindeki diller bazı özelliklere veya tümüyle aşağıdaki özellikler sahip olabilir:

- Dil karakterlerle veya çeşitli parçaları olan oymalarla birleştirilmiş olarak yazılır

- Metin yönü sağdan soladır.

Şu an için, LibreOffice Hindi Tayland Hebrew ve Arap CTL dillerini desteklemektedir.

Enable CTL support using LibreOffice - Preferences Tools - Options - Language Settings - Languages.

## Kenetlenme

LibreOffice'de bazı pencereler, örneğin Biçimler penceresi ve Gezgin penceresi "kenetlenebilir (dockable)" pencerelerdir. Bu pencere türlerini taşıyabilir, boyutunu değiştirebilir ve bir köşeye kenetleyebilirsiniz. Her bir köşede tepeden aşağıya doğru bir çok pencereyi birbiri ardına kenetleyebilirsiniz; sonra kenar çizgilerini sürükleyerek pencerelerin bağıl oranlarını değiştirebilirsiniz.

To undock and re-dock, holding down the Command Ctrl key, double-click a vacant area in the window. In the Styles window, you can also double-click a gray part of the window next to the icons, while you hold down the Command Ctrl key.

## Kenetlenme (Otomatik Gizle)

Herhangi bir pencere kenarında, başka bir pencere kenetlenmişse pencereyi göstermenizi ve gizlemenizi sağlayan bir düğme göreceksiniz.

- Eğer pencereyi görüntülemek için pencere köşesindeki düğmeye tıklarsanız, bu pencere siz onu tekrar kapatana kadar görünür kalacaktır (aynı düğme ile).

- Eğer pencereyi pencere kenarlığına tıklayarak görünür yaparsanız, fakat herhangi bir düğmesi olmayan, Otomatik Gizle işlevini etkinleştirebilirsiniz. Otomatik gizle işlevi size pencere köşesine tıklanmasıyla, gizlenmiş bir pencereyi geçici olarak görüntüleme imkanı verir. Belgeye tıkladığınız zaman kenetlenmiş pencere tekrar gizlenir.

## Nesne

Bir nesne veri içeren ekran öğesidir. Metin ve grafikler gibi uygulama verisiyle ilgili olabilir.

Nesneler bağımsızdır ve birbirlerini etkilemezler. Veri içeren herhangi bir nesneye özel komutlar atanabilir. Örneğin, bir grafik nesnesi görüntü düzenleme komutlarına sahiptir ve bir hesap tablosu hesaplama komutlarına sahiptir.

## ODBC

Açık Veritabanı Bağlanabilirliği (ODBC) bir protokol düzenidir ve hangi uygulamalar ile veritabanı sistemlerine erişebileceği belirlenir. Sorgu dili olarak Yapısal Sorgulama Dili (SQL) kullanılır. LibreOffice'de, her bir veritabanı için sorguların SQL komutlarıyla çalıştırılıp çalıştırılmayacağını belirleyebilirsiniz. Alternatif olarak, kendi sorgunuzu fare tıklamalarıyla tanımlarken etkileşimli yardımı kullanabilirsiniz ve LibreOffice sorgularınızı otomatik olarak SQL komutlarına çevirir.

The 32bit ODBC functions required here can be installed on your system at any time with the help of the setup program supplied with your database. You can then amend the properties through the Control Panel.

## OLE

Nesne Bağlama ve Gömme (OLE) nesneler hedef belgeye bağlanabilir veya gömülebilirler de. Gömme nesnenin bir kopyasını ve kaynak programın detaylarını hedef belgeye ekler. Eğer nesneyi düzenlemek isterseniz, basitçe nesne üzerine çift tıklayarak kaynak programı etkinleştirirsiniz.

## PNG

Taşınabilir Netwowk Grafik (PNG) bir grafik dosyası biçimidir. Dosyalar seçilebilen bir sıkıştırma oranıyla sıkıştırılır ve JPG biçiminin karşıtıdır. PNG dosyaları daima herhangi bilgi kaybı olmaksızın sıkıştırılırlar.

## Page line-spacing (register-true)

In LibreOffice, the register-true feature is called Page line-spacing.

Page line-spacing refers to the coincident imprint of the lines within a type area on the front and the back side of a page. The page line-spacing feature makes a page easier to read by preventing gray shadows from shining through between the lines of text. The page line-spacing term also refers to lines in adjacent text columns, where lines in different columns use the same vertical grid, thereby aligning them vertically with each other.

Page line-spacing printing is particularly useful for documents that will have two pages set next to each other (for example, in a book or brochure), for multi-column layouts, and for documents intended for double-sided printing.

## RTF

Zengin Metin Biçimi (RTF) metin dosyalarının değişimi için geliştirilmiş bir dosya biçimidir. Özgün yapısı gereği biçimlendirmeler doğrudan okunabilir metin bilgilerine dönüştürülürler. Ne yazık ki diğer dosya biçimlerine göre bu biçim oldukça büyük dosyalar yaratır.

## SQL

Yapısal Sorgulama Dili veritabanı sorgularında kullanılan bir dildir. LibreOffice'da SQL deyimleri olarak formüle edebileceğiniz gibi etkileşimli olarak fare ile de düzenleyebilirsiniz.

## SQL Veritabanı / SQL Sunucusu

SQL veri tabanı bir veri tabanı sistemidir, ve bir SQL ara birimi önerir. SQL veritabanları sıklıkla istemci/sunucu networklarında, farklı istemcilerin merkezi sunucuya erişimi (örneğin, bir SQL sunucusu) mimarisinde oluşturulurlar, bunun için SQL sunucusu veri tabanları, veya short için SQL sunucusu olarak adlandırılırlar.

LibreOffice ile, harici SQL veritabanlarına bağlanabilirsiniz. Bunlar sabit diskinizde olacağı gibi network üzerinde de olabilir. Erişim ODBC, JDBC, veya LibreOffice'a eklenmiş bağımsız bir sürücüyle gerçekleştirilir.

## Sayfa Başında Tek Satırlar ve Sayfa Sonunda Tek Satırlar

Sayfa Başında/Sayfa Sonunda (Widows ve Orphans) yıllarca kullanılmış olan, tarihi yazdırma terimleridir. Yalnız satır (widow) bir paragrafın sonundaki kısa çizgiyle ilgilidir, ki o basıldığı zaman sonraki sayfanın tepesinde yalnız olarak görülür. Bir artık satır (orphan), tersine olarak, bir önceki sayfanın altında yalnız olarak basılan paragraf ilk satırıdır. Bir LibreOffice metin belgesinde istenen paragraf biçiminde bu tip oluşumları otomatik olarak engelleyebilirsiniz. Böyle yaptığınız zaman, bir sayfada birlikte tutulacak asgari satır sayısını belirleyebilirsiniz.

## Sayı Sistemi

Bir sayı sistemi sayıları göstermekte kullanılan karakterlerin sayısıyla belirlenir. Ondalık sistem on sayı temelindedir (0..9), İkilik sistem iki sayı temelindedir, Onaltılık sistem 16 karakter temelindedir (0...9 ve A...F).

## İlişkisel Veritabanı

İlşkisel veritabanı veri öğeleri kolleksiyonudur ve çeşitli tablolar arasında organize edilmiş verilerden oluşan veri tabanı olarak açıklayabiliriz. Bu farklı tablolar arasındaki veriler, çeşitli anahtarlar vasıtası ile birbirlerine bağlanırlar. İlgili tablolarda, sütunlar arasında bir anahtar sütun yer alır.

İlişkisel veri tabanı yönetim sistemi (RDBMS) ilişkisel veritabanlarını yaratabileceğiniz, güncelleyebileceğiniz yönetebileceğiniz bir programdır. Bir RDBMS kullanıcı tarafından girilen veya başka bir program içinden SQL deyimlerini alır ve veritabanına erişim desteği sağlar, yaratır veya günceller.

İlişkisel veri tabanına, Müşteri, Sipariş ve Fatura tabloları bulunan bir veritabanı iyi bir örnek olarak verilebilir. Fatura tablosunda ne bir müşteri ne de sipariş verisi bulunur; bununla birlikte tablo ilişkisel bağlantılara başvuruları bulundurur, veya sipariş tabloları ile karşılığı olan müşteri arasında ilişki kurar (örneğin, müşteri tablosundan müşteri tanım numarası alanı).